ابوامیه تغلبی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابوامیه تغلبی در تراجم و رجال]] - [[ابوامیه تغلبی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابوامیه تغلبی در تراجم و رجال]] - [[ابوامیه تغلبی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}


==مقدمه==
== مقدمه ==
ابوامیه، منسوب به [[قبیله]] معروف [[بنوتغلب بن وائل بن قاسط]] از [[ربیعة بن نزار]] است<ref>سمعانی، ج۱، ص۴۷۰.</ref>. [[ابن حجر]]، مدخلی با این نام و [[لقب]] دارد و ذیل آن به اختلاف‌های موجود در نام، [[نسب]] و نیز [[سند روایت]] نقل شده از وی اشاره کرده است. این شخص را (اگر وجود خارجی داشته باشد) به دلیل روایتی که از [[پیامبر]] شنیده و نقل کرده است، [[صحابی]] دانسته‌اند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>.
ابوامیه، منسوب به [[قبیله]] معروف [[بنوتغلب بن وائل بن قاسط]] از [[ربیعة بن نزار]] است<ref>سمعانی، ج۱، ص۴۷۰.</ref>. [[ابن حجر]]، مدخلی با این نام و [[لقب]] دارد و ذیل آن به اختلاف‌های موجود در نام، [[نسب]] و نیز [[سند روایت]] نقل شده از وی اشاره کرده است. این شخص را (اگر وجود خارجی داشته باشد) به دلیل روایتی که از [[پیامبر]] شنیده و نقل کرده است، [[صحابی]] دانسته‌اند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>.


خط ۸: خط ۸:
در [[راوی]] اول این خبر [[اختلاف]] است: مردی بکری<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰.</ref>؛ مردی از [[بکر بن وائل]] از دایی‌اش<ref>احمد بن حنبل، ج۳، ص۴۷۴ و ج۴، ص۳۲۲ و ج۵، ص۴۱۰.</ref>؛ مردی از بکر بن وائل، دایی [[حرب بن عبیدالله]](ثقفی)<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۳۹۶.</ref>؛ [[حرب بن عبیدالله ثقفی]] از یکی از دایی‌هایش<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰؛ احمد بن حنبل، ج۳، ص۴۷۴ و ج۴، ص۳۲۲ و ج۵، ص۴۱۰.</ref>؛ همو از پدرش<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>؛ همو از پدرش و از ابوامیه [[پدر]] بزرگش<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>؛ [[حرب بن هلال ثقفی]] از ابواُمیه تغلبی<ref>احمد بن حنبل، ج۳، ص۴۷۴ و ج۴، ص۳۲۲ و ج۵، ص۴۱۰.</ref>؛ همو از ابوامیه ثعلبی (از بنو [[ثعلبه]])<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۳۹۶.</ref> همو از ابوامامه تغلبی<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰.</ref>؛ همو از جد مادری‌اش ابوامیه تغلبی<ref>ابن سعد، ج۶، ص۵۹، حرب بن هلال الثقفی عن ابی امه.</ref>؛ حرب از جد [[مادری]] خود و او از پدرش<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>؛ [[جندب بن هلال]] از ابوامیه تغلبی<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>؛ حرب بن ابی حرب<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۳۹۶.</ref>؛ و این [[روایت]] را با [[اختلاف]] اندکی در الفاظ، از طریق [[عطاء بن سائب]] از هانیء از جدش [[سلمة بن سلامه ثعلبی]] از [[پیامبر]] روایت کرده‌اند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۱۲۵.</ref>.
در [[راوی]] اول این خبر [[اختلاف]] است: مردی بکری<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰.</ref>؛ مردی از [[بکر بن وائل]] از دایی‌اش<ref>احمد بن حنبل، ج۳، ص۴۷۴ و ج۴، ص۳۲۲ و ج۵، ص۴۱۰.</ref>؛ مردی از بکر بن وائل، دایی [[حرب بن عبیدالله]](ثقفی)<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۳۹۶.</ref>؛ [[حرب بن عبیدالله ثقفی]] از یکی از دایی‌هایش<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰؛ احمد بن حنبل، ج۳، ص۴۷۴ و ج۴، ص۳۲۲ و ج۵، ص۴۱۰.</ref>؛ همو از پدرش<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>؛ همو از پدرش و از ابوامیه [[پدر]] بزرگش<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>؛ [[حرب بن هلال ثقفی]] از ابواُمیه تغلبی<ref>احمد بن حنبل، ج۳، ص۴۷۴ و ج۴، ص۳۲۲ و ج۵، ص۴۱۰.</ref>؛ همو از ابوامیه ثعلبی (از بنو [[ثعلبه]])<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۳۹۶.</ref> همو از ابوامامه تغلبی<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰.</ref>؛ همو از جد مادری‌اش ابوامیه تغلبی<ref>ابن سعد، ج۶، ص۵۹، حرب بن هلال الثقفی عن ابی امه.</ref>؛ حرب از جد [[مادری]] خود و او از پدرش<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>؛ [[جندب بن هلال]] از ابوامیه تغلبی<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref>؛ حرب بن ابی حرب<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۳۹۶.</ref>؛ و این [[روایت]] را با [[اختلاف]] اندکی در الفاظ، از طریق [[عطاء بن سائب]] از هانیء از جدش [[سلمة بن سلامه ثعلبی]] از [[پیامبر]] روایت کرده‌اند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۱۲۵.</ref>.


این روایت از طرق مختلف از ثوری، [[جریر]]، [[ابوالاحوص]]، [[سفیان]]، یشکری، [[نصیر]]، و [[حماد بن سلمه]] و همگی از عطاء بن سائب گزارش شده است. [[ابن حجر]]<ref>الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref> می‌گوید: این روایت در دو [[زمان]] پیش و پس از اختلاط (حواس پرتی) [[عطاء]]، از وی نقل شده است. از این رو، روایت‌های پس از اختلاط وی اعتبار ندارد و با روایت‌های قبلش متفاوت است. مزی می‌گوید: [[راویان]] از عطاء مختلف‌اند، و گویا آنچه ثوری از وی نقل می‌کند، می‌پذیرند و به روایت‌های جریر، ابوالاحوص و نصیر اعتنا نمی‌کنند<ref>مزی، ج۵، ص۵۳۰؛ برای مقایسه و بررسی بیشتر ر.ک: مزی، ج۵، ص۵۲۸-۵۳۱.</ref>. ابن حجر گزارش ثوری را بر دیگران مقدم می‌دارد؛ زیرا وی "قدیم السماع" از عطاء بوده است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۳۳۸.</ref>. [[بخاری]] می‌گوید: این روایت با [[روایات]] دیگری [[متابعت]] نشده است که [[ضعف]] آن را جبران کند<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰.</ref>. از سوی دیگر، همین روایت از سه طریق دیگر؛ وکیع از سفیان از [[عطا]] از [[حرب]]، وکیع از ثوری از عطا از حرب، و یشکری از ثوری از عطا از حرب، از پیامبر به صورت مرسل گزارش شده است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۳۳۷ و ج۷، ص۲۷.</ref>. همین روایت را "مرفوعاً" از [[ابوهریره]] نقل کرده‌اند که [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، ج۱، ص۲۷۷.</ref> و [[ابن عدی]]<ref>ابن عدی، ج۳، ص۴۶.</ref> آن را [[باطل]] دانسته‌اند.
این روایت از طرق مختلف از ثوری، [[جریر]]، [[ابوالاحوص]]، [[سفیان]]، یشکری، [[نصیر]]، و [[حماد بن سلمه]] و همگی از عطاء بن سائب گزارش شده است. [[ابن حجر]]<ref>الاصابه، ج۷، ص۲۷.</ref> می‌گوید: این روایت در دو [[زمان]] پیش و پس از اختلاط (حواس پرتی) [[عطاء]]، از وی نقل شده است. از این رو، روایت‌های پس از اختلاط وی اعتبار ندارد و با روایت‌های قبلش متفاوت است. مزی می‌گوید: [[راویان]] از عطاء مختلف‌اند، و گویا آنچه ثوری از وی نقل می‌کند، می‌پذیرند و به روایت‌های جریر، ابوالاحوص و نصیر اعتنا نمی‌کنند<ref>مزی، ج۵، ص۵۳۰؛ برای مقایسه و بررسی بیشتر ر. ک: مزی، ج۵، ص۵۲۸-۵۳۱.</ref>. ابن حجر گزارش ثوری را بر دیگران مقدم می‌دارد؛ زیرا وی "قدیم السماع" از عطاء بوده است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۳۳۸.</ref>. [[بخاری]] می‌گوید: این روایت با [[روایات]] دیگری [[متابعت]] نشده است که [[ضعف]] آن را جبران کند<ref>بخاری، ج۳، ص۶۰.</ref>. از سوی دیگر، همین روایت از سه طریق دیگر؛ وکیع از سفیان از [[عطا]] از [[حرب]]، وکیع از ثوری از عطا از حرب، و یشکری از ثوری از عطا از حرب، از پیامبر به صورت مرسل گزارش شده است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۳۳۷ و ج۷، ص۲۷.</ref>. همین روایت را "مرفوعاً" از [[ابوهریره]] نقل کرده‌اند که [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، ج۱، ص۲۷۷.</ref> و [[ابن عدی]]<ref>ابن عدی، ج۳، ص۴۶.</ref> آن را [[باطل]] دانسته‌اند.


[[ابن اثیر]] برای رفع برخی اختلاف‌های موجود می‌گوید ثعلبی و بکری در یک سلسه [[سند]]- ثَعلَبةُ بن عُکابَة بن صَعب بن علی بن بَکر بن وائل - قرار دارند. روشن است که احتمال تصحیف میان تغلبی و ثعلبی، و میان ابوامیه و [[ابوامامه]] بسیار زیاد است. ابن اثیر در جایی دیگر می‌گوید: [[جندب بن هلال]]، خطاست و [[حرب بن هلال]]، صحیح است<ref>ابن اثیر، ج۵، ص۱۴۰.</ref>. اما از همه مهم‌تر، [[سخن]] [[ابن حجر]] است که می‌گوید: [[عطاء]] میان حرب بن هلال و حرب بن عبیدالله خلط کرده و این دو را که در واقع یکی هستند، دو تن نامیده است<ref>ابن حجر، لسان المیزان، ج۲، ص۱۸۵.</ref>، ابن حجر در جایی دیگر می‌گوید: [[گمان]] می‌کنم ابن هلال همان ابن عبیدالله است<ref>ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۹۲.</ref>. حرب بن عبیدالله بن عمیر ثقفی مشهور و صحیح است و با جستجو و تتبعی که انجام گرفت، در هیچ‌جا و در هیچ گزارشی جز همین [[روایت]]، نامی از حرب بن هلال به میان نیامده است. به نظر می‌رسد در مورد [[لقب]] ابوامیه بتوان تغلبی بودن را پذیرفت؛ زیرا در میان ایشان عده‌ای از [[نصارا]] وجود داشتند<ref>ابن ابی شبیه، ج۳، ص۸۸.</ref> و این روایت در مورد [[خراج]] و [[عشریه]] [[اهل ذمه]] است. از این [[روایات]] در [[ابواب فقهی]] مربوط به خراج، [[جزیه]] و [[عشور]] استفاده شده است.
[[ابن اثیر]] برای رفع برخی اختلاف‌های موجود می‌گوید ثعلبی و بکری در یک سلسه [[سند]]- ثَعلَبةُ بن عُکابَة بن صَعب بن علی بن بَکر بن وائل - قرار دارند. روشن است که احتمال تصحیف میان تغلبی و ثعلبی، و میان ابوامیه و [[ابوامامه]] بسیار زیاد است. ابن اثیر در جایی دیگر می‌گوید: [[جندب بن هلال]]، خطاست و [[حرب بن هلال]]، صحیح است<ref>ابن اثیر، ج۵، ص۱۴۰.</ref>. اما از همه مهم‌تر، [[سخن]] [[ابن حجر]] است که می‌گوید: [[عطاء]] میان حرب بن هلال و حرب بن عبیدالله خلط کرده و این دو را که در واقع یکی هستند، دو تن نامیده است<ref>ابن حجر، لسان المیزان، ج۲، ص۱۸۵.</ref>، ابن حجر در جایی دیگر می‌گوید: [[گمان]] می‌کنم ابن هلال همان ابن عبیدالله است<ref>ابن حجر، تعجیل المنفعه، ص۹۲.</ref>. حرب بن عبیدالله بن عمیر ثقفی مشهور و صحیح است و با جستجو و تتبعی که انجام گرفت، در هیچ‌جا و در هیچ گزارشی جز همین [[روایت]]، نامی از حرب بن هلال به میان نیامده است. به نظر می‌رسد در مورد [[لقب]] ابوامیه بتوان تغلبی بودن را پذیرفت؛ زیرا در میان ایشان عده‌ای از [[نصارا]] وجود داشتند<ref>ابن ابی شبیه، ج۳، ص۸۸.</ref> و این روایت در مورد [[خراج]] و [[عشریه]] [[اهل ذمه]] است. از این [[روایات]] در [[ابواب فقهی]] مربوط به خراج، [[جزیه]] و [[عشور]] استفاده شده است.
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش