ابوحماد جهنی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابوحماد جهنی در تراجم و رجال]] - [[ابوحماد جهنی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابوحماد جهنی در تراجم و رجال]] - [[ابوحماد جهنی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}


==مقدمه==
== مقدمه ==
نام و نسبش [[عقبة بن عامر بن عبس جهنی]]، از [[جهینه]]، تیره‌ای از [[قضاعه]] است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۷۹. نسب کامل وی را بنگرید در: همو، تهذیب، ج۷، ص۲۱۶؛ تاریخ ابن یونس، ج۱، ص۳۴۵ و منابع دیگری که مصحح کتاب درباره نسب وی و اشتباهات پیش آمده در همین زمینه معرفی کرده است.</ref>. ابوحماد [[گمان]] می‌کرد از تیره معد است، ولی [[پیامبر]] به او فرمود از شاخه [[قضاعة بن مالک بن حمیر]] است<ref>ابن سعد، ج۴، ص۳۱۰.</ref>. در [[کنیه]] وی [[اختلاف]] بسیار وجود دارد. افزون بر ابوحماد<ref>ابن معین، ج۱، ص۱۶؛ دولابی، ج۱، ص۲۰۴.</ref>، ابوسعاد<ref>مزی، ج۲۰، ص۲۰۳؛ ابن حبان، ج۳، ص۲۸۰.</ref>، ابوحماذ<ref>بخاری، ج۶، ص۴۳۰.</ref>، ابوحامد، [[ابوعامر]]<ref>ابن حبان، ج۳، ص۳۸۰.</ref>، ابوعمرو<ref>ابن سعد، ج۴، ص۲۵۶؛ ابن قتیبه، ص۲۷۹.</ref>، [[ابوعمار]]<ref>ابن عبدالبر، ج۳، ص۱۸۳.</ref> [[ابواسید]]<ref>ابن عبد البر، ج۳، ص۱۸۳؛ ابن ابی حاتم، ج۶، ص۳۱۳.</ref>، ابوأسد<ref>ابن حبان، ج۳، ص۲۸۰؛ باجی، ج۳، ص۱۱۲۴.</ref>، [[ابوالاسود]]<ref>مزی، ج۱۳، ص۱۲۶.</ref>، ابوسعد<ref>ابن عبدالبر، ج۳، ص۱۸۳.</ref> و ابوعبس<ref>ابن یونس، ج۱، ص۳۴۵؛ ابونعیم، ج۴، ص۲۱۵۱؛ ابن ماکولا، ج۶، ص۸۸.</ref> از جمله کنیه‌های گفته شده برای وی است.
نام و نسبش [[عقبة بن عامر بن عبس جهنی]]، از [[جهینه]]، تیره‌ای از [[قضاعه]] است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۷۹. نسب کامل وی را بنگرید در: همو، تهذیب، ج۷، ص۲۱۶؛ تاریخ ابن یونس، ج۱، ص۳۴۵ و منابع دیگری که مصحح کتاب درباره نسب وی و اشتباهات پیش آمده در همین زمینه معرفی کرده است.</ref>. ابوحماد [[گمان]] می‌کرد از تیره معد است، ولی [[پیامبر]] به او فرمود از شاخه [[قضاعة بن مالک بن حمیر]] است<ref>ابن سعد، ج۴، ص۳۱۰.</ref>. در [[کنیه]] وی [[اختلاف]] بسیار وجود دارد. افزون بر ابوحماد<ref>ابن معین، ج۱، ص۱۶؛ دولابی، ج۱، ص۲۰۴.</ref>، ابوسعاد<ref>مزی، ج۲۰، ص۲۰۳؛ ابن حبان، ج۳، ص۲۸۰.</ref>، ابوحماذ<ref>بخاری، ج۶، ص۴۳۰.</ref>، ابوحامد، [[ابوعامر]]<ref>ابن حبان، ج۳، ص۳۸۰.</ref>، ابوعمرو<ref>ابن سعد، ج۴، ص۲۵۶؛ ابن قتیبه، ص۲۷۹.</ref>، [[ابوعمار]]<ref>ابن عبدالبر، ج۳، ص۱۸۳.</ref> [[ابواسید]]<ref>ابن عبد البر، ج۳، ص۱۸۳؛ ابن ابی حاتم، ج۶، ص۳۱۳.</ref>، ابوأسد<ref>ابن حبان، ج۳، ص۲۸۰؛ باجی، ج۳، ص۱۱۲۴.</ref>، [[ابوالاسود]]<ref>مزی، ج۱۳، ص۱۲۶.</ref>، ابوسعد<ref>ابن عبدالبر، ج۳، ص۱۸۳.</ref> و ابوعبس<ref>ابن یونس، ج۱، ص۳۴۵؛ ابونعیم، ج۴، ص۲۱۵۱؛ ابن ماکولا، ج۶، ص۸۸.</ref> از جمله کنیه‌های گفته شده برای وی است.


خط ۲۲: خط ۲۲:
از او [[احادیث]] بسیاری به جا مانده است. [[احمد بن حنبل]]<ref>مسند، ج۴، ص۱۵۹-۱۴۳، هفده صفحه رحلی.</ref> و [[ابونعیم]]<ref>ابونعیم، ج۴، ص۲۱۵۱.</ref> تعدادی از احادیث وی را آورده‌اند و [[ذهبی]]<ref>سیر، ج۶، ص۴۶۸.</ref> در [[مسند]] بَقی بن مَخلد برای وی ۵۵ حدیث یافته است. [[راویان]] بسیاری از جمله [[جابر بن عبدالله انصاری]] و [[حسن بصری]] از او [[روایت]] می‌کنند<ref>مزی، ج۲۰، ص۲۰۳.</ref>. او [[حدیثی]] از [[پیامبر]] بدین مضمون نقل کرده است: هر کس بر [[خطا]] و [[اشتباه]] مؤمنی [[آگاهی]] یافت و آن را پوشاند، مانند آن است که نوزاد زنده به [[گور]] شده‌ای را [[احیا]] کرده باشد<ref>احمد بن حنبل، ج۴، ص۱۴۷؛ ابن اثیر، ج۶، ص۶۲؛ ابن حجر، ج۷، ص۷۱.</ref>.
از او [[احادیث]] بسیاری به جا مانده است. [[احمد بن حنبل]]<ref>مسند، ج۴، ص۱۵۹-۱۴۳، هفده صفحه رحلی.</ref> و [[ابونعیم]]<ref>ابونعیم، ج۴، ص۲۱۵۱.</ref> تعدادی از احادیث وی را آورده‌اند و [[ذهبی]]<ref>سیر، ج۶، ص۴۶۸.</ref> در [[مسند]] بَقی بن مَخلد برای وی ۵۵ حدیث یافته است. [[راویان]] بسیاری از جمله [[جابر بن عبدالله انصاری]] و [[حسن بصری]] از او [[روایت]] می‌کنند<ref>مزی، ج۲۰، ص۲۰۳.</ref>. او [[حدیثی]] از [[پیامبر]] بدین مضمون نقل کرده است: هر کس بر [[خطا]] و [[اشتباه]] مؤمنی [[آگاهی]] یافت و آن را پوشاند، مانند آن است که نوزاد زنده به [[گور]] شده‌ای را [[احیا]] کرده باشد<ref>احمد بن حنبل، ج۴، ص۱۴۷؛ ابن اثیر، ج۶، ص۶۲؛ ابن حجر، ج۷، ص۷۱.</ref>.


[[مرگ]] وی سال ۵۸<ref>خلیفة بن خیاط، التاریخ، ص۱۷۱؛ ابن یونس، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن عساکر، ج۴۰، ص۵۰۲.</ref> در [[مصر]] فرا رسید<ref>باجی، ج۳، ص۱۱۲۴.</ref> و در [[قبرستان]] مقطم [[دفن]] شد<ref>ابن سعد، ج۷، ص۳۴۵؛ ابن یونس، ج۱، ص۳۲۷؛ مزی، ج۲۰، ص۲۰۳.</ref>. اما برخی، مرگ وی را در [[شام]] ذکر کرده‌اند<ref>باجی، ج۳، ص۱۱۲۴.</ref>. [[سخن]] [[حرملة بن عمران]] که [[قبر]] وی را در مُقَطّم دیده است<ref>ابن عساکر، ج۴۰، ص۵۰۲.</ref> نظر اول را [[تأیید]] می‌کند؛ البته [[نووی]]، قبر وی را در قرافه مصر مشهور و معروف می‌داند<ref>نووی، ج۱۲، ص۱۱۲؛ بنا بر نظر برخی این مقبره بعدها بر اساس خوابی یافت شده است؛ الفتنی، ص۲۲۰؛ العجلونی، ج۲، ص۴۰۳.</ref>. زرکلی<ref>زرکلی، ج۴، ص۲۴۰.</ref> نیز مسجدی با نام "[[مسجد]] [[عقبة بن عامر]]" در قاهره نام می‌برد که [[مقبره]] [[عقبه]] کنار آن است. درگذشت وی در سال ۵۲ صحیح نیست<ref>ر.ک: حاکم، ج۳، ص۴۶۷.</ref> و به احتمال منشأ آن، تصحیف میان "ثمان" و "اثنین" است. خلیفة بن خیاط در التاریخ<ref>خلیفه بن خیاط، ص۱۴۹.</ref> از جمله [[اصحاب امام علی]] که در [[نهروان]] در سال ۳۸ به [[شهادت]] رسیدند، [[ابونعیم]]<ref>در تهذیب، ج۷، ص۱۷۷: ابوعامر.</ref> [[عقبة بن عامر جهنی]] را نام برده که اگر اشتباهی نشده باشد، قاعدتاً باید فرد دیگری غیر از صاحب ترجمه باشد<ref>ابن حجر، تهذیب، ج۷، ص۲۱۷؛ ابن عبدالبر، ج۳، ص۱۸۳؛ نسیز این اشتباه خلیفة بن خیاط را تذکر داده است.</ref>. این فرد ناشناخته، می‌تواند همان کسی باشد که منقری<ref>منقری، ص۵۰۷.</ref> او را یکی از [[یاران امام علی]]{{ع}} می‌داند که به عنوان [[شاهد]]، [[نامه]] [[تحکیم]] را [[امضا]] کردند؛ هرچند برای امضای چنین [[پیمان]] مهمی، باید فرد شناخته شده‌ای آن را امضا می‌کرد، چنانکه شخصی با همین نام، در [[خلافت]] [[عبدالملک بن مروان]] دیده شده که برای [[مردم]] [[حدیث]] می‌گفته است که باید فرد دیگری غیر از [[عقبة بن عامر]] مورد نظر ما باشد<ref>حاکم، ج۳، ص۴۶۸؛ ابن عساکر، ج۴۰، ص۵۰۲.</ref> یا در گزارش زمان‌ها اشتباهی رخ داده باشد.<ref>[[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابوحماد جهنی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۲۴۷-۲۵۰.</ref>
[[مرگ]] وی سال ۵۸<ref>خلیفة بن خیاط، التاریخ، ص۱۷۱؛ ابن یونس، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن عساکر، ج۴۰، ص۵۰۲.</ref> در [[مصر]] فرا رسید<ref>باجی، ج۳، ص۱۱۲۴.</ref> و در [[قبرستان]] مقطم [[دفن]] شد<ref>ابن سعد، ج۷، ص۳۴۵؛ ابن یونس، ج۱، ص۳۲۷؛ مزی، ج۲۰، ص۲۰۳.</ref>. اما برخی، مرگ وی را در [[شام]] ذکر کرده‌اند<ref>باجی، ج۳، ص۱۱۲۴.</ref>. [[سخن]] [[حرملة بن عمران]] که [[قبر]] وی را در مُقَطّم دیده است<ref>ابن عساکر، ج۴۰، ص۵۰۲.</ref> نظر اول را [[تأیید]] می‌کند؛ البته [[نووی]]، قبر وی را در قرافه مصر مشهور و معروف می‌داند<ref>نووی، ج۱۲، ص۱۱۲؛ بنا بر نظر برخی این مقبره بعدها بر اساس خوابی یافت شده است؛ الفتنی، ص۲۲۰؛ العجلونی، ج۲، ص۴۰۳.</ref>. زرکلی<ref>زرکلی، ج۴، ص۲۴۰.</ref> نیز مسجدی با نام "[[مسجد]] [[عقبة بن عامر]]" در قاهره نام می‌برد که [[مقبره]] [[عقبه]] کنار آن است. درگذشت وی در سال ۵۲ صحیح نیست<ref>ر. ک: حاکم، ج۳، ص۴۶۷.</ref> و به احتمال منشأ آن، تصحیف میان "ثمان" و "اثنین" است. خلیفة بن خیاط در التاریخ<ref>خلیفه بن خیاط، ص۱۴۹.</ref> از جمله [[اصحاب امام علی]] که در [[نهروان]] در سال ۳۸ به [[شهادت]] رسیدند، [[ابونعیم]]<ref>در تهذیب، ج۷، ص۱۷۷: ابوعامر.</ref> [[عقبة بن عامر جهنی]] را نام برده که اگر اشتباهی نشده باشد، قاعدتاً باید فرد دیگری غیر از صاحب ترجمه باشد<ref>ابن حجر، تهذیب، ج۷، ص۲۱۷؛ ابن عبدالبر، ج۳، ص۱۸۳؛ نسیز این اشتباه خلیفة بن خیاط را تذکر داده است.</ref>. این فرد ناشناخته، می‌تواند همان کسی باشد که منقری<ref>منقری، ص۵۰۷.</ref> او را یکی از [[یاران امام علی]]{{ع}} می‌داند که به عنوان [[شاهد]]، [[نامه]] [[تحکیم]] را [[امضا]] کردند؛ هرچند برای امضای چنین [[پیمان]] مهمی، باید فرد شناخته شده‌ای آن را امضا می‌کرد، چنانکه شخصی با همین نام، در [[خلافت]] [[عبدالملک بن مروان]] دیده شده که برای [[مردم]] [[حدیث]] می‌گفته است که باید فرد دیگری غیر از [[عقبة بن عامر]] مورد نظر ما باشد<ref>حاکم، ج۳، ص۴۶۸؛ ابن عساکر، ج۴۰، ص۵۰۲.</ref> یا در گزارش زمان‌ها اشتباهی رخ داده باشد.<ref>[[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابوحماد جهنی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۲۴۷-۲۵۰.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش