اشعر: تفاوت میان نسخه‌ها

با قتل عثمان در ۳۵ هجری، [[اختلافات]] به‌وجود آمده در میان [[مسلمانان]] و [[نزاع]] [[علوی]] ـ [[عثمانی]]، دامن [[خاندان اشعری]] را نیز گرفت و افراد این قبیله چونان سایر [[امّت اسلامی]]، به سه [[گرایش]] [[سیاسی]]<ref>ر.ک. طه حسین، علی و فتنة بزرگ قتل عثمان، ص۴۴ و ۴۵.</ref> موجود آن زمان منشعب شدند: گروه نخست تحت [[رهبری]] ابوموسی اشعری بود که دوام چندانی نیافت<ref>ر.ک. احمدی، حکومت علوی و جریان‌های اجتماعی، ص۴۱۱-۴۱۳؛ سلیمانی، ضرورت بازنگری در نقش جریان اعتزال در حکومت امیر مؤمنان{{ع}}، ص۱۱۳-۱۲۸.</ref>؛  گروه دوم اشعریانی بودند که پیش از آن و در [[زمان]] [[فتوحات]]، در [[شام]] ساکن شده بودند. این گروه در [[صفّین]] از هواداران معاویه بودند و جنگاوری‌هایی نیز از خود نشان دادند<ref>ر.ک. نصر بن مزاحم منقری، پیکار صفین، ترجمة پرویز اتابکی، ص۵۹۴ و ۵۹۵.</ref>؛ گروه سوم به رهبری [[مالک بن عامر]]، در [[کوفه]] شاخه [[علوی]] و [[تشیّع]] بودند. این گروه بعد‌ها در کوفه و [[قم]]، از هوادران و [[معتقدان]] تشیّع امامی شدند<ref>ر.ک: اشعری قمی، تاریخ قم، ص۷۷۹ و ۷۸۰.</ref>.<ref> فصلنامه علمی شیعه‌شناسی، مقاله «اشعریان و تأسیس نخستین دولت‌شهر شیعه»، علی‌محمّد حیدر سرلک و مهدی مهریزی؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

بر اساس برخی [[روایات]] [[تاریخی]]، [[جانب‌داری]] اشعریان از قیام ضد اموی [[عبدالرحمن بن اشعث]]، آنان را مغضوب [[حجّاج]] واقع ساخته، آنها را مجبور به ترک کوفه و هجرت به قم نمود<ref> ابوالفداء، تقویم البلدان، ص۴۷۳.</ref>، اما گزارش دیگر، [[بدرفتاری]] [[احوص اشعری]] با روستاییان [[ایرانی]] زیر دست خود در [[سال ۹۳ هجری]] را علت [[خشم]] حجّاج بر وی و در نتیجه [[زندانی]] شدن او توسط این [[حاکم]] خونخوار عنوان کرده، آورده است که احوص با وساطت برادرش عبدالله که نزد حجّاج [[ارج]] و [[قربی]] داشت، [[آزاد]] شد. پس از آن، عبدالله از [[بیم]] آنکه [[رأی]] حجّاج برگردد و احوص مجدّداً زندانی شود، چاره کار را خروج از کوفه دید که سرانجام منجر به سکونت آنان در قم شد<ref> اشعری قمی، تاریخ قم، ص۲۴۵ و ۲۴۶.</ref>. در [[روایت]] سومی هم کشته شدن [[محمّد بن سائب]] به‌دست حجّاج و تحت تعقیب قرار گرفتن [[فرزندان]] او و دیگر اعضای [[خاندان اشعری]] علت کوچ ایشان دانسته شده است<ref> اشعری قمی، تاریخ قم، ص۲۶۰؛ فصلنامه علمی شیعه‌شناسی، مقاله «اشعریان و تأسیس نخستین دولت‌شهر شیعه»، علی‌محمّد حیدر سرلک و مهدی مهریزی.</ref>.

از [[امامان شیعه]] هم سخنان ستایش‌آمیزی در مورد اشعریان قم و به ویژه تنی چند از آنان نقل شده است<ref> نک: مثلاً نجاشی، رجال، ص۹۱، ۱۷۴، جم‍؛ کشی، معرفة الرجال، ص۶۲۳-۶۲۵، جم‍؛ علامۀ حلی، رجال، ص۱۵، ۷۵.</ref>. اشعریان [[قم]] به لحاظ [[اعتقادی]] و [[کلامی]] هم از [[منزلت]] خاصی در [[سیر]] [[تفکر شیعی]] امامی برخوردارند. از شاخص‌ترین [[عقاید]] آنان، حساسیت خاص در مورد [[غلو]] و [[غلات]] است<ref>نک: قهپایی، مجمع الرجال، ج۱، ص۱۳۸.</ref>. ظاهراً به همین دلیل است که اشعریان قم را «سنت‌گرا» خوانده‌اند<ref>نک: دانشنامه، ج ۹، ص۱۲۲۴.</ref>. البته اندیشۀ معتدلانۀ «قمیون»، مورد [[انتقاد]] برخی از نامداران [[شیعی]] از جمله [[شیخ مفید]] بوده است<ref>شیخ مفید،تصحیح الاعتقاد، ج۵، ص۱۳۵-۱۳۶.</ref>.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، مقاله «اشعریان»، حسن یوسفی اشکوری.</ref>.<ref>علی‌ محمّد حیدر سرلک و مهدی مهریزی، مقاله "اشعریان و تأسیس نخستین دولت‌شهر شیعه"، فصلنامه علمی شیعه شناسی؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر سید کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، 1372؛ اصغر منتظر القائم و قاسم خردمندی؛ مقاله "نقش سیاسی اجتماعی قبیله اشعر در ابتدای گسترش اسلام"، نشریه پژوهش های تاریخی ایران و اسلام، بهار و تابستان 1388، شماره 4؛ حسین فقیهی، مقاله "آغاز تشیع در قم2"، فرهنگ کوثر، سال 1388، شماره 77.</ref>