بدون خلاصۀ ویرایش
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{نبوت}} | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = | | موضوع مرتبط = عین | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = [[عین]] | ||
| مداخل مرتبط = [[ | | مداخل مرتبط = [[عین در قرآن]] - [[عین در معارف مهدویت]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
== | ==جغرافیای عین، در [[سور مبارکه]] بقره و [[اعراف]]== | ||
#{{متن قرآن|...فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا...}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که موسی برای مردم خود در پی آب بود و گفتیم: با چوبهدست خود به سنگ فرو کوب آنگاه دوازده چشمه از آن فرا جوشید؛ (چنانکه) هر دستهای از مردم آبشخور خویش را باز میشناخت؛ از روزی خداوند بخورید و بنوشید و در زمین تبهکارانه آشوب نورزید» سوره بقره، آیه ۶۰.</ref>. | |||
#{{متن قرآن|...أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا...}}<ref>«و آنان را به دوازده سبط که هر یک امتی بود بخش کردیم و چون قوم موسی از وی آب خواستند به موسی وحی کردیم که با چوبهدست خود به (آن) سنگ بزن! و دوازده چشمه از آن فرا جوشید هر گروهی آبشخور خویش بازشناخت، و ابر را بر آنان سایهبان کردیم و بر آنها ترانگبین و بلدرچین فرو فرستادیم (و گفتیم:) از چیزهای پاکیزهای که روزیتان کردهایم بخورید و آنان به ما ستم نورزیدند که بر خویشتن ستم میکردند» سوره اعراف، آیه ۱۶۰.</ref>. | |||
در این مقوله، آنچه مورد تحقیق است؛ عین میباشد، که بیش از شصت بار، به صورت مفرد، [[مثنی]]، جمع و مضاف... در [[قرآن مجید]] به کار رفته؛ که با توجه به محل استعمال در هر [[آیه]]، معنی خاصی از آن، مورد [[عنایت]] [[قرآن]] بوده است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۶۸.</ref> | |||
==معانی عین در قرآن== | |||
برخی نویسندگان<ref>قرشی، قاموس قرآن، ج۵، ص۸۴.</ref> زیر واژه عین مینویسند: عین به معنی چشم و چشمه است مثل: {{متن قرآن|وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ...}}<ref>«و بر آنان در آن (تورات) مقرّر داشتیم که: آدمی در برابر آدمی و چشم در برابر چشم و بینی در برابر بینی و گوش در برابر گوش و دندان در برابر دندان است و (نیز) زخمها قصاص دارند و هر کس از آن در گذرد کفّاره (گناهان) اوست و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند ستمگرند» سوره مائده، آیه ۴۵.</ref> که عین به معنی چشم است. | |||
با مراجعه به [[قرآن]] خواهیم دید؛ که جمع عین به معنی چشم اعین است، مثل {{متن قرآن|وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا}}<ref>«و بیگمان بسیاری از پریان و آدمیان را برای دوزخ آفریدهایم؛ (زیرا) دلهایی دارند که با آن درنمییابند و دیدگانی که با آن نمینگرند و گوشهایی که با آن نمیشنوند؛ آنان چون چارپایانند بلکه گمراهترند؛ آنانند که ناآگاهند» سوره اعراف، آیه ۱۷۹.</ref> و جمع عین به معنی چشمه [[عیون]] است مثل: {{متن قرآن|إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ}}<ref>«اما پرهیزگاران در بوستانها و (کنار) چشمهسارانند» سوره حجر، آیه ۴۵.</ref>. | |||
به نظر راغب، در مفردات معنای اصلی عین چشم است و معانی دیگر، به [[عنایت]] میباشد، حتی چشمه را از آن جهت عین گویند؛ که مثل چشم، دارای آب است.... | |||
با توجه به توضیحی در مورد واژه عین بیان شد و با عنایت به [[ترجمه]] دو [[آیه]] مذکور روشن میشود؛ که منظور از عین در [[آیات]] فوق چشمه است، یا [[دوازده]] چشمه است، که به شکل [[اعجاز]] [[حضرت موسی]]{{ع}} برای دوازده [[طایفه]] [[بنی اسرائیل]]، از سنگ استخراج فرموده بود. | |||
اکنون بحث ما، در این گفتار محل جغرافیایی آن چشمهها است. ما ناچاریم برای [[فهم]] بهتر مطلب، به طور اختصار به گذشته پرماجرای بنی اسرائیل، اشاره نماییم سپس به موضوع اصلی مقاله بپردازیم.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۶۹.</ref> | |||
==اشارهای به گذشته بنی اسرائیل== | |||
حضرت موسی{{ع}} با قومش، پس از خلاصی از چنگال [[فرعون]]، به منظور ایجاد یک [[جامعه]] نو و [[آزاد]]؛ محتاج [[قوانین]] مدونی بودند؛ لذا [[خداوند]] به [[موسی]]{{ع}} دستور داد؛ تا مدت چهل شبانه [[روز]]، در [[کوه طور]] به [[همراهی]] هفتاد نفر از بنی اسرائیل به [[مناجات با خدا]] مشغول شود، در آن مدت همراهان موسی{{ع}} درخواست [[رؤیت]] عینی [[خدا]] نمودند؛ خداوند بر [[کوه]] تجلی کرد و همه همراهان موسی{{ع}} [[جان]] سپردند. با دعای موسی{{ع}} بار دیگر آنان را زنده کرد، از طرف دیگر؛ عدهای از بنی اسرائیل به وسیله [[سامری]] به گوساله پرستی گرویدند. | |||
زمانی که حضرت موسی{{ع}} به میان [[قوم]] برگشت؛ آنان را از این عمل [[شرک]] آلود [[نهی]] نمود و دستور [[توبه]] به آنان داد: «قوم پرسیدند که طریق [[طلب آمرزش]] چیست؟ [[موسی]]{{ع}} [[فرمان]] داد تا قوم [[غسل]] کردند و [[کفن]] به گردن افکندند و [[هارون]] [[برادر]] موسی{{ع}} [[دوازده]] هزار تن از کسانی را که گوساله نپرستیده بودند، با تیغهای بران بیاورد. تا به بقیه قوم [[حمله]] برند و گروهی از ایشان را بکشند، آن گاه با [[تضرع]] و دعای موسی{{ع}} و هارون [[خدا]] توبه ایشان را پذیرفت و کشتگان را در ردیف [[شهدا]] قرار داد»<ref>صدر بلاغی، قصص قرآن، ص۱۵۳.</ref>. | |||
[[قوم موسی]]{{ع}} روزگاری را در [[تیه]] که بیابانی است میان سر زمینه ایله و [[مصر]] و دریای احمر و کوههای سراب، از [[سرزمین شام]] گذرانیدند. | |||
در آن بیابان بود که [[بنی اسرائیل]] از جهت آب در مضیقه بودند و [[حضرت موسی]]{{ع}} از [[خداوند]] درخواست آب نمود و آن تقاضا مورد قبول [[درگاه الهی]] واقع شده و خداوند به موسی{{ع}} فرمود: {{متن قرآن|اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که موسی برای مردم خود در پی آب بود و گفتیم: با چوبهدست خود به سنگ فرو کوب آنگاه دوازده چشمه از آن فرا جوشید؛ (چنانکه) هر دستهای از مردم آبشخور خویش را باز میشناخت؛ از روزی خداوند بخورید و بنوشید و در زمین تبهکارانه آشوب نورزید» سوره بقره، آیه ۶۰.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۶۹.</ref> | |||
==جغرافیای محل چشمه== | |||
در [[تفسیر المیزان]]<ref>تفسیر المیزان، ج۱،ص ۳۵۶.</ref>، چنین آمده است؛ «و سنگی با موسی{{ع}} بود، که همه [[روزه]] آن را در وسط [[لشکر]] میگذاشت و آن گاه با عصای خود به آن میزد دوازده چشمه از آن میجوشید و هر چشمه به طرف تیرهای از بنی اسرائیل؛ که دوازده تیره بودند؛ روان میشد». | |||
برخی نویسندگان در مقدمه [[تفسیر]] [[سوره بقره]] مینویسند: «و هر جا بنی اسرائیل آب نمییافتند؛ موسی{{ع}} با عصای خود به [[زمین]] میزد و آب میجوشید.»..<ref>زین العابدین رهنما، ترجمه قرآن کریم، ج۱، ص۹۷.</ref>. | |||
اما: «در این که این سنگ چگونه سنگی بوده و [[موسی]]{{ع}} چگونه با [[عصا]] بر آن میزده و جریان آب از آن به چه صورت تحقق مییافته؛ سخن بسیار گفتهاند ولی آنچه [[قرآن]] در این باره میگوید: بیش از این که بیان شد نیست، که موسی{{ع}} عصای خود را بر سنگ زد و [[دوازده]] چشمه آب از آن جاری گردید. | |||
بعضی از [[مفسرین]] گفتهاند؛ صخرهای بوده است، در یک قسمت کوهستانی، مشرف بر آن بیابان [[تیه]]، که [[قوم یهود]] چهل سال در آن سرگردان بودهاند.»..<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱، ص۲۷۲.</ref>. | |||
در کتاب [[عهد قدیم]] -[[تورات]] و [[انجیل]] - در [[سفر]] خروج، باب هفدهم در مورد درخواست [[بنی اسرائیل]] از موسی{{ع}} که برای آنان آب تهیه نماید؛ تا خود و مواشی آنان از [[تشنگی]] هلاک نشوند، در [[آیات]] ۱ تا ۸ چنین نقل شده است: «و تمامی [[جماعت]] بنی اسرائیل، به [[حکم خداوند]] طی منازل کرده، از صحرای سین - سینا - کوچ کردند و در رفیدیم [[اردو]] زدند و آب [[نوشیدن]] برای [[قوم]] نبود و قوم با موسی{{ع}} [[منازعه]] کردند و گفتند ما را آب بدهید تا بنوشیم. موسی{{ع}} بدیشان گفت: چرا با من منازعه میکنید و چرا [[خداوند]] را [[امتحان]] مینمایید و در آنجا قوم [[تشنه]] بودند و قوم بر موسی{{ع}} [[شکایت]] کردند و گفتند: چرا ما را از [[مصر]] بیرون آوردی، تا ما و [[فرزندان]] و مواشی ما را به تشنگی بکشی؟ | |||
آن گاه موسی{{ع}} نزد خداوند [[استغاثه]] نموده گفت: با این قوم چه کنم؟ نزدیک است مرا سنگسار کنند! خداوند به موسی{{ع}} گفت: پیش روی قوم برو و بعضی از [[مشایخ]] [[اسرائیل]] را با خود بردار و عصای خود را که بدان نهر زدی، به دست خود بکوب برو، همانا من در آنجا پیش روی تو، بر آن صخره. که در جنوب [[حوریب]] است؛ میایستم و صخره را خواهی زد؛ تا آب از آن بیرون آید و قوم بنوشند. | |||
پس موسی{{ع}} به حضور [[مشایخ]] [[اسرائیل]] چنین کرد و آن موضع را مسّه و مریبه<ref>در عبری به معنی محل امتحان است.</ref> نامید، به سبب [[منازعات]] [[بنی اسرائیل]] و [[امتحان]] کردن ایشان [[خداوند]] را؛ زیرا گفته بودند، آیا خداوند در میان ما هست یا نه؟»<ref>بریتیش و فورن بیل سوسائیتی، دار السلطنه لندن کتاب مقدس، ص۱۱۰.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۷۰.</ref> | |||
==جمعبندی و نتیجهگیری== | |||
از جمعبندی [[اسناد]] و مدارک یاد شده، به این نتیجه میرسیم، که [[قوم یهود]]، در [[سرزمین]] [[تیه]] در شبه جزیره سینا، از [[حضرت موسی]]{{ع}} درخواست آب نموده بودند و آن [[حضرت]]، با زدن عصای خود به سنگ - [[کوه]] - ۱۲ چشمه از آن جاری کرده بود و هر کدام از [[اسباط]] بنی اسرائیل نهر مربوط به خود را میشناختند و از آن بهره میبردند. | |||
[[آیات]] یک تا هشت باب هفدهم [[سفر]] خروج، نیز [[کوه حوریب]] را محل جوشیدن چشمه آب معرفی مینماید. چنانچه ما آن کوه را مکان اصلی سرچشمه آن [[دوازده]] نهر بپذیریم، جغرافیای این کوه؛ جغرافیای عین مندرج، در [[آیه]] مورد [[پژوهش]] این مقوله است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۷۲.</ref> | |||
==کوه حوریب کجاست؟== | |||
برخی نویسندگان<ref>صدر بلاغی، قصص قرآن، ص۳۸۵.</ref>، زیر واژه سینا [[سینین]] مینویسند: «سلسله کوههای کوچکی است، در [[اراضی]] مقدسه، که طولش دو میل و عرضش ثلث میل است و [[کوه طور]] مرتفعترین قسمت این سلسله است؛ که در شمال آن واقع است. | |||
داستان تجلی [[خدا]] بر [[موسی]]{{ع}} که در آیه بیستم، از [[سوره مؤمنون]] و آیه دوم از [[سوره تین]] بیان شده در آنجا بوده. | |||
این قسمت از کوههای سینا در اصطلاح [[راهبان]] قدیم [[حوریب]] نامیده میشده و اکنون [[عرب]] آن را صفصافه مینامد». | |||
برخی نویسندگان، زیر کلمه حوریب نوشتهاند؛ {{عربی|جبل فی شبه جزیرة سینا، تجلی فیه الرب موسی{{ع}} و من بعده لایلیا النبی، علی ما جاء فی الکتاب المقدس یرد ذکره أحیانا باسم [[جبل]] سیناء}}.<ref>لویس معلوف، المنجد</ref>. | |||
حوریب کوهی است در شبه جزیره سینا محلی که خداوند بر موسی{{ع}} و سپس به ایلیای [[نبی]] تجلی نمود، مطابق چیزی که در [[کتاب مقدس]] آمده و احتمالاً از آن به نام [[کوه سینا]] یاد شده است. | |||
سرانجام به این نتیجه میرسیم که منظور از اعین در [[آیات]] مورد [[پژوهش]] ۱۲ چشمه بوده که از [[کوه حوریب]]، واقع در شبه جزیره سینا، به طور اعجاب آمیز جهت رفع [[تشنگی]] [[قوم یهود]]، به دست [[حضرت موسی]]{{ع}} جاری گردیده بود.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۳۷۲.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:IM010435.jpg|22px]] [[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۲۰: | خط ۵۶: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:مکانها در قرآن]] | ||