بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
'''ام الکتاب''' یا به معناى کتابى است که اصل و اساس همه کتابهاى آسمانى است و یا همان لوحى است که نزد خداوند از هرگونه تغییر و تبدیل و تحریفى محفوظ است؛ یعنی همان کتاب علم پروردگار است که همه حقایق عالم و حوادث آینده و گذشته و همه کتابهاى آسمانى در آن درج شده است. | '''ام الکتاب''' یا به معناى کتابى است که اصل و اساس همه کتابهاى آسمانى است و یا همان لوحى است که نزد خداوند از هرگونه تغییر و تبدیل و تحریفى محفوظ است؛ یعنی همان کتاب علم پروردگار است که همه حقایق عالم و حوادث آینده و گذشته و همه کتابهاى آسمانى در آن درج شده است. | ||
==چیستی ام الکتاب== | |||
*کلمۀ "امّ" در لغت به معنی اصل و اساس هرچیزی است و امّ الکتاب، به معنی کتابی است که اصل و اساس همه کتابهای آسمانی است.<ref>ر.ک. منصورنژاد، محمد، وحی، ص 5</ref> واژۀ "ام الکتاب" در چند آیۀ قرآن کریم به کار رفته است: «هُوَ الَّذِى أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ محُّْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ»،<ref>سورۀ آل عمران، آیۀ 7</ref> «يَمْحُواْ اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِندَهُ أُمُّ الْكِتَاب»<ref>سورۀ رعد، آیۀ 39</ref> و «وَ إِنَّهُ فىِ أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلى حَكِيم»<ref>سورۀ زخرف، آیۀ 4</ref> ام الکتاب در آیۀ اول به معنای اصل کتاب و در دو آیۀ بعدی به معنای لوح محفوظ است.<ref>ر.ک. هاشمی، سید علی، مصاحبۀ اختصاصی با دانشنامۀ مجازی امامت و ولایت، پژوهشگران وبگاه پرسشکده؛ میرترابی حسینی، زهرة السادات، علم لدنی در قرآن و حدیث، ص 77</ref> لوح محفوظ را ام الکتاب نامیدهاند، بدین دلیل است که این لوح ریشه تمامی کتابهای آسمانی است و همه کتابهای آسمانی از آن استنتاج میشوند.<ref>ر.ک. منصورنژاد، محمد، وحی، ص 5</ref> در مجموع باید دانست دو نوع لوح وجود دارد، لوح محفوظ که از آن به "ام الکتاب"، "کتاب مبین" "کتاب مکنون" هم تعبیر می شود<ref>ر.ک. هاشمی، سید علی، جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه(علیهم السلام)، صفحه؟؟؟</ref> و لوح محو و اثبات. حوادث جهان هستی دو مرحله دارند، مرحله قطعیت که هیچگونه دگرگونی در آن راه ندارد؛ در لسان آیات و روایات حوادث این مرحله در ام الکتاب یا لوح محفوظ ثبت شده است.<ref>ر.ک. ضیاء آبادی، سید محمد، تفسیر سورۀ ابراهیم، وبگاه دائرة المعارف ظهور؛ معرفت، محمد هادی، تفسیر و مفسران، 293؛ مطهری، مجتبی، علم لدنی، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش 3، ص 75؛ منصورنژاد، محمد، وحی، ص 5</ref> این کتاب از دسترس انسانهای عادی خارج است<ref>ر.ک. منصورنژاد، محمد، وحی، ص 5</ref> و بنابر برخی تفاسیر تنها برخی از اولیای خداوند به تناسب جایگاه و منزلت خود میتوانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بیبهرهاند.<ref>ر.ک. هاشمی، سید علی، جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه(علیهم السلام)، صفحه؟؟؟</ref> و دیگر "مرحلۀ غیر قطعی" است، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از علل حوادث آگاه است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمیتواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط میتواند، و این همان چیزی است که در لسان آیات و روایات از آن تعبیر به لوح محو و اثبات شده است.<ref>ر.ک. ضیاء آبادی، سید محمد، تفسیر سورۀ ابراهیم، وبگاه دائرة المعارف ظهور؛ غرویان، محسن، میرباقری، سید محمد حسین، غلامی، محمدرضا، بحثی مبسوط در آموزش عقاید، ص 43</ref> ذیل آیۀ «وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ»<ref>سورۀ زخرف، آیۀ 4</ref> امام صادق(علیه السلام) در رابطه با لوح محفوظ و علم خداوند می فرمایند: «هر امری را که خداوند اراده میکند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمیکند جز اینکه قبل از آن در علم الهی موجود بوده است.»<ref>ر.ک. معرفت، محمد هادی، تفسیر و مفسران، 293</ref> تفاوت علم خداوند با علوم انبیاء و اولیاء در اینجا ظاهر می شود، یعنی علاوه بر اینکه علم خداوند ذاتی و مستقل است و علم معصومین اکتسابی و غیرمستقل، یکی جنبه قطعیت دارد و دیگری ندارد.<ref>ر.ک. ضیاء آبادی، سید محمد، تفسیر سورۀ ابراهیم، وبگاه دائرة المعارف ظهور </ref> از این رو اگر کسی به لوح محفوظ دست یابد و از آن آگاه گردد، گویا بر همه چیز عالم آگاه گشته است.<ref>ر.ک. غرویان، محسن، میرباقری، سید محمد حسین، غلامی، محمدرضا، بحثی مبسوط در آموزش عقاید، ص 43</ref> | |||
==ام الکتاب منبع علم غیب اهل بیت== | |||
*بدون شک علم پیامبر(صلی الله علیه و آله) و همچنین علم ائمه(علیهم السلام) علمی حقیقی و خدایی و از جانب خدا میباشد، این معنا در روایات مختلف با بیانات مختلفی مطرح شده است، از جمله روایاتی که علم امامان(علیهم السلام) و پیامبر را مستند به علم کتاب یا کتاب مبین و یا ام الکتاب مینمایند.<ref>ر.ک. شاکر، محمد تقی، منابع علم امام در قرآن و حدیث، ص 131</ref> لذا یکی از منابع علوم امامان(علیهم السلام)، آگاهی به لوح محفوظ یا ام الکتاب است. <ref>ر.ک. غرویان، محسن، میرباقری، سید محمد حسین، غلامی، محمدرضا، بحثی مبسوط در آموزش عقاید، ص 43</ref> با توجه به آیۀ «إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ لّا يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ»<ref>سورۀ واقعه، آیۀ 77 ـ 79</ref> و با توجه به آیۀ تطهیر که در مورد اهل بیت(علیهم السلام) میفرماید: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»<ref>سورۀ احزاب، آیۀ 33</ref> روشن می شود مصداق بارز "مطهرون" که قادر به تماس با "کتاب مکنون" الهی ـ لوح محفوظ و یا ام الکتاب<ref>ر.ک. معرفت، محمد هادی، تفسیر و مفسران، 293</ref> ـ هستند و از آن باخبرند، پیامبر و خاندان امامت و ولایت هستند. در همین رابطه امیرالمؤمنین(علیه السلام) فرمودند:<ref>بحارالانوار، ج٢٦، ص۴</ref> «وَ أَنَا صَاحِبُ اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ أَلْهَمَنِي اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَ مَا فِيه»<ref>ر.ک. غرویان، محسن، میرباقری، سید محمد حسین، غلامی، محمدرضا، بحثی مبسوط در آموزش عقاید، ص 43</ref> و امام رضا(علیه السلام) از امام صادق(علیه السلام) در رابطه با امالکتاب که حقیقت قرآن در آن است نقل میفرماید: «آن حضرت در حالی که این آیه را تلاوت میفرمود: قرآن در امالکتاب نزد ما بلندمرتبه و نفوذناپذیر است، میفرمود: علی بن ابیطالب(علیه السلام) است.»<ref>تفسیر برهان، ج ۴، ص ۱۳۴، ح ۱ ـ ۹</ref> یعنی حقیقت قرآن همان حقیقت علی ابن ابیطالب(علیه السلام) است که امالکتاب و لوح محفوظ میباشد، لذا قرآن کریم میفرماید: انسانهای پاک شده از تمامی آلودگیهای اعتقادی، علمی، اخلاقی و روحی که خداوند ایشان را پاک کرده است به کتاب مکنون که حقیقت قرآن در آن است راه پیدا میکنند.<ref>ر.ک. تحریری، محمد باقر، جلوه های لاهوتی، ج 1، ص 138</ref> | |||
*بنابراین امامان(علیهم السلام) از حقیقتی برخوردارند که با آن، احاطۀ علم حضوری به مراتب علم فعلی خداوند (خزائن غيب الهي و لوح محفوظ یعنی کتاب مبین، امالکتاب، کتاب مکنون و لوح محو و اثبات) دارند.<ref>ر.ک. تحریری، محمد باقر، جلوه های لاهوتی، ج 1، ص 138</ref> | |||