انبیاء در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

== معنای [[نبی]] ==

* واژۀ "[[انبیاء]]" جمع "[[نبی]]" است از مادۀ "نبأ". [[نبی]] به معنای کسی است که خبری مهم دارد. [[شیعیان]] معتقدند [[خداوند]] برای [[هدایت]] [[انسان]] ۱۲۴ هزار نفر را به [[پیامبری]] برانگیخته است که سخن آنان، سخن خداست و [[پیروی]] از آنان [[پیروی]] از اوست. این بزرگان، جز از سوی [[خدا]] سخن نمی‌گویند و چیزی از [[مردم]] نمی‌خواهند. برجستگان آنان، پنج تن‌اند که بنیان [[نبوت]] بر آنان [[استوار]] است. این [[پنج تن]]، همان [[پیامبران]] اولوالعزم‌اند: [[نوح]] {{ع}}، [[ابراهیم]] {{ع}}، [[موسی]] {{ع}}، [[عیسی]] {{ع}} و سرانجام [[برترین]] آنان [[حضرت محمد]] {{صل}}<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۳۳-۱۳۴.</ref>.

* در برخی [[روایات]] آمده است [[پیامبران]] بر چهار دسته‌اند:

# کسانی که [[احکام الهی]] بر آنان فرود می‌آید تا خود بدان عمل کنند و وظیفۀ [[ابلاغ]] ندارند.

# کسانی که در [[خواب]] فرشتۀ [[وحی]] را می‌بینند و صدایش را می‌شنوند، اما در [[بیداری]] تنها صدای او را می‌شنوند.

# پیامبرانی که هم [[فرشته]] را در [[خواب]] می‌بینند و هم در [[بیداری]] و مأمورند [[وحی الهی]] را به [[مردم]] [[ابلاغ]] کنند و آنان را راه نمایند. این [[پیامبران]] بر گروهی از [[مردم]] ـ اندک یا بسیار ـ [[مبعوث]] می‌شوند؛ چنانکه [[قرآن کریم]] دربارۀ [[یونس]] {{ع}} می‌فرماید: «ما او را بر صد هزار نفر یا بیش‌تر برانگیختیم»<ref>سوره صافات، آیه۱۴۷.</ref>.

# [[پیامبران اولوالعزم]] که در [[خواب]] و [[بیداری]] [[فرشته وحی]] را می‌بینند و [[رهبر]] و پیشوای [[مردم]] و [[صاحب]] شریعت‌اند. [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} از این [[پیامبران]] بود. او نخست به [[مقام]] [[پیامبری]] رسید و پس از [[آزمایش الهی]]، [[امام]] و پیشوای [[مردمان]] نیز شد. این [[پیامبران]] را "[[پیامبران]] [[تشریعی]]" نیز گویند و دیگر [[پیامبران]]، در [[حقیقت]] [[پیامبران]] تبلیغی‌اند و مروج [[شریعت]] آن [[پیامبران]] اند<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۳۴</ref>.

== فرق [[نبی]] و [[رسول]] ==

* میان [[نبی]] و [[رسول]] تفاوت وجود دارد بدین صورت که:

# معنای [[نبی]] اعم از معنای "[[رسول]]" است، [[نبی]] کسی است که [[خداوند]] به او [[وحی]] می‌کند، خواه [[مأمور]] [[ابلاغ]] به دیگران باشد یا نه؛ اما [[رسول]] آن است که [[مأمور]] [[ابلاغ وحی]] به دیگران است. براساس [[قرآن کریم]]، این نظر نادرست است؛ زیرا در برخی [[آیات]]، کلمه‌ "[[نبی]]" به عنوان صفت "[[رسول]]"، پس از آن آمده است؛ در حالی که می‌باید پیش از آن آید؛ زیرا صفتی که مفهومی عام دارد، باید پیش از کلمه خاص ذکر شود. وانگهی، دلیلی بر اختصاص [[ابلاغ وحی]] به [[رسولان]] در دست نیست<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۳۳-۱۳۴.</ref>.

# بنابر برخی [[روایات]]، مقتضای [[مقام نبوت]] این است که [[نبی]] [[فرشته وحی]] را در [[خواب]] ببیند و در حال [[بیداری]]، تنها صدای او را بشنود؛ اما [[رسول]]، [[فرشته وحی]] را در [[بیداری]] نیز می‌بیند.  

* این تفاوت را نیز نمی‌توان معلول تفاوت مفهوم دو کلمه دانست. تفاوت [[نبی]] و [[رسول]] در این است که مصداق [[نبی]]، اعم از [[رسول]] است؛ بدین معنا که همه [[پیامبران]] دارای [[مقام]] نبوت‌اند؛ اما [[مقام رسالت]] تنها به گروهی از [[پیامبران]] اختصاص دارد و بنابر روایتی، شمار آنان ۳۱۳ نفر است<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۳۴.</ref>.

== [[انبیاء]] در [[قرآن]] ==

* [[قرآن کریم]] از میان ۱۲۴ هزار [[پیامبر]] تنها از شماری اندک یاد کرده است. نام این [[پیامبران]] به ترتیب الفبایی عبارت است از: [[آدم]]، [[ابراهیم]]، ادریس، [[اسحاق]]، [[اسماعیل]]، [[الیاس]]، ایوب، [[داوود]]، ذوالکفل، [[زکریا]]، [[سلیمان]]، [[شعیب]]، [[صالح]]، عزیر، [[عیسی]]، [[لوط]]، [[محمد]]، [[موسی]]، [[نوح]]، [[یحیی]]، الیسَع، [[یعقوب]]، [[یوسف]]، [[یونس]]، [[هارون]] و [[هود]] {{ع}}<ref>ر. ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۳۴</ref>.

* در [[آیات قرآن]] در مورد [[انبیاء]] این موضوعات تأکید شده است:

# [[خداوند]] از [[پیامبران]] پیش از [[محمد]] {{صل}} [[پیمان]] گرفته بر [[تصدیق]] [[نبوت]] او و [[پیامبران]] هم [[اقرار]] نموده‌اند؛ و [[خداوند]] هم [[گواه]] این [[پیمان]] است: {{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ}}<ref>«و آنگاه خداوند از پیامبران پیمان گرفت که چون به شما کتاب و حکمتی دادم» سوره آل عمران، آیه ۸۱.</ref>، {{متن قرآن|قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ}}<ref>«و خدا از پيامبران پيمان گرفت كه شما را كتاب و حكمت داده ‏ام به پيامبرى كه آيين شما را تصديق مى‏ كند و به رسالت نزد شما مى ‏آيد بگرويد و يارى‏ اش كنيد. گفت: آيا اقرار كرديد و عهد مرا پذيرفتيد؟ گفتند: اقرار كرديم. گفت: پس شهادت دهيد و من نيز با شما از شاهدانم» سوره آل عمران، آیه ۸۱.</ref>.

# وجود فاصلۀ طولانی میان [[بعثت]] [[پیامبر]] و [[پیامبران]] گذشته تأکید شده: «عصر [[فترت]]» که این واژه [[قرآنی]] است: {{متن قرآن|يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلَى فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ}}<ref>«ای اهل کتاب! فرستاده ما در دوره نیامدن فرستادگان، نزد شما آمده است» سوره مائده، آیه ۱۹.</ref>.

# هیچ [[پیامبری]] برای [[مردم]] [[مکه]] پیش از [[پیامبر اسلام]] [[مبعوث]] نشده است: {{متن قرآن|لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَا أَتَاهُمْ مِنْ نَذِيرٍ مِنْ قَبْلِكَ}}<ref>«تا به گروهی که پیش از تو بیم‌دهنده‌ای برای آنان نیامده است بیم دهی» سوره قصص، آیه ۴۶.</ref>.

# [[مبعوث]] شدن [[پیامبران]] پیش از [[محمد]] {{صل}} تأکید شده و اینکه [[دشمنی‌ها]] و حتی کشتن [[پیامبران]] هم در گذشته وجود داشته و [[تکذیب]] [[رسولان]]، جریان [[تاریخی]] بوده است، با اینکه آن [[پیامبران]] هم [[بینات]] و [[زبور]] و کتاب روشن و [[وحی]] داشته‌اند: {{متن قرآن|قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«كسانى گفتند: ما را با خدا عهدى است كه به هيچ پيامبرى ايمان نياوريم، مگر براى ما قربانيى بياورد كه آتش آن را بخورد. بگو: پيش از من پيامبرانى با معجزه ‏ها و آنچه اكنون مى خواهيد آمده ‏اند، اگر راست مى‏ گوييد، چرا آنها را كشتيد؟» سوره آل عمران، آیه ۱۸۳.</ref>، {{متن قرآن|فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جَاءُوا بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتَابِ الْمُنِيرِ}}<ref>«پس اگر تو را دروغگو شمرده‌اند (بدان که) پیامبران پیش از تو (نیز) که برهان‌ها و نوشته‌ها و کتاب روشنگر را آورده بودند، دروغگو شمرده شده‌اند» سوره آل عمران، آیه ۱۸۴.</ref>.

# بیان سرگذشت [[پیامبران]] و [[تاریخ]] آنان برای [[پیامبر]] مایۀ دلگرمی و [[آرامش]] [[قلب]] است و اینکه [[پیامبران]] با آن همه [[سختی‌ها]] [[مقاومت]] کرده و [[پیروز]] شدند و [[پیامبر]] هم با [[عبرت]] گرفتن و [[موعظه]] از داستان آنها باید [[مقاومت]] کند تا موفق شود: {{متن قرآن|فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ}}<ref>«پس اگر تو را دروغگو شمرده‌اند (بدان که) پیامبران پیش از تو (نیز) که برهان‌ها و نوشته‌ها و کتاب روشنگر را آورده بودند، دروغگو شمرده شده‌اند» سوره آل عمران، آیه ۱۸۴.</ref>، {{متن قرآن|وَكُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ}}<ref>«و همه آنچه را که از اخبار پیامبران برای تو حکایت می‌کنیم، چیزی است که با آن دلت را استوار می‌داریم» سوره هود، آیه ۱۲۰.</ref>.

# [[حضرت محمد]] {{صل}} به همۀ [[پیامبران پیشین]] [[ایمان]] دارد و [[پیروان]] او هم به [[خدا]] و [[ملائکه]] و [[کتاب‌های آسمانی]] و [[پیامبران]] گذشته [[ایمان]] دارد و تفاوتی میان سلسله [[انبیاء]] نیست: {{متن قرآن|آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ}}<ref>«این پیامبر به آنچه از (سوی) پروردگارش به سوی او فرو فرستاده‌اند، ایمان دارد و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند (و می‌گویند) میان هیچ یک از پیامبران وی، فرق نمی‌نهیم» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref><ref>ر. ک: [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۱۸۲.</ref>