جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵
جز (جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب') |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = جزیه | | موضوع مرتبط = جزیه | ||
| خط ۸: | خط ۷: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
*[[مالیات]] مأخوذ از [[اهل ذمّه]] در قبال [[حفظ]] [[امنیت]] جانی آنها<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۹۳.</ref>. | * [[مالیات]] مأخوذ از [[اهل ذمّه]] در قبال [[حفظ]] [[امنیت]] جانی آنها<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۹۳.</ref>. | ||
*برخی [[جزیه]] را لغتی آرامی و برخی دیگر آن را معرّب گزیت (سرگزیت) [[فارسی]] میدانند. اصل آن "جزاء" به معنای کفایت کردن. | *برخی [[جزیه]] را لغتی آرامی و برخی دیگر آن را معرّب گزیت (سرگزیت) [[فارسی]] میدانند. اصل آن "جزاء" به معنای کفایت کردن. | ||
*{{متن قرآن|حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref>. | *{{متن قرآن|حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref>. | ||
*[[اهل ذمّه]] افرادی از [[اهل کتاب]] هستند که نه با [[مسلمانان]] میجنگند و نه [[اسلام]] میآورند و با محترم شمردن [[اسلام]] و [[آزار نرساندن]] به [[مسلمانان]]، در برابر [[حمایت]] [[دولت اسلامی]] از آنان و [[حقوق]] اجتماعیشان، مالیاتی از آنها دریافت میشود. [[جزیه]] سالی یک بار و فقط از مردان سالم و متمکن دریافت میشده و [[زنان]] و [[کودکان]] و [[بیماران]] و [[فقیران]] و [[پیران]] از کار افتاده از آن معاف بودهاند. [[میزان]] آن را یک [[دینار]] یا بسته به تمکن شخص ۱۲ تا ۴۸ [[درهم]] گفتهاند. | * [[اهل ذمّه]] افرادی از [[اهل کتاب]] هستند که نه با [[مسلمانان]] میجنگند و نه [[اسلام]] میآورند و با محترم شمردن [[اسلام]] و [[آزار نرساندن]] به [[مسلمانان]]، در برابر [[حمایت]] [[دولت اسلامی]] از آنان و [[حقوق]] اجتماعیشان، مالیاتی از آنها دریافت میشود. [[جزیه]] سالی یک بار و فقط از مردان سالم و متمکن دریافت میشده و [[زنان]] و [[کودکان]] و [[بیماران]] و [[فقیران]] و [[پیران]] از کار افتاده از آن معاف بودهاند. [[میزان]] آن را یک [[دینار]] یا بسته به تمکن شخص ۱۲ تا ۴۸ [[درهم]] گفتهاند. | ||
*در [[فقه]] [[شیعه]] [[میزان]] آن بسته به نظر [[امام]] یا [[نایب]] اوست<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۱۹۱. همو، "جزیه"، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ج۱، ص۸۴۰.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۲۱۰.</ref>. | *در [[فقه]] [[شیعه]] [[میزان]] آن بسته به نظر [[امام]] یا [[نایب]] اوست<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۱۹۱. همو، "جزیه"، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ج۱، ص۸۴۰.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۲۱۰.</ref>. | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۷: | ||
معافشدگان از [[جزیه]] به قرار ذیل است: | معافشدگان از [[جزیه]] به قرار ذیل است: | ||
#اطفال و افراد نابالغ؛ | #اطفال و افراد نابالغ؛ | ||
#[[زنان]] که [[مسؤولیت]] [[مالی]] ندارند؛ | # [[زنان]] که [[مسؤولیت]] [[مالی]] ندارند؛ | ||
#[[مستمندان]] و [[فقرا]]؛ | # [[مستمندان]] و [[فقرا]]؛ | ||
#سالخوردگان و افراد [[ناتوان]]؛ | #سالخوردگان و افراد [[ناتوان]]؛ | ||
#[[کشیشان]] و سایر [[روحانیون]] دیرنشین؛ | # [[کشیشان]] و سایر [[روحانیون]] دیرنشین؛ | ||
#دیوانگان<ref>ابویعلی، احکام السلطانیه، ص۱۵۵؛ المبسوط، ج۲، ص۴۰-۳۸؛ وسایل الشیعه، ج۱۱، ص۵۱؛ الاموال، ص۲۳.</ref>. | #دیوانگان<ref>ابویعلی، احکام السلطانیه، ص۱۵۵؛ المبسوط، ج۲، ص۴۰-۳۸؛ وسایل الشیعه، ج۱۱، ص۵۱؛ الاموال، ص۲۳.</ref>. | ||
تفاوت میان [[جزیه]] و [[خراج]] از این قرار است: | تفاوت میان [[جزیه]] و [[خراج]] از این قرار است: | ||
#[[جزیه]] نوعی [[مالیات]] سرانه و [[خراج]] [[مالیات]] بر [[اراضی]] است؛ | # [[جزیه]] نوعی [[مالیات]] سرانه و [[خراج]] [[مالیات]] بر [[اراضی]] است؛ | ||
#منبع [[جزیه]] از [[نص]] ([[قرآن]]) و [[خراج]] [[اجتهادی]] است؛ | #منبع [[جزیه]] از [[نص]] ([[قرآن]]) و [[خراج]] [[اجتهادی]] است؛ | ||
#اقلّ [[جزیه]] در [[شرع]] معین بوده و اکثر آن [[اجتهادی]] است، ولی [[خراج]] اکثرش شرعاً معین و اقلّش [[اجتهادی]] است؛ | #اقلّ [[جزیه]] در [[شرع]] معین بوده و اکثر آن [[اجتهادی]] است، ولی [[خراج]] اکثرش شرعاً معین و اقلّش [[اجتهادی]] است؛ | ||
#[[جزیه]] بر خلاف [[خراج]] با [[اسلام آوردن]] [[اهل کتاب]] ساقط میگردد<ref>خلاف، ج۳، ص۲۳۹.</ref>. | # [[جزیه]] بر خلاف [[خراج]] با [[اسلام آوردن]] [[اهل کتاب]] ساقط میگردد<ref>خلاف، ج۳، ص۲۳۹.</ref>. | ||
گفتنی است، [[جزیه]] از مبدعات [[اسلام]] نبوده، بلکه [[یونانیان]] در حدود [[قرن پنجم]] پیش از میلاد، از [[مردم]] [[آسیای صغیر]] [[جزیه]] میگرفتند. | گفتنی است، [[جزیه]] از مبدعات [[اسلام]] نبوده، بلکه [[یونانیان]] در حدود [[قرن پنجم]] پیش از میلاد، از [[مردم]] [[آسیای صغیر]] [[جزیه]] میگرفتند. | ||