|
|
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{امامت}}
| | #تغییر_مسیر [[علی در نگاه دیگران]] |
| <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[علی از زبان دیگران در تاریخ اسلامی]] - [[علی از زبان دیگران در حدیث]] - [[علی از زبان دیگران در کلام اسلامی]]</div>
| |
| <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علی از زبان دیگران (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
| | |
| ==مقدمه==
| |
| *"[[عطر]] آن است که خود ببوید، نه آنکه عطّار بگوید". [[شخصیت]] [[امام علی|علی]]{{ع}} در [[زندگی]] و گفتار و کردارش و در [[آیات قرآن]] و [[احادیث نبوی]] و [[روایات]] [[ائمه]] [[معصوم]] و هزاران کتاب و اثر، آنچنان مشهود و روشن است که نیازی به استناد به سخنان دیگران نیست. امّا برای آنکه نشان داده شود این ابرمرد بینظیر [[تاریخ]]، [[چشم]] و [[دل]] غیرمسلمانان و غیر [[شیعه]] را نیز مسحور و مسخّر خویش ساخته است، به عنوان نمونه جملاتی را از دیگران (غیر [[مسلمانان]] و [[مسلمانان]] [[غیر شیعه]]) میآوریم:
| |
| | |
| '''در گفتار غیر [[مسلمانان]]''':
| |
| | |
| [[شبلی شمیّل]] (از پیشتازان [[مکتب]] مادیگری): [[پیشوا]] [[علی بن ابی طالب]]، بزرگ بزرگان، یگانه نسخهای است که نه [[شرق]] و نه [[غرب]]، نه در گذشته و نه امروز، صورتی مطابق این نسخه ندیده است<ref>صوت العدالة الانسانیه، جرج جرداق، ص ۱۹</ref>.
| |
| | |
| [[جبران خلیل جبران]] (از نویسندگان و متفکّران [[مسیحی]] [[عرب]]): من معتقدم که [[فرزند]] [[ابو طالب]] نخستین [[عرب]] بود که با [[روح]] کلّی رابطه برقرار نمود. او اولین [[شخصیت]] از [[عرب]] بود که لبانش نغمۀ [[روح]] کلّی را در گوش مردمی طنینانداز نمود که پیش از او آن را نشنیده بودند... او از این [[دنیا]] رخت بربست، در حالی که [[رسالت]] خود را به جهانیان نرسانده بود، او چشم از این [[جهان]] پوشید، مانند پیامبرانی که در [[جوامع بشری]] [[مبعوث]] میشدند که گنجایش آن [[پیامبران]] را نداشتند و به مردمی وارد میشدند که شایستۀ آن [[پیامبران]] نبودند و در زمانی [[ظهور]] میکردند که زمان آنان نبود<ref>الامام علی، عبد الفتاح عبد المقصود، ج ۱ مقدمه</ref>.
| |
| | |
| [[میخائیل نعیمه]] (نویسنده و صاحبنظر [[مسیحی]] [[عرب]]): هیچ مورّخ و نویسندهای هراندازه هم که از امتیاز نبوغ و [[رادمردی]] برخوردار باشد، نمیتواند از [[انسان]] بزرگی مانند [[پیشوا]] [[امام علی|علی]]{{ع}} یک چهرۀ کلّی در مجموعهای که حتّی هزار صفحه هم باشد ترسیم نماید و دورانی پر از رویدادهای بزرگ مانند دوران او را توضیح دهد. [[تفکرات]] و اندیشههای آن ابرمرد [[عربی]] و گفتار و کرداری را که او میان خود و پروردگارش انجام داده است، نه گوشی شنیده و نه چشمی دیده است. هرصورتی که ما از او ترسیم و نقاشی کنیم، مسلّما تصویر ناقصی خواهد بود<ref>صوت العدالة الانسانیه، ص ۷</ref>.
| |
| | |
| [[جرج جرداق]] (دانشمند و نویسندۀ [[عرب]] زبان [[مسیحی]]): آیا [[انسان]] بزرگی مانند [[علی]] را میشناسی که [[حقیقت]] [[انسانی]] را به [[عقول]] و مشاعر بشری آشنا سازد؟ آن [[حقیقت]] [[انسانی]] که سرگذشتی چون ازل و آیندۀ باقی چون [[ابدیت]] و ژرفایی بس عمیق دارد که هریک از صاحبان [[عقول]] و [[نفوس]] بزرگ مطابق روش و طبع خود، آن را [[درک]] میکند و دیگر انسانهای عادی بدون اینکه خود بدانند در سایۀ آنان [[زندگی]] میکنند... ### [[313]]### بدینسان تجسّمیافتۀ آن [[قدرت]] شگفتانگیز است که او را در پیروزیها و شکستها یکسان نشان میدهد، زیرا عامل ملاک او در پیروزیها و شکستها همان [[قدرت]] است که در میدان [[جنگ]] چه با چهرۀ پیروزمند بیرون آید چه با [[شکست]] روبهرو شود، و همچنین در میدان [[سیاست]] و هرمیدان دیگری که برای تکاپوی [[زندگی]] تصوّر شود یکسان است<ref>صوت العدالة الانسانیه، ص ۲۳</ref>.
| |
| | |
| [[سلیمان کتّانی]] (نویسنده و ادیب [[مسیحی]] لبنانی): [[فضیلتها]] در کرانۀ [[شخصیت]] تو دوشبهدوش هم صف کشیدهاند و رابطۀ آنها با همدیگر چنان است که گویی قافلهها در طول خط منظّمی ردیف شده و آرامآرام، سینۀ جادهها را میشکافند و به [[سیر]] خود ادامه میدهند، [[منظم]] و حسابشده، با وضعی موزون و هماهنگ، پس باید تو را بخشایشگری نامید که از بالای قلّههای [[زهد]] و [[پارسایی]] همچنان میجوشی و میخروشی، تا جویبارهای [[سخاوت]] و [[جود]] از اطرافت به هرسو ریزش کند<ref>امام علی پیشوا و پشتیبان، ص ۴۳۶</ref>.
| |
| | |
| '''در گفتار [[اهل سنت]]''':
| |
| | |
| [[حسن بن یسار بصری]] (از علمای مشهور قرن اوّل): [[علی]] تیری به [[هدف]] خورده از کمان [[الهی]] به سوی دشمنانش بود. او ربّانی این [[امّت]] بود و از میان [[امّت]]، صاحب [[فضل]] و سابقه و [[خویشاوندی]] با [[پیامبر]] بود. از [[دستور خدا]] [[غافل]] نمیشد و در [[دین خدا]]، مورد ایراد و [[سرزنش]] نبود. از [[مال]] [[خدا]] [[سرقت]] نکرد و [[حقّ]] [[قرآن]] را ادا کرد و از جانب آن به بهشتی دلانگیز دست یافت<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، مقدمه، ص ۵، دانشنامۀ امیر المؤمنین، ج ۸ ص ۴۲۱</ref>.
| |
| | |
| [[ابن ابی الحدید]] (شارح معتزلی [[مذهب]] [[نهج البلاغه]]): امتیازات [[انسانی]] [[امام علی|علی]]{{ع}} از لحاظ [[عظمت]] و جلال و [[شهرت]] در آن حدّ اعلاست که شرح کردن آن و بحث و تفصیل دادن آنها ناروا و [[بیهوده]] است. من چه بگویم دربارۀ مردی که دشمنانش نتوانستند عظمتها و [[فضایل]] او را منکر شوند و همۀ آنان به [[برتری]] [[شخصیت]] او اعتراف کردند، من چه بگویم دربارۀ مردی که همۀ [[فضیلتها]] به او منتهی میشود و هر [[مکتب]] و هرگروهی خود را به او منسوب میسازد. آری اوست [[رئیس]] همۀ [[فضیلتها]]<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، مقدمه، ص ۵، دانشنامۀ امیر المؤمنین، ج ۸ ص ۱۶ و ۱۷</ref>.
| |
| | |
| [[محمّد ابو الفضل ابراهیم]] (محقق بزرگ [[مصری]]): در [[شخصیت]] [[امام علی]]{{ع}} آنقدر [[کمالات]] و عناصر [[پسندیده]] و عظمتهای [[روحی]] و [[نورانیت]] تکاملی و [[شرافت]] عالی توأم با [[فطرت]] [[پاک]] و نفس [[محبوب]] خداوندی جمع شده است که در هیچیک از انسانهای بزرگ دیده نمیشود<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، مقدمه، ص ۵، دانشنامۀ امیر المؤمنین، ج ۸ ص ۱۶ و ۱۷ مقدمه به قلم محمّد ابو الفضل ابراهیم</ref>.
| |
| | |
| [[محمّد عبده]] ([[شارح نهج البلاغه]] و [[شاگرد]] سیّد [[جمال]] اسدآبادی): هنگام مطالعۀ [[نهج البلاغه]]، گاهی یک [[عقل]] [[نورانی]] را میدیدم که شباهتی به مخلوق جسمانی نداشت. این [[عقل]] [[نورانی]] از گروه [[ارواح]] و مجرّدات [[الهی]] ([[ملکوتیان]]) جدا شده و به [[روح انسانی]] پیوسته و آن [[روح انسانی]] را از پوشاکهای [[طبیعت]] تجرید نموده، تا [[ملکوت]] اعلا بالا برده و به [[عالم شهود]] و [[دیدار]] روشنترین [[انوار]] نایل ساخته است و با این [[وصف]] شگفتانگیز، پس از [[رهایی]] از عوارض [[طبیعت]] در عالم [[قدس]] آرمیده است و لحظات دیگری صدای گویندۀ [[حکمت]] را میشنیدم که واقعیات درست را به پیشتازان و [[زمامداران]] گوشزد میکرد و موقعیتهای تردیدآمیز را به آنان نشان میداد و آنان را از لغزشهای اضطرابآور برحذر میداشت و به دقایق [[سیاست]] و طرق [[کیاست]] [[راهنمایی]] میکرد و آنان را با [[مقام]] واقعی [[ریاست]] آشنا میساخت و به [[عظمت]] [[تدبیر]] و [[سرنوشت]] [[شایسته]] بالا میبرد<ref>شرح نهج البلاغه، محمّد عبده، مقدمه، ص ۷</ref>.
| |
| | |
| [[ابو جعفر اسکافی]] (از متکلّمان بزرگ [[معتزلی]] [[قرن سوم]]): [[بنیامیه]] از بیان [[فضایل]] [[امام علی|علی]]{{ع}} منع میکردند و [[راوی]] [[فضایل]] وی را [[مجازات]] میکردند... و اگر [[خداوند]] در این مرد سرّی نمینهاد-که آنکه میداند، میداند! -در [[فضیلت]] او [[حدیثی]] [[نقل]] نمیشد و منقبتی از او شناخته نمیگشت<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۴ ص ۷۳</ref>.
| |
| | |
| [[جاحظ بصری]] (ادیب بزرگ معتزلی، متوفای 255ق): آنگاه که سخن از پیشتازان [[اسلام]] یا [[دینشناسان]] و زاهدان در [[اموال]] [[مردم]] باشد و هرگاه که سخن از بخشندگان به گرسنگان به میان آید، نام کسی جز [[علی]] بر زبان نیاید<ref>رسائل الجاحظ، ج ۴ ص ۱۲۵</ref>
| |
| | |
| [[سفیان ثوری]] (از بزرگان [[اصحاب]] [[حدیث]] در قرن دوّم): [[امام علی|علی بن ابی طالب]]{{ع}} در میان [[مسلمانان]] و [[مشرکان]] همچون کوه بود. [[خداوند]] به وسیلۀ او [[مسلمانان]] را [[عزّت]] بخشید و [[مشرکان]] را [[خوار]] ساخت<ref>مناقب، ج ۲ ص ۶۸</ref>
| |
| | |
| [[فخر رازی]] ([[مفسّر]] بزرگ [[اهل سنّت]] در [[قرن ششم]]): هرکس در [[دین]] خود به [[امام علی|علی بن ابی طالب]]{{ع}} [[اقتدا]] کند، [[هدایت یافته]] است، چراکه [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] فرمود: خدایا [[حق]] را با [[علی]] بچرخان، هرجا که او باشد<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۸ ص ۴۲۱</ref>.
| |
| | |
| [[مسعودی]] (مورّخ بزرگ و مؤلف «مروج الذّهب»): آنچه [[اصحاب]] [[پیامبر]] به خاطر آنها شایستۀ برتریاند عبارت است از: [[سبقت]] به [[ایمان]]، [[هجرت]]، [[یاری]] [[رسول خدا]]، نزدیکی و [[خویشاوندی]] با [[پیامبر]]، [[قناعت]]، جاننثاری در راه [[پیامبر]]، [[آگاهی]] به [[کتاب خدا]]، [[جهاد]] فی [[سبیل]] [[اللّه]]، [[پارسایی]]، [[زهد]]، [[داوری]]، [[فقه]]، [[دانش]]، و در همۀ اینها [[امام علی|علی]]{{ع}} بیشترین بهره و بزرگترین سهم را داشت، تا آنجا که [[پیامبر خدا]] او را [[برادر]] خویش قرار داد<ref>مروج الذهب، ج ۲ ص ۴۲۵(در شیعه یا سنّی بودن مسعودی بحث است)</ref>.
| |
| | |
| [[ابو الفرج اصفهانی]] (مؤلف «الأغانی» و «مقاتل الطالبیّین»): [[فضایل]] وی بیش از آن است که بتوان شمرد... [[امام علی|امیر مؤمنان]] به [[اجماع]] [[مخالفان]] و [[پیروان]]، [[دشمنان]] و [[دوستداران]]، به خاطر [[فضایل]] مشهور وی در بین [[عامّه ]]-و نه آنچه در بین [[خواص]] مکتوب است که جای سرپوش گذاشتن و بیاعتناییکردن ندارد- به گونهای است که ما را از [[سخن گفتن]] و [[استشهاد]] به [[روایات]]، باز میدارد<ref>دانشنامۀ امیر المؤمنین، ج ۸ ص ۴۱۲</ref>
| |
| | |
| [[ابو نعیم اصفهانی]] (مؤلف «حلیة الأولیاء» از [[عالمان]] [[قرن پنجم]]): [[سرور]] [[قوم]]، [[دوستدار]] مشهود، [[محبوب]] [[معبود]]، دروازۀ [[شهر]] [[دانشها]]، مخاطب اصلی خطابها و اشارات، [[پرچم]] [[هدایتیافتگان]]، فروغ اطاعتکنندگان، [[ولیّ]] پرواپیشگان، پیشوای دادگستران، نخستین ایمانآورندگان، استوارترین داوران [[اهل یقین]]، [[امام علی|علی بن ابی طالب]]، پیشوای [[متقیان]] و [[زینت]] [[عارفان]]، خبردهنده از حقایق [[توحید]]، صاحبدل فرزانه، [[زبان]] پرسشگر و گوش شنوا، [[وفادار]] به [[پیمان]]، کورکنندۀ چشم [[فتنهها]] و سرافراز همۀ آزمونها، دفعکنندۀ [[ناکثین]]، خوارسازندۀ [[قاسطین]] و کوبندۀ [[مارقین]]، [[استوار]] در راه [[دین خدا]] و شیفتۀ ذات [[آفریدگار]]<ref>حلیة الاولیاء، ج ۱ ص ۶۱</ref>
| |
| | |
| [[احمد بن حنبل]] (پیشوای [[مذهب]] [[حنفی]]، متوفای 241ق): برای هیچکدام از [[اصحاب]] [[پیامبر خاتم|پیغمبر خدا]]، فضایلی که برای [[امام علی|علی بن ابی طالب]]{{ع}} [[نقل]] شده، [[نقل]] نشده است. [[علی]] همواره با [[حق]] بود و [[حق]] با او بود هرجا که بود<ref>دانشنامۀ امیر المؤمنین، ج ۸ ص ۴۱۴</ref>
| |
| | |
| سخن بزرگان [[علم]] و [[ادب]] و [[حکمت]] و [[سیاست]] دربارۀ آن [[حضرت]] بسیار است. آنچه یاد شد نمونهای از آن بسیار بود<ref>در این زمینه از جمله ر. ک: «امام علی و دیگران» از گودرز نجفی که جملاتی از مشاهیر اسلام و مسیحیّت را گردآوری کرده است و «المقتطفات» ابن رویش، ص 440 که سخن 33 نفر از بزرگان علم را دربارۀ آن حضرت و اهل بیت آورده است</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۰۰.</ref>
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| | |
| ==منابع==
| |
| {{منابع}}
| |
| * [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| [[رده:امام علی]]
| |
| | |
| [[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
| |
