ام‌الکتاب: تفاوت میان نسخه‌ها

*کلمۀ "امّ" در لغت به معنی اصل و اساس هرچیزی است و "امّ الکتاب" به معنی کتابی است که اصل و اساس همه کتاب‌های‌ آسمانی است.<ref>ر.ک. منصورنژاد، محمد، وحی، ص 5</ref> واژۀ "ام الکتاب" در چند آیۀ قرآن کریم به کار رفته است.<ref>سورۀ آل عمران، آیۀ 7؛ سورۀ رعد، آیۀ 39 و سورۀ زخرف، آیۀ 4</ref> "لوح محفوظ" را "ام الکتاب" نامیده‌اند، بدین دلیل است که این لوح ریشۀ تمامی کتاب‌های آسمانی است و همه‌ کتاب‌های‌ آسمانی‌ از آن استنتاج می‌شوند.<ref>ر.ک. منصورنژاد، محمد، وحی، ص 5</ref> باید دانست دو نوع لوح وجود دارد، "لوح محفوظ" که از آن به "ام الکتاب"، "کتاب مبین" و "کتاب مکنون" هم تعبیر می شود<ref>ر.ک. هاشمی، سید علی، جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه(علیهم السلام)، صفحه؟؟؟</ref> و "لوح محو و اثبات". حوادث جهان هستی دو مرحله دارند، مرحله قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد؛ در لسان آیات و روایات حوادث این مرحله در "ام الکتاب" یا "لوح محفوظ" ثبت شده است.<ref>ر.ک. ضیاء آبادی، سید محمد، تفسیر سورۀ ابراهیم، وبگاه دائرة المعارف ظهور؛ معرفت، محمد هادی، تفسیر و مفسران، 293؛ مطهری، مجتبی، علم لدنی، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش 3، ص 75؛ منصورنژاد، محمد، وحی، ص 5</ref> این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است<ref>ر.ک. منصورنژاد، محمد، وحی، ص 5</ref> و بنابر برخی تفاسیر تنها برخی از اولیای خداوند به تناسب جایگاه و منزلت خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند.<ref>ر.ک. هاشمی، سید علی، جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه(علیهم السلام)، صفحه؟؟؟</ref> و دیگر "مرحلۀ غیر قطعی" است، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از علل حوادث آگاه است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند، و این همان چیزی است که در لسان آیات و روایات از آن تعبیر به "لوح محو و اثبات" شده است.<ref>ر.ک. ضیاء آبادی، سید محمد، تفسیر سورۀ ابراهیم، وبگاه دائرة المعارف ظهور؛ غرویان، محسن، میرباقری، سید محمد حسین، غلامی، محمدرضا، بحثی مبسوط در آموزش عقاید، ص 43</ref> امام صادق(علیه السلام) در رابطه با "لوح محفوظ" و "علم خداوند" می فرمایند: «هر امری را که خداوند اراده می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در علم الهی موجود بوده است.»<ref>ر.ک. معرفت، محمد هادی، تفسیر و مفسران، 293</ref> تفاوت علم خداوند با علوم انبیاء و اولیاء در اینجا ظاهر می شود، یعنی علاوه بر اینکه علم خداوند ذاتی و مستقل است و علم معصومین اکتسابی و غیرمستقل، یکی جنبه قطعیت دارد و دیگری ندارد.<ref>ر.ک. ضیاء آبادی، سید محمد، تفسیر سورۀ ابراهیم، وبگاه دائرة المعارف ظهور </ref> از این رو اگر کسی به "لوح محفوظ" دست یابد و از آن آگاه گردد، گویا بر همه چیز عالم آگاه گشته است.<ref>ر.ک. غرویان، محسن، میرباقری، سید محمد حسین، غلامی، محمدرضا، بحثی مبسوط در آموزش عقاید، ص 43</ref>