مقاومت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف')
خط ۴۲: خط ۴۲:
# '''[[فطری]] بودن''': [[مقاومت]]، حالتی [[فطری]] است، زیرا آفریده‌های این [[جهان]] به طور مشترک دارای صفت [[مقاومت]] هستند که در همه موجودات از ریزترین واحد تا بزرگ‌ترین مجموعه، ساری و جاری است، به عنوان مثال [[بدن انسان]]، یک مجموعه و در ظاهر همانند کشوری کوچک است، به مجرد این که ویروس یا میکروبی وارد آن مجموعه می‌شود، گلبول‌ها آماده رویارویی با [[دشمن خارجی]] هستند. بسیاری از آن گلبول‌ها به سان سربازانی در [[راه]] [[دفاع]] از بین می‌روند. این [[مقاومت]] تا جایی ادامه دارد که [[دشمن]] از بین برود و یا از [[بدن]] به بیرون رانده شود و [[سلامتی]] به آن باز گردد. برای سالم ماندن و آسیب‌ناپذیری همه جانبه (مادی و [[معنوی]]) [[انسان]]، از یک‌سو، [[دستور]] این است که [[انسان]] به سوی پدیده‌های منفی [[گرایش]] نداشته باشد، به عنوان مثال [[ستمگران]] قابل [[اعتماد]] نیستند و نباید به آنان [[تمایل]] نشان داده شود، بیان [[قرآن]] در این باره چنین است: {{متن قرآن|وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ...}}<ref>«و به ستمگران مگرایید که آتش (دوزخ) به شما رسد.».. سوره هود، آیه ۱۱۳.</ref>. از سوی دیگر، لازم است در برابر نیروهای منفی [[مقاومت]] کرد و با آنها [[مبارزه]] نمود تا آسیب‌ها نابود گردند. {{متن قرآن|وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ...}}<ref>«و با آنان نبرد کنید تا آشوبی برجا نماند و تنها دین خداوند بر جای ماند، پس اگر دست از (جنگ) بازداشتند (شما نیز دست باز دارید که) جز با ستمگران دشمنی نباید کرد» سوره بقره، آیه ۱۹۳.</ref>.
# '''[[فطری]] بودن''': [[مقاومت]]، حالتی [[فطری]] است، زیرا آفریده‌های این [[جهان]] به طور مشترک دارای صفت [[مقاومت]] هستند که در همه موجودات از ریزترین واحد تا بزرگ‌ترین مجموعه، ساری و جاری است، به عنوان مثال [[بدن انسان]]، یک مجموعه و در ظاهر همانند کشوری کوچک است، به مجرد این که ویروس یا میکروبی وارد آن مجموعه می‌شود، گلبول‌ها آماده رویارویی با [[دشمن خارجی]] هستند. بسیاری از آن گلبول‌ها به سان سربازانی در [[راه]] [[دفاع]] از بین می‌روند. این [[مقاومت]] تا جایی ادامه دارد که [[دشمن]] از بین برود و یا از [[بدن]] به بیرون رانده شود و [[سلامتی]] به آن باز گردد. برای سالم ماندن و آسیب‌ناپذیری همه جانبه (مادی و [[معنوی]]) [[انسان]]، از یک‌سو، [[دستور]] این است که [[انسان]] به سوی پدیده‌های منفی [[گرایش]] نداشته باشد، به عنوان مثال [[ستمگران]] قابل [[اعتماد]] نیستند و نباید به آنان [[تمایل]] نشان داده شود، بیان [[قرآن]] در این باره چنین است: {{متن قرآن|وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ...}}<ref>«و به ستمگران مگرایید که آتش (دوزخ) به شما رسد.».. سوره هود، آیه ۱۱۳.</ref>. از سوی دیگر، لازم است در برابر نیروهای منفی [[مقاومت]] کرد و با آنها [[مبارزه]] نمود تا آسیب‌ها نابود گردند. {{متن قرآن|وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ...}}<ref>«و با آنان نبرد کنید تا آشوبی برجا نماند و تنها دین خداوند بر جای ماند، پس اگر دست از (جنگ) بازداشتند (شما نیز دست باز دارید که) جز با ستمگران دشمنی نباید کرد» سوره بقره، آیه ۱۹۳.</ref>.
# '''[[مقاومت]] در برابر عناصر منفی''': [[مقاومت]] همواره در برابر ضدّ [[مقاومت]] است، یعنی از یک سو [[تجاوز]]، [[ستم]] [[اعمال]] می‌شود و از سوی دیگر [[مقاومت]] به شکل‌های گوناگون و متناسب با پدیده منفی، که امری خارجی است، همیشه ارادی بوده و از طرف [[فرد]]، گروه، [[جامعه]] و [[ملّت]] و در برابر پدیده بیرونی ظاهر می‌گردد. بدون تردید افرادی که دارای یک [[هویّت]] هستند و در یک سو حرکت می‌کنند، هرگز میان آنان، [[نزاع]] و [[کشمکش]] وجود ندارد و حمله یک طرفه و [[انتقام‌گیری]] از طرف آنان قابل قبول نیست. بیان [[قرآن]] در مورد دو سویه بودن امر [[مقاومت]] و ضدّ [[مقاومت]] چنین است: {{متن قرآن|وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ...}}<ref>«و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ کنند، میان آنان را آشتی دهید پس اگر یکی از آن دو بر دیگری ستم کرد با آن کس که ستم می‌کند جنگ کنید تا به فرمان خداوند باز گردد و چون بازگشت، میان آن دو با دادگری آشتی دهید و دادگری ورزید که خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره حجرات، آیه ۹.</ref>.
# '''[[مقاومت]] در برابر عناصر منفی''': [[مقاومت]] همواره در برابر ضدّ [[مقاومت]] است، یعنی از یک سو [[تجاوز]]، [[ستم]] [[اعمال]] می‌شود و از سوی دیگر [[مقاومت]] به شکل‌های گوناگون و متناسب با پدیده منفی، که امری خارجی است، همیشه ارادی بوده و از طرف [[فرد]]، گروه، [[جامعه]] و [[ملّت]] و در برابر پدیده بیرونی ظاهر می‌گردد. بدون تردید افرادی که دارای یک [[هویّت]] هستند و در یک سو حرکت می‌کنند، هرگز میان آنان، [[نزاع]] و [[کشمکش]] وجود ندارد و حمله یک طرفه و [[انتقام‌گیری]] از طرف آنان قابل قبول نیست. بیان [[قرآن]] در مورد دو سویه بودن امر [[مقاومت]] و ضدّ [[مقاومت]] چنین است: {{متن قرآن|وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ...}}<ref>«و اگر دو دسته از مؤمنان جنگ کنند، میان آنان را آشتی دهید پس اگر یکی از آن دو بر دیگری ستم کرد با آن کس که ستم می‌کند جنگ کنید تا به فرمان خداوند باز گردد و چون بازگشت، میان آن دو با دادگری آشتی دهید و دادگری ورزید که خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره حجرات، آیه ۹.</ref>.
# '''فراگیری و همه جانبه بودن''': [[مقاومت]]، گونه‌ها و شیوه‌های فراوان – از [[مجاهدت]] با نفس گرفته تا [[مبارزه مسلحانه]] – دارد، اما به علت [[وصف]] کلیت و شمول، هیچ گونه‌ای از آن جای‌گزین گونه دیگر نمی‌گردد. [[قرآن]] درباره خطر [[نفس امّاره]] از زبان [[حضرت یوسف]] [[صدیق]] {{ع}} چنین می‌گوید: {{متن قرآن|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و من نفس خویش را تبرئه نمی‌کنم که نفس به بدی بسیار فرمان می‌دهد مگر پروردگارم بخشایش آورد؛ به راستی پروردگارم آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره یوسف، آیه ۵۳.</ref>. و در جای دیگر با صراحت اعلام می‌کند که هرگاه مورد [[تجاوز]] و [[ستم]] قرار گرفتید، [[مقابله به مثل]] که از اشکال [[مقاومت]] است، بر شما [[واجب]] می‌باشد. {{متن قرآن|فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ...}}<ref>«پس هر کس بر شما ستم روا داشت همان‌گونه که با شما ستم روا داشته است با وی ستم روا دارید.».. سوره بقره، آیه ۱۹۴.</ref>. آثار ادبی نیز در صورتی ماندگار خواهند بود که از درون‌مایه [[مقاومت]] با این ویژگی برخوردار باشند، در غیر این صورت [[تاریخ]] [[مصرف]] آنها بسیار محدود خواهد بود. “در [[تاریخ]] گذشته یا معاصر [[زندگی]] [[انسان]]، هیچ اثر ادبی ارزنده‌ای نمی‌توان یافت که از عنصر [[پایداری]] بی‌بهره باشد. چه هر اثر که به گونه‌ای فارغ از [[اندیشه]] [[نبرد]] میان [[انسان]] و [[جهان]]، [[آفریده]] شده باشد، در [[حقیقت]]، یکی از ترکیبات اصلی خود را از دست داده است و پیداست که در این جا، مصداق “جهان” می‌تواند هم وجود طبیعی آن باشد و هم بافت بشری‌اش”<ref>شکری، غالی، ادبیات مقاومت، ترجمه: محمدحسین روحانی، ص۳.</ref>. [[ادب]] [[مقاومت]]، چهره [[انسانی]] عامی دارد که به هنگام ترسیم اشکال مختلف تضادهای [[زندگی]]، در هیچ قالب ملی و یا چارچوب [[اجتماعی]] خاص نمی‌گنجد و این یکی از جنبه‌های مثبت و مهم این گونه آثار ادبی است که به طور عموم برای پیوند و [[ارتباط]] [[آفریده]] شده نه برای جدایی و انفصال.
# '''فراگیری و همه جانبه بودن''': [[مقاومت]]، گونه‌ها و شیوه‌های فراوان – از [[مجاهدت]] با نفس گرفته تا [[مبارزه مسلحانه]] – دارد، اما به علت وصف کلیت و شمول، هیچ گونه‌ای از آن جای‌گزین گونه دیگر نمی‌گردد. [[قرآن]] درباره خطر [[نفس امّاره]] از زبان [[حضرت یوسف]] [[صدیق]] {{ع}} چنین می‌گوید: {{متن قرآن|وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«و من نفس خویش را تبرئه نمی‌کنم که نفس به بدی بسیار فرمان می‌دهد مگر پروردگارم بخشایش آورد؛ به راستی پروردگارم آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره یوسف، آیه ۵۳.</ref>. و در جای دیگر با صراحت اعلام می‌کند که هرگاه مورد [[تجاوز]] و [[ستم]] قرار گرفتید، [[مقابله به مثل]] که از اشکال [[مقاومت]] است، بر شما [[واجب]] می‌باشد. {{متن قرآن|فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ...}}<ref>«پس هر کس بر شما ستم روا داشت همان‌گونه که با شما ستم روا داشته است با وی ستم روا دارید.».. سوره بقره، آیه ۱۹۴.</ref>. آثار ادبی نیز در صورتی ماندگار خواهند بود که از درون‌مایه [[مقاومت]] با این ویژگی برخوردار باشند، در غیر این صورت [[تاریخ]] [[مصرف]] آنها بسیار محدود خواهد بود. “در [[تاریخ]] گذشته یا معاصر [[زندگی]] [[انسان]]، هیچ اثر ادبی ارزنده‌ای نمی‌توان یافت که از عنصر [[پایداری]] بی‌بهره باشد. چه هر اثر که به گونه‌ای فارغ از [[اندیشه]] [[نبرد]] میان [[انسان]] و [[جهان]]، [[آفریده]] شده باشد، در [[حقیقت]]، یکی از ترکیبات اصلی خود را از دست داده است و پیداست که در این جا، مصداق “جهان” می‌تواند هم وجود طبیعی آن باشد و هم بافت بشری‌اش”<ref>شکری، غالی، ادبیات مقاومت، ترجمه: محمدحسین روحانی، ص۳.</ref>. [[ادب]] [[مقاومت]]، چهره [[انسانی]] عامی دارد که به هنگام ترسیم اشکال مختلف تضادهای [[زندگی]]، در هیچ قالب ملی و یا چارچوب [[اجتماعی]] خاص نمی‌گنجد و این یکی از جنبه‌های مثبت و مهم این گونه آثار ادبی است که به طور عموم برای پیوند و [[ارتباط]] [[آفریده]] شده نه برای جدایی و انفصال.
# '''اصالت [[دفاع]] در [[مقاومت]]''': اصالت [[مقاومت]] بر [[دفاع]] است و همیشه از سوی نیروهای [[عدل]] و [[حق]] در برابر نیروهای منفی [[ستمگر]] و [[تجاوزگر]] صورت می‌پذیرد: {{متن قرآن|فَإِنْ قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ}}<ref>«در آن صورت اگر به کارزار با شما دست یازیدند شما هم آنان را بکشید که سزای کافران همین است» سوره بقره، آیه ۱۹۱.</ref>.
# '''اصالت [[دفاع]] در [[مقاومت]]''': اصالت [[مقاومت]] بر [[دفاع]] است و همیشه از سوی نیروهای [[عدل]] و [[حق]] در برابر نیروهای منفی [[ستمگر]] و [[تجاوزگر]] صورت می‌پذیرد: {{متن قرآن|فَإِنْ قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ}}<ref>«در آن صورت اگر به کارزار با شما دست یازیدند شما هم آنان را بکشید که سزای کافران همین است» سوره بقره، آیه ۱۹۱.</ref>.
# '''هدفدار و [[منظم]] بودن''': [[مقاومت]] امری هدفدار، [[منظم]] و یک‌پارچه است. [[خداوند]] در [[سوره صف]]، مقاومتی [[منظم]] و یک‌پارچه را به تصویر می‌کشد: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ}}<ref>«بی‌گمان خداوند کسانی را دوست می‌دارد که در راه او صف زده کارزار می‌کنند چنان که گویی بنیادی به هم پیوسته (و استوار) اند» سوره صف، آیه ۴.</ref>. کلمه {{متن قرآن|صَفّ}} در [[آیه]] مذکور، دو معنا را می‌رساند: یکی معنای [[وحدت]] و جمعی حرکت کردن، دوم معنای [[نظم]] و [[یکپارچگی]] و شبه جمله {{متن قرآن|فِي سَبِيلِهِ}} هدف‌دار بودن و جهت‌دار بودن حرکت [[مقاومت]] را [[تبیین]] می‌نماید. [[لزوم]] [[وحدت]] و [[یکپارچگی]]، لازمه [[مقاومت]] در برابر [[مشرکان]] و یا به طور م کلی نیروهای منفی است که جملگی در برابر حق‌طلبان می‌ایستد و در صدد آسیب رساندن به آنان بر می‌آیند. بیان [[قرآن کریم]] در این باره، چنین است: {{متن قرآن|وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً...}}<ref>«و همگی با مشرکان جنگ کنید چنان که آنان همگی با شما جنگ می‌کنند.».. سوره توبه، آیه ۳۶.</ref>.
# '''هدفدار و [[منظم]] بودن''': [[مقاومت]] امری هدفدار، [[منظم]] و یک‌پارچه است. [[خداوند]] در [[سوره صف]]، مقاومتی [[منظم]] و یک‌پارچه را به تصویر می‌کشد: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ}}<ref>«بی‌گمان خداوند کسانی را دوست می‌دارد که در راه او صف زده کارزار می‌کنند چنان که گویی بنیادی به هم پیوسته (و استوار) اند» سوره صف، آیه ۴.</ref>. کلمه {{متن قرآن|صَفّ}} در [[آیه]] مذکور، دو معنا را می‌رساند: یکی معنای [[وحدت]] و جمعی حرکت کردن، دوم معنای [[نظم]] و [[یکپارچگی]] و شبه جمله {{متن قرآن|فِي سَبِيلِهِ}} هدف‌دار بودن و جهت‌دار بودن حرکت [[مقاومت]] را [[تبیین]] می‌نماید. [[لزوم]] [[وحدت]] و [[یکپارچگی]]، لازمه [[مقاومت]] در برابر [[مشرکان]] و یا به طور م کلی نیروهای منفی است که جملگی در برابر حق‌طلبان می‌ایستد و در صدد آسیب رساندن به آنان بر می‌آیند. بیان [[قرآن کریم]] در این باره، چنین است: {{متن قرآن|وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً...}}<ref>«و همگی با مشرکان جنگ کنید چنان که آنان همگی با شما جنگ می‌کنند.».. سوره توبه، آیه ۳۶.</ref>.
۲۲۵٬۰۱۵

ویرایش