ناکثین در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۹

مقدمه

اصطلاح «ناکثین» (پیمان‌شکنان)^[۱] لقبی بود که علی (ع) به اهل واقعه جمل داده بود. آنها که در مدینه با علی (ع) بیعت کرده بودند، در بصره عهد خود را شکسته و به مخالفت با آن حضرت برخاستند.

کسانی چون "طلحه" و "زبیر" که عدالت علی (ع) را با منافع دنیاطلبی خویش در تضاد می‌دیدند، به همراهی عدّه‌ای از جمله، عایشه ـ همسر رسول خدا (ص) ـ به بصره رفته و با تهیۀ مقدمات جنگ و به بهانه خونخواهی عثمان در جمادی الاخری سال ۳۶ ﻫ.ق به نبرد با علی (ع) پرداخته‌اند^[۲]. چون عایشه بر شتری بنام "عسکر" سوار بود این جنگ، به جنگ "جمل" مشهور است^[۳]. هر چند سرانجام، جنگ به نفع امام (ع) تمام شد، ولی در نوع خود نخستین جنگ در حوزۀ داخلی مسلمانان به شمار آمد^[۴].

منابع

فروتن، اباصلت، مرادی، علی اصغر، واژه‌نامه فقه سیاسی

پانویس

↑ ﴿وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ﴾ «و اگر پیمانشان را پس از بستن بشکنند و به دینتان طعنه زنند با پیشگامان کفر که به هیچ پیمانی پایبند نیستند کارزار کنید باشد که باز ایستند» سوره توبه، آیه ۱۲؛ لغت‌نامه دهخدا، ج۱۴، ص۲۲۲۱۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶.
↑ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۲؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۲۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶؛ حدیثی از امام علی (ع) («أُمِرْتُ بِقِتَالِ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ». خصال، ج۱، ص۱۵۴).
↑ تاریخ طبری، ج۳، ص۱۱. الکامل، ج۳، ص۱۱۲.
↑ فروتن، اباصلت، مرادی، علی اصغر، واژه‌نامه فقه سیاسی، ص ۱۷۳.

[1] ﴿وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ﴾ «و اگر پیمانشان را پس از بستن بشکنند و به دینتان طعنه زنند با پیشگامان کفر که به هیچ پیمانی پایبند نیستند کارزار کنید باشد که باز ایستند» سوره توبه، آیه ۱۲؛ لغت‌نامه دهخدا، ج۱۴، ص۲۲۲۱۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶.

[2] تاریخ طبری، ج۳، ص۱۲؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۲۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶؛ حدیثی از امام علی (ع) («أُمِرْتُ بِقِتَالِ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ». خصال، ج۱، ص۱۵۴).

[3] تاریخ طبری، ج۳، ص۱۱. الکامل، ج۳، ص۱۱۲.

[4] فروتن، اباصلت، مرادی، علی اصغر، واژه‌نامه فقه سیاسی، ص ۱۷۳.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+{{مدخل مرتبط
+| موضوع مرتبط = ناکثین
+| عنوان مدخل  = ناکثین
+| مداخل مرتبط = [[ناکثین در نهج البلاغه]] - [[ناکثین در تاریخ اسلامی]] - [[ناکثین در فقه سیاسی]] - [[ناکثین در معارف و سیره نبوی]] - [[ناکثین در معارف و سیره علوی]]
+| پرسش مرتبط  =
+}}
-{{امامت}}
+== مقدمه ==
-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
+اصطلاح «[[ناکثین]]» ([[پیمان‌شکنان]])<ref>{{متن قرآن|وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ}} «و اگر پیمانشان را پس از بستن بشکنند و به دینتان طعنه زنند با پیشگامان کفر که به هیچ پیمانی پایبند نیستند کارزار کنید باشد که باز ایستند» سوره توبه، آیه ۱۲؛ لغت‌نامه دهخدا، ج۱۴، ص۲۲۲۱۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶.</ref> لقبی بود که [[علی]] {{ع}} به [[اهل واقعه جمل]] داده بود. آنها که در [[مدینه]] با علی {{ع}} [[بیعت]] کرده بودند، در [[بصره]] [[عهد]] خود را شکسته و به [[مخالفت]] با آن حضرت برخاستند.
-: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[ناکثین]]''' است. "'''[[ناکثین]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
-: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[ناکثین در قرآن]] | [[ناکثین در حدیث]] | [[ناکثین در فقه اسلامی]] | [[ناکثین در فقه سیاسی]]</div>
-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[ناکثین (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
-<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
-==مقدمه==
+کسانی چون "[[طلحه]]" و "[[زبیر]]" که [[عدالت علی]] {{ع}} را با منافع [[دنیاطلبی]] خویش در تضاد می‌دیدند، به [[همراهی]] عدّه‌ای از جمله، [[عایشه]] ـ [[همسر رسول خدا]] {{صل}} ـ به بصره رفته و با تهیۀ مقدمات [[جنگ]] و به بهانه خونخواهی عثمان در [[جمادی]] الاخری سال ۳۶ ﻫ.ق
-اصطلاح [[ناکثین]] - [[پیمان‌شکنان]] -<ref>{{متن قرآن|وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ}} «و اگر پیمانشان را پس از بستن بشکنند و به دینتان طعنه زنند با پیشگامان کفر که به هیچ پیمانی پایبند نیستند کارزار کنید باشد که باز ایستند» سوره توبه، آیه ۱۲؛ لغت‌نامه دهخدا، ج۱۴، ص۲۲۲۱۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶.</ref> لقبی بود که [[علی]]{{ع}} به [[اهل]] واقعه "[[جمل]]" داده بود. آنها که در [[مدینه]] با علی{{ع}} [[بیعت]] کرده بودند، در [[بصره]] [[عهد]] خود را شکسته و به [[مخالفت]] با آن [[حضرت]] برخاستند.
+به [[نبرد]] با علی {{ع}} پرداخته‌اند<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۱۲؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۲۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶؛ حدیثی از امام علی {{ع}} ({{متن حدیث|أُمِرْتُ بِقِتَالِ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ}}. خصال، ج۱، ص۱۵۴).</ref>. چون عایشه بر شتری بنام "[[عسکر]]" سوار بود این جنگ، به جنگ "جمل" مشهور است<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۱۱. الکامل، ج۳، ص۱۱۲.</ref>. هر چند سرانجام، جنگ به نفع [[امام]] {{ع}} تمام شد، ولی در نوع خود نخستین جنگ در حوزۀ داخلی [[مسلمانان]] به شمار آمد<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۷۳.</ref>.
-کسانی چون "[[طلحه]]" و "[[زبیر]]" که [[عدالت علی]]{{ع}} را با [[منافع]] [[دنیاطلبی]] خویش در تضاد می‌دیدند، به [[همراهی]] عدّه‌ای از جمله، [[عایشه]] - [[همسر رسول خدا]]{{صل}} - به بصره رفته و با تهیۀ مقدمات [[جنگ]] و به بهانه [[خونخواهی عثمان]] در [[جمادی]] الاخری سال ۳۶ ه. ق.
-به [[نبرد]] با علی{{ع}} پرداخته‌اند<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۱۲؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۲۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶؛ حدیثی از امام علی{{ع}} ({{متن حدیث|أُمِرْتُ بِقِتَالِ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ}}. خصال، ج۱، ص۱۵۴).</ref>. چون عایشه بر شتری بنام "[[عسکر]]" سوار بود این جنگ، به جنگ "جمل" مشهور است<ref>تاریخ طبری، ج۳، ص۱۱. الکامل، ج۳، ص۱۱۲.</ref>. هر چند سرانجام، جنگ به نفع [[امام]]{{ع}} تمام شد، ولی در نوع خود نخستین جنگ در حوزۀ داخلی [[مسلمانان]] به شمار آمد<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۷۳.</ref>.
-==منابع==
+== منابع ==
-* [[پرونده:11677.jpg|22px]] [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
+{{منابع}}
+# [[پرونده:11677.jpg|22px]] [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
-==پانویس==
+{{پایان منابع}}
+== پانویس ==
 {{پانویس}}
+[[رده:ناکثین]]
-[[رده:ناکثین در فقه سیاسی]]
-[[رده:مدخل]]