←نکاتی از روایات "الف باب"
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
*از نکات دیگری که روایات به آن اشـاره دارد، آشـکار شدن و ظهور تنها یک باب یا دو باب از آن ابواب برای مردم است.<ref>خصال، ج 2، ص 650، ح 42، ج 2، ص645، ح 25</ref> ایـن امـر نیز علاوه بر گستردگی و عظمت این ابواب، نشان از میزان غیر قابل تصور و مقایسهناپذیر بهرهمندی اهل بیت(علیهم السلام) از علوم الهی دارد. یونس بن رباط میگوید به همراه کامل تمار خدمت امام صادق(علیه السلام) رسـیدیم و حـدیث الف باب را بـر حضرت عرضه نمودیم، ایشان صحت آن را تصدیق نمود. سپس من، با اطمینان از صدور حدیث در مقام فهم مفاد آن، سـؤال کردم:<ref>خصال، ج 2، ص 648، ح 37</ref> آیا این ابواب علم برای شیعیان و دوستاران شما آشکار شـده است؟ ایـشان فـرمود: «یک باب یا دو باب آن!» گفتم: فدایت شوم! چرا از هزار هزار باب فضیلت شما تنها یک یا دو بـاب نـقل میشود؟ حضرت فرمود: «و ما عسیتُم أن تروُوا من فضلنا! ما ترون من فضلنا الا ألفاً غـیر مـعطوفة؛ تـوقع دارید كه شما از فضل ما چه اندازه روایت كنید؟ شما از فضل ما جز یك (حرف) ألف غیر مـتصل (تنها) روایت در دست ندارید. (اشاره به گستردگی فضایل و دانش اهل بیت و انتشار جـزء اندکی از آن میان مردم).»<ref>شاکر، محمدتقی، پژوهشی در روایات الف باب، مجلۀ علوم حدیث، ش 66، ص 172</ref> | *از نکات دیگری که روایات به آن اشـاره دارد، آشـکار شدن و ظهور تنها یک باب یا دو باب از آن ابواب برای مردم است.<ref>خصال، ج 2، ص 650، ح 42، ج 2، ص645، ح 25</ref> ایـن امـر نیز علاوه بر گستردگی و عظمت این ابواب، نشان از میزان غیر قابل تصور و مقایسهناپذیر بهرهمندی اهل بیت(علیهم السلام) از علوم الهی دارد. یونس بن رباط میگوید به همراه کامل تمار خدمت امام صادق(علیه السلام) رسـیدیم و حـدیث الف باب را بـر حضرت عرضه نمودیم، ایشان صحت آن را تصدیق نمود. سپس من، با اطمینان از صدور حدیث در مقام فهم مفاد آن، سـؤال کردم:<ref>خصال، ج 2، ص 648، ح 37</ref> آیا این ابواب علم برای شیعیان و دوستاران شما آشکار شـده است؟ ایـشان فـرمود: «یک باب یا دو باب آن!» گفتم: فدایت شوم! چرا از هزار هزار باب فضیلت شما تنها یک یا دو بـاب نـقل میشود؟ حضرت فرمود: «و ما عسیتُم أن تروُوا من فضلنا! ما ترون من فضلنا الا ألفاً غـیر مـعطوفة؛ تـوقع دارید كه شما از فضل ما چه اندازه روایت كنید؟ شما از فضل ما جز یك (حرف) ألف غیر مـتصل (تنها) روایت در دست ندارید. (اشاره به گستردگی فضایل و دانش اهل بیت و انتشار جـزء اندکی از آن میان مردم).»<ref>شاکر، محمدتقی، پژوهشی در روایات الف باب، مجلۀ علوم حدیث، ش 66، ص 172</ref> | ||
==اندیشه خاتمیت و روایات الف باب== | |||
*منشأ و مجرای دانش امام به حلال و حرام الهی، استنباط و اجتهاد شخصی نیست. پیشوایان شیعه با توجه دادن به مبادی معرفتی و لزوم مستند و منقح بـودن احکام و فتاوای صادر شده توسط علما، منبع معرفتی و آگاهی خود را مستند به کلمات پیامبر میدانند.<ref>به عنوان نمونه ر. ک: الاختصاص، ص 313</ref> از این رو، سرچشمه دانـش پیشوایان شـیعه نسبت به احکام را باید در منشأ روشن و تنها مجرای دریافت احکام شـرعی، یـعنی رسول خدا جست و جو نمود. این مطلب از آنجا مهم جلوهگر میشود که با ختم نبوت جـریان نـزول احـکام و شریعت پایان پذیرفته است و از سوی دیگر، امام دارای شان تشریع و تقنین احـکامی جـدید نـیست. با این باور، این سؤال مطرح میشود که امام نسبت به پرسشهای جدید فـقهی و مـسائل جـدید عملی چگونه تعامل می کند و این پندار را دامن میزند که آیا شیعه به مـوضوع خـتم نبوت با نگاهی خدشه انگیز نگاه میکند و مکتب تشیّع شؤون پیامبر خاتم را بـه افـرادِ مـعینی پس از ایشان نسبت می دهد. از این رو، متّهم به تزلزل در اعتقاد یقینیِ خاتمیّت است و مفهوم خـاتمیّت در ایـن مکتب مفهومی سست و رقیق شده است. هر چند این سؤال نیازمند بررسی زوایـای گـوناگون آن اسـت، اما جنبهای که روایات مطرح کننده الف باب می تواند پاسخگوی این پرسش باشد، دارای اهـمیت اسـت؛ زیرا بیانگر اعتقاد کامل پیشوایان شیعه به جریان ختم شریعت و بهرهمندی از پاسـخ ایـن شـبهه است. و از سوی دیگر، نقش این منبع علمی برای ائمه را در فرآیند تبیین خاتمیت و تبیینِ شؤون و وظـایف امـام روشـن مینماید. دو کانون اصلی مطرح در روایات شیعی عبارتاند از: صـحیفه یـا کتاب الجامعه و دانش انتقال یافته با یـادکرد الف بـاب. هـمان گونه که روایات دلالت داشت، یکی از پایـههای مـعرفتی دانش الف باب، آگاهی یافتن امام به احکام و حلال و حرام الهی با دانـش انـتقال یافته از پیامبر به امام عـلی(علیه السلام) اسـت.<ref>شاکر، محمدتقی، پژوهشی در روایات الف باب، مجلۀ علوم حدیث، ش 66، ص 172</ref> | |||
==نکاتی از روایات "الف باب"== | ==نکاتی از روایات "الف باب"== | ||
*روایات الف باب مشتمل بر نکات متعددی است که به برخی از آنها اشاره می شود: | *روایات الف باب مشتمل بر نکات متعددی است که به برخی از آنها اشاره می شود: | ||