جبایه در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۶۷۱ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۳
جز (جایگزینی متن - '\[\[رده\:(.*)\sدر\sفقه\sسیاسی\]\]' به '')
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۹: خط ۹:
جبایه در لغت جمع‌آوری است<ref>لغت‌نامه دهخدا، ج۵، ص۷۴۸۵؛ مجمع البحرین، ج۱، ص۸۰.</ref> و در اصطلاح، به خصوص جمع‌آوری [[مالیات]] گفته می‌شد. جبایه در اوایل [[هجرت]]، ویژه [[زکات]] بوده و پس از [[جنگ بدر]] و به دست آمدن [[غنایم]] و [[لزوم]] [[گرفتن جزیه]] از [[یهودیان]] و [[مسیحیان]]، شامل [[غنایم]] و [[جزیه]] نیز شد و نیز بعد از [[فتح]] [[شام]]، [[عراق]] و [[مصر]]، [[خراج]] و [[عشور]] را هم در برگرفت.
جبایه در لغت جمع‌آوری است<ref>لغت‌نامه دهخدا، ج۵، ص۷۴۸۵؛ مجمع البحرین، ج۱، ص۸۰.</ref> و در اصطلاح، به خصوص جمع‌آوری [[مالیات]] گفته می‌شد. جبایه در اوایل [[هجرت]]، ویژه [[زکات]] بوده و پس از [[جنگ بدر]] و به دست آمدن [[غنایم]] و [[لزوم]] [[گرفتن جزیه]] از [[یهودیان]] و [[مسیحیان]]، شامل [[غنایم]] و [[جزیه]] نیز شد و نیز بعد از [[فتح]] [[شام]]، [[عراق]] و [[مصر]]، [[خراج]] و [[عشور]] را هم در برگرفت.
همین‌طور مصادر جبایه، گسترده شد، به گونه‌ای که زمان [[عباسیان]]، به یازده مورد رسید؛ نظیر [[صدقه]]، [[جزیه]]، [[خراج]]، مکوس ([[پول]] گمرکی) و فرده ([[مالیات]] سرشماری)، ملاحات (دریانوردی)، اسماک (ماهیگیری)، اعشار سفن ([[مالیات]] کشتی‌ها)، اخماس، معادن، مراصد (عوارض راه‌ها)، غلّه دارالضرب، مستغلات و [[ضرائب]] الصناعه (کارخانجات). از این میان، جبایه در [[خراج]] معروف‌تر است؛ چرا که [[خراج]]، بیشترین منبع درآمد [[حکومت اسلامی]] را تشکیل می‌داد<ref>تاریخ التمدن الاسلامی، ج۲، ص۳۲۴؛ مقدمه ابن خلدون، ص۲۷۹.</ref><ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۷۱.</ref>.
همین‌طور مصادر جبایه، گسترده شد، به گونه‌ای که زمان [[عباسیان]]، به یازده مورد رسید؛ نظیر [[صدقه]]، [[جزیه]]، [[خراج]]، مکوس ([[پول]] گمرکی) و فرده ([[مالیات]] سرشماری)، ملاحات (دریانوردی)، اسماک (ماهیگیری)، اعشار سفن ([[مالیات]] کشتی‌ها)، اخماس، معادن، مراصد (عوارض راه‌ها)، غلّه دارالضرب، مستغلات و [[ضرائب]] الصناعه (کارخانجات). از این میان، جبایه در [[خراج]] معروف‌تر است؛ چرا که [[خراج]]، بیشترین منبع درآمد [[حکومت اسلامی]] را تشکیل می‌داد<ref>تاریخ التمدن الاسلامی، ج۲، ص۳۲۴؛ مقدمه ابن خلدون، ص۲۷۹.</ref><ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۷۱.</ref>.
==جبایه==
جمع‌آوری درآمدهای [[مشروع]] [[دولت]] جهت تأمین هزینه‌های جاری [[کشور]] را جبانه گویند. البته این واژه مفهومی عمیق‌تر از جمع‌آوری دارد؛ زیرا در مفهوم لغوی آن نوعی [[انتخاب]] و گزیدگی وجود دارد که به همین علت [[اجتباء]] به معنای [[اصطفا]] به کار برده شده است و از سوی دیگر «جواب» که از همین واژه و به معنای گودال‌های بزرگ که به دلیل عمقش، آب‎های اطراف خود را جذب می‌کند و قطره قطره [[باران]] به سوی آن سرازیر می‌شود، [[تفسیر]] شده و نشانگر این خصوصیت است که جمع‌آوری درآمدهای دولت باید به گونه‌ای باشد که در عین مراعات نوعی انتخاب احسن، در آن زمینه جذب داشته باشد و همه آنچه را که [[شایسته]] است در خود جمع کند، نه این که از هر چیزی و با هر کیفیتی درآمدهای دولت جمع‌آوری شود<ref>فقه سیاسی، ج۲، ص۳۷.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۵۷۹.</ref>
== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
* [[پرونده:11677.jpg|22px]] [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
# [[پرونده:11677.jpg|22px]] [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
# [[پرونده: 1100699.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
۸۰٬۴۱۹

ویرایش