بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
# [[پیامبر خدا]] {{صل}} میفرماید: پرهیزگارترین و خداشناسترین شما، من هستم<ref>{{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: إنّ أتقاکم و أعلمکم بالله أنا}}؛ صحیح البخاری، ج۱، ص۱۶، ح۲۰؛ التمهید لابن عبد البرّ، ج۵، ص۱۲۰ بزیادة "للهِ" بعد "أتقاکم" و کلاهما عن عائشه، کنز العمّال، ج۱۱، ص۴۲۵، ح۳۱۹۹۱.</ref>. | # [[پیامبر خدا]] {{صل}} میفرماید: پرهیزگارترین و خداشناسترین شما، من هستم<ref>{{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: إنّ أتقاکم و أعلمکم بالله أنا}}؛ صحیح البخاری، ج۱، ص۱۶، ح۲۰؛ التمهید لابن عبد البرّ، ج۵، ص۱۲۰ بزیادة "للهِ" بعد "أتقاکم" و کلاهما عن عائشه، کنز العمّال، ج۱۱، ص۴۲۵، ح۳۱۹۹۱.</ref>. | ||
# [[پیامبر خدا]] {{صل}}: دانستهاید که من خداپرواترینِ شما هستم<ref>{{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: قَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي أَتْقَاكُمْ لِلَّهِ}}؛ صحیح البخاری، ج۶، ص۲۶۸۱، ح۶۹۳۳، صحیح مسلم، ج۲، ص۸۸۳، ح۱۴۱؛ السنن الکبری، ج۵، ص۲۷، ح۸۸۶۴؛ المعجم الکبیر، ج۷، ص۱۲۱، ح۶۵۶۷ کلّها عن جابر؛ بحار الأنوار، ج۳۰، ص۶۲۶.</ref>. | # [[پیامبر خدا]] {{صل}}: دانستهاید که من خداپرواترینِ شما هستم<ref>{{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: قَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي أَتْقَاكُمْ لِلَّهِ}}؛ صحیح البخاری، ج۶، ص۲۶۸۱، ح۶۹۳۳، صحیح مسلم، ج۲، ص۸۸۳، ح۱۴۱؛ السنن الکبری، ج۵، ص۲۷، ح۸۸۶۴؛ المعجم الکبیر، ج۷، ص۱۲۱، ح۶۵۶۷ کلّها عن جابر؛ بحار الأنوار، ج۳۰، ص۶۲۶.</ref>. | ||
# [[امام علی]] {{ع}} در توصیف [[پیامبر]] {{صل}} میفرماید: او پیشوای کسی است که [[پرهیزگار]] باشد و [[بینایی]] کسی که [[هدایت]] جوید<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ عَلِيٌّ {{ع}} في صِفَةِ النَّبِيِّ {{صل}}: فَهُوَ إِمَامُ مَنِ اتَّقَى، وَ بَصِيرَةُ مَنِ اهْتَدَى}}؛ نهج البلاغة، الخطبه ۹۴؛ المناقب لابنشهرآشوب، ج۱، ص۱۵۸ و فیه “بصر” بدل “بصیره”؛ بحارالأنوار، ج۱۸، ص۲۲۰، ح۵۳.</ref><ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۱ (کتاب)|سیره پیامبر خاتم]]، ج۱، ص ۲۸۲-۲۸۳.</ref> | # [[امام علی]] {{ع}} در توصیف [[پیامبر]] {{صل}} میفرماید: او پیشوای کسی است که [[پرهیزگار]] باشد و [[بینایی]] کسی که [[هدایت]] جوید<ref>{{متن حدیث|الْإِمَامُ عَلِيٌّ {{ع}} في صِفَةِ النَّبِيِّ {{صل}}: فَهُوَ إِمَامُ مَنِ اتَّقَى، وَ بَصِيرَةُ مَنِ اهْتَدَى}}؛ نهج البلاغة، الخطبه ۹۴؛ المناقب لابنشهرآشوب، ج۱، ص۱۵۸ و فیه “بصر” بدل “بصیره”؛ بحارالأنوار، ج۱۸، ص۲۲۰، ح۵۳.</ref>.<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۱ (کتاب)|سیره پیامبر خاتم]]، ج۱، ص ۲۸۲-۲۸۳.</ref> | ||
== دعای [[پیامبر]] {{صل}} برای درخواست [[پرهیزگاری]] == | == دعای [[پیامبر]] {{صل}} برای درخواست [[پرهیزگاری]] == | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
# [[پیامبر خدا]] {{صل}} میفرماید: بار خدایا! همه ما را در مسیر [[هدایت]] بدار و [[پرهیزگاری]] را رهتوشه ما، و [[بهشت]] را پایانِ کار ما قرار ده<ref>{{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: اللَّهُمَّ اجْمَعْ أَمْرَنَا عَلَى الْهُدَى وَ اجْعَلِ التَّقْوَى زَادَنَا وَ الْجَنَّةَ مَآبَنَا}}؛ الأمالی للصدوق، ص۴۲۱، ح۵۵۹، روضه الواعظین، ص۴۹۵؛ بحارالأنوار، ج۷۰، ص۳۷۸، ح۲۳.</ref>. | # [[پیامبر خدا]] {{صل}} میفرماید: بار خدایا! همه ما را در مسیر [[هدایت]] بدار و [[پرهیزگاری]] را رهتوشه ما، و [[بهشت]] را پایانِ کار ما قرار ده<ref>{{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: اللَّهُمَّ اجْمَعْ أَمْرَنَا عَلَى الْهُدَى وَ اجْعَلِ التَّقْوَى زَادَنَا وَ الْجَنَّةَ مَآبَنَا}}؛ الأمالی للصدوق، ص۴۲۱، ح۵۵۹، روضه الواعظین، ص۴۹۵؛ بحارالأنوار، ج۷۰، ص۳۷۸، ح۲۳.</ref>. | ||
# به [[نقل]] از اَنَس، [[پیامبر خدا]] {{صل}} هیچگاه آهنگ سفر نکرد، مگر این که چون از جایش بلند میشد، میگفت: بار خدایا! ره توشهام را [[پرهیزگاری]] قرار ده<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَنَسِ: لَمْ يُرِدْ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: سَفَراً إِلَّا قَالَ حِينَ يَنْهَضُ مِنْ مَجْلِسِهِ: ... اللَّهُمَ زَوِّدْنِي التَّقْوَى}}؛ السنن الکبری، ج۵، ص۴۱۱، ح۱۰۳۰۶؛ الدعاء للطبرانی، ص۲۵۵، ح۸۰۵؛ مسند الشهاب، ج۲، ص۳۴۵، ح۱۴۹۷؛ الأذکار المنتخبة، ص۱۹۵، کنز العمّال، ج۶، ص۷۳۸، ح۱۷۶۳۶؛ مکارم الأخلاق، ج۱، ص۲۵۶، ح۱۸۳۲؛ بحارالأنوار، ج۷۶، ص۲۵۰، ح۴۶.</ref>. | # به [[نقل]] از اَنَس، [[پیامبر خدا]] {{صل}} هیچگاه آهنگ سفر نکرد، مگر این که چون از جایش بلند میشد، میگفت: بار خدایا! ره توشهام را [[پرهیزگاری]] قرار ده<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَنَسِ: لَمْ يُرِدْ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: سَفَراً إِلَّا قَالَ حِينَ يَنْهَضُ مِنْ مَجْلِسِهِ: ... اللَّهُمَ زَوِّدْنِي التَّقْوَى}}؛ السنن الکبری، ج۵، ص۴۱۱، ح۱۰۳۰۶؛ الدعاء للطبرانی، ص۲۵۵، ح۸۰۵؛ مسند الشهاب، ج۲، ص۳۴۵، ح۱۴۹۷؛ الأذکار المنتخبة، ص۱۹۵، کنز العمّال، ج۶، ص۷۳۸، ح۱۷۶۳۶؛ مکارم الأخلاق، ج۱، ص۲۵۶، ح۱۸۳۲؛ بحارالأنوار، ج۷۶، ص۲۵۰، ح۴۶.</ref>. | ||
# [[پیامبر خدا]] {{صل}} میفرماید: خدایا! مرا با [[علم]]، بینیاز کن و با [[بردباری]]، زینت ده و با [[پرهیزگاری]]، بزرگم بدار<ref>{{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: اللَّهُمَّ أَغْنِنِي بِالْعِلْمِ وَ زَيِّنِّي بِالْحِلْمِ وَ كَرِّمْنِي بِالتَّقْوَى}}؛ الحلم لابن أبی الدنیا، ص۱۹، ح۳، عن سفیان بن عیینة؛ الأمالی الخمیسیة: ج۱، ص۴۸، عن الإمام علی {{ع}}؛ کنز العمّال، ج۲، ص۱۸۵، ح۳۶۶۲ نقلاً عن ابن النجّار عن ابن عمر و راجع؛ تهذیب الأحکام، ج۳، ص۷۳، ح۲۳۲.</ref><ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۱ (کتاب)|سیره پیامبر خاتم]]، ج۱، ص ۲۸۴-۲۸۵.</ref> | # [[پیامبر خدا]] {{صل}} میفرماید: خدایا! مرا با [[علم]]، بینیاز کن و با [[بردباری]]، زینت ده و با [[پرهیزگاری]]، بزرگم بدار<ref>{{متن حدیث|رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: اللَّهُمَّ أَغْنِنِي بِالْعِلْمِ وَ زَيِّنِّي بِالْحِلْمِ وَ كَرِّمْنِي بِالتَّقْوَى}}؛ الحلم لابن أبی الدنیا، ص۱۹، ح۳، عن سفیان بن عیینة؛ الأمالی الخمیسیة: ج۱، ص۴۸، عن الإمام علی {{ع}}؛ کنز العمّال، ج۲، ص۱۸۵، ح۳۶۶۲ نقلاً عن ابن النجّار عن ابن عمر و راجع؛ تهذیب الأحکام، ج۳، ص۷۳، ح۲۳۲.</ref>.<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۱ (کتاب)|سیره پیامبر خاتم]]، ج۱، ص ۲۸۴-۲۸۵.</ref> | ||
== احادیث مرتبط == | == احادیث مرتبط == | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
# [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمودند: "[[تقوی]] [[رئیس]] همه خوبیهای [[شایسته]] است"<ref>{{متن حدیث| قَالَ عَلِيٌّ {{ع}}: التُّقَى رَئِيسُ الْأَخْلَاقِ}}؛ بحارالأنوار، ج۷، ص۲۸۴.</ref>؛ | # [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمودند: "[[تقوی]] [[رئیس]] همه خوبیهای [[شایسته]] است"<ref>{{متن حدیث| قَالَ عَلِيٌّ {{ع}}: التُّقَى رَئِيسُ الْأَخْلَاقِ}}؛ بحارالأنوار، ج۷، ص۲۸۴.</ref>؛ | ||
# از [[امام صادق]] {{ع}} درباره معنای [[تقوی]] سؤال شد؛ آن [[حضرت]] فرمودند: "[[تقوی]] آنست که همانجائی باشی که [[خداوند]] تو را به آن امر کرده، و هرگز در آنجائی که از آن نهیت کرده است نباشی"<ref>{{متن حدیث| سُئِلَ الصَّادِقُ {{ع}} عَنْ تَفْسِيرِ التَّقْوَى فَقَالَ أَنْ لَا يَفْقِدَكَ اللَّهُ حَيْثُ أَمَرَكَ وَ لَا يَرَاكَ حَيْثُ نَهَاك}}؛ بحارالأنوار، ج۷، ص۲۸۵.</ref>؛ | # از [[امام صادق]] {{ع}} درباره معنای [[تقوی]] سؤال شد؛ آن [[حضرت]] فرمودند: "[[تقوی]] آنست که همانجائی باشی که [[خداوند]] تو را به آن امر کرده، و هرگز در آنجائی که از آن نهیت کرده است نباشی"<ref>{{متن حدیث| سُئِلَ الصَّادِقُ {{ع}} عَنْ تَفْسِيرِ التَّقْوَى فَقَالَ أَنْ لَا يَفْقِدَكَ اللَّهُ حَيْثُ أَمَرَكَ وَ لَا يَرَاكَ حَيْثُ نَهَاك}}؛ بحارالأنوار، ج۷، ص۲۸۵.</ref>؛ | ||
#"[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "[[آگاه]] باشید که بوسیله [[تقوی]] رگ [[گناهان]] قطع میشود"<ref>{{متن حدیث| قَالَ {{ع}}: ... أَلَا وَ بِالتَّقْوَى تُقْطَعُ حُمَةُ الْخَطَايَا}}نهج البلاغه، چاپ عبده، خطبه ۱۵۵.</ref>؛ | # "[[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "[[آگاه]] باشید که بوسیله [[تقوی]] رگ [[گناهان]] قطع میشود"<ref>{{متن حدیث| قَالَ {{ع}}: ... أَلَا وَ بِالتَّقْوَى تُقْطَعُ حُمَةُ الْخَطَايَا}}نهج البلاغه، چاپ عبده، خطبه ۱۵۵.</ref>؛ | ||
#"پرهیزگاران در [[دنیا]] دارای [[فضیلتها]] هستند، گفتارشان از روی [[راستی]] است و پوشاکشان [[میانهروی]] و رفتارشان بفروتنی است. از آنچه که [[خداوند]] برایشان روانداشته چشم پوشیدهاند، و بعملی که آنانرا سود رساند گوش فرا داشتهاند، در [[سختی]] و گرفتاری چنانند که دیگران در آسایس و [[خوشی]]؛ و اگر نبود [[اجل]] و مدّتی که [[خدا]] برای ایشان تعیین فرموده، از [[شوق]] [[ثواب]] و [[بیم]] [[عذاب]] چشم برهم زدنی [[جان]] در بدنشان قرار نمیگرفت. [[خداوند]] در نظر آنان بزرگ است و غیر او در دیدة آنها کوچک. و [[یقین]] و باورشان ببهشت مانند [[یقین]] و [[باور]] کسی است که آن را دیده که اهل آن در آن بخوشی بسر میبرند، و ایمانشان به [[آتش]] همچون [[ایمان]] کسی است که آن را دیده که اهل آن در آن گرفتار عذابند"<ref>{{متن حدیث| فَالْمُتَّقُونَ فِيهَا هُمْ أَهْلُ الْفَضَائِلِ مَنْطِقُهُمُ الصَّوَابُ وَ مَلْبَسُهُمُ الِاقْتِصَادُ وَ مَشْيُهُمُ التَّوَاضُعُ غَضُّوا أَبْصَارَهُمْ عَمَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ وَقَفُوا أَسْمَاعَهُمْ عَلَى الْعِلْمِ النَّافِعِ لَهُمْ نُزِّلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِي الْبَلَاءِ كَالَّتِي نُزِّلَتْ فِي الرَّخَاءِ وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِي كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِي أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَيْنٍ شَوْقاً إِلَى الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَابِ عَظُمَ الْخَالِقُ فِي أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِي أَعْيُنِهِمْ فَهُمْ وَ الْجَنَّةُ كَمَنْ قَدْ رَآهَا فَهُمْ فِيهَا مُنَعَّمُونَ وَ هُمْ وَ النَّارُ كَمَنْ قَدْ رَآهَا فَهُمْ فِيهَا مُعَذَّبُونَ}}؛ نهج البلاغة، چاپ عبده، خطبه ۱۹۱.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۱ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۱، ص ۱۹۵-۱۹۷.</ref>. | # "پرهیزگاران در [[دنیا]] دارای [[فضیلتها]] هستند، گفتارشان از روی [[راستی]] است و پوشاکشان [[میانهروی]] و رفتارشان بفروتنی است. از آنچه که [[خداوند]] برایشان روانداشته چشم پوشیدهاند، و بعملی که آنانرا سود رساند گوش فرا داشتهاند، در [[سختی]] و گرفتاری چنانند که دیگران در آسایس و [[خوشی]]؛ و اگر نبود [[اجل]] و مدّتی که [[خدا]] برای ایشان تعیین فرموده، از [[شوق]] [[ثواب]] و [[بیم]] [[عذاب]] چشم برهم زدنی [[جان]] در بدنشان قرار نمیگرفت. [[خداوند]] در نظر آنان بزرگ است و غیر او در دیدة آنها کوچک. و [[یقین]] و باورشان ببهشت مانند [[یقین]] و [[باور]] کسی است که آن را دیده که اهل آن در آن بخوشی بسر میبرند، و ایمانشان به [[آتش]] همچون [[ایمان]] کسی است که آن را دیده که اهل آن در آن گرفتار عذابند"<ref>{{متن حدیث| فَالْمُتَّقُونَ فِيهَا هُمْ أَهْلُ الْفَضَائِلِ مَنْطِقُهُمُ الصَّوَابُ وَ مَلْبَسُهُمُ الِاقْتِصَادُ وَ مَشْيُهُمُ التَّوَاضُعُ غَضُّوا أَبْصَارَهُمْ عَمَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ وَقَفُوا أَسْمَاعَهُمْ عَلَى الْعِلْمِ النَّافِعِ لَهُمْ نُزِّلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِي الْبَلَاءِ كَالَّتِي نُزِّلَتْ فِي الرَّخَاءِ وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِي كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِي أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَيْنٍ شَوْقاً إِلَى الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَابِ عَظُمَ الْخَالِقُ فِي أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِي أَعْيُنِهِمْ فَهُمْ وَ الْجَنَّةُ كَمَنْ قَدْ رَآهَا فَهُمْ فِيهَا مُنَعَّمُونَ وَ هُمْ وَ النَّارُ كَمَنْ قَدْ رَآهَا فَهُمْ فِيهَا مُعَذَّبُونَ}}؛ نهج البلاغة، چاپ عبده، خطبه ۱۹۱.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۱ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۱، ص ۱۹۵-۱۹۷.</ref>. | ||
# [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: "در [[شناخت]] [[شیعیان]] ما این سوی و آن سوی نشوید، به [[خدا]] قسم [[شیعه]] ماکسی نیست جز آن کس که [[خداوند]]- عزّوجلَّ! - را [[اطاعت]] نماید" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ: لَا تَذْهَبْ بِكُمُ الْمَذَاهِبُ فَوَ اللَّهِ مَا شِيعَتُنَا إِلَّا مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۳</ref>. | # [[امام باقر]] {{ع}} فرمودند: "در [[شناخت]] [[شیعیان]] ما این سوی و آن سوی نشوید، به [[خدا]] قسم [[شیعه]] ماکسی نیست جز آن کس که [[خداوند]]- عزّوجلَّ! - را [[اطاعت]] نماید" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ: لَا تَذْهَبْ بِكُمُ الْمَذَاهِبُ فَوَ اللَّهِ مَا شِيعَتُنَا إِلَّا مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۳</ref>. | ||
# [[جابر]] گوید: [[امام باقر]] {{ع}} به من فرمودند: "ای [[جابر]]! آیا آنان که نام [[شیعه]] را بر خود بستهاند، تنها به این اکتفا میکنند که خود را [[دوستدار]] ما بدانند! به [[خدا]] قسم [[شیعه]] ما کسی نیست مگر آنکه [[تقوای الهی]] داشته باشد و او را [[اطاعت]] نماید. ای [[جابر]]! [[شیعیان]] ما شناخته نمیشدند مگر به [[تواضع]] و [[خشوع]] و [[امانتداری]] و بسیاری [[یاد خدا]] و [[روزه]] و [[نماز]] و [[نیکی]] به [[پدر]] و [[مادر]] و رعایت حال [[همسایگان]] [[فقیر]] و [[مسکین]] و بدهکار و [[یتیمان]] و [[راستگویی]] و [[قرآن]] خوانی و یاد نکردن [[مردم]] مگر به [[نیکی]] و [[شایستگی]]. اینان در میان [[خاندان]] و [[قبایل]] خود امینان دیگران بر [[دارایی]] آنان بودند. [[جابر]] گوید: به ایشان عرض کردم: ای [[فرزند]] [[رسول خدا]]! ما امروز هیچکس را با این اوصاف نمیشناسیم! ایشان فرمودند: ای [[جابر]]! در [[شناخت]] [[شیعیان]] این سوی و آن سوی نرو، آیا کافی است که کسی گوید: من [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} را [[دوست]] میدارم، اما این اوصاف را نداشته باشد؟ این کس اگر بگوید: من [[پیامبر]] {{صل}} را [[دوست]] دارم در حالی که [[پیامبر]] [[برتر]] از [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} هستند امّا از روش و [[سیره]] ایشان تبعیّت نکند، این حبّ و [[دوستی]] هیچ نفعی برای او نخواهد داشت؛ از این رو [[تقوای الهی]] پیشه کنید و در راه تحصیل آنچه نزد اوست بکوشید، چه [[خداوند]] را با هیچ کسی خویشی نیست. [[دوست]] داشتنیترین [[بندگان]] نزد [[خداوند]] (و بزرگوارترینشان نزد او) متّقیترین آنان است، و آن کس که بیشترین [[طاعت]] او را به جای آورَد. ای [[جابر]]! به [[خدا]] قسم به [[خداوند]] -تبارک و تعالی! - نزدیکی حاصل نمیشود مگر به واسطة [[اطاعت]] او، و به همراه ما براءت و دوری از [[آتش]] جهنّم نیست، و هیچ کس را بر [[خداوند]] [[حجّت]] و برهانی نیست؛ هرکس که [[مطیع]] [[خداوند]] باشد [[ولیّ]] ما نیز هست، و هرکس که نسبت به [[خداوند]] عاصی و [[گناهکار]] باشد [[دشمن]] ماست؛ و به [[ولایت]] ما رسیده نمیشود مگر به واسطة عمل و [[پرهیزکاری]]"<ref>{{متن حدیث| عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ قَالَ لِي يَا جَابِرُ أَ يَكْتَفِي مَنِ انْتَحَلَ التَّشَيُّعَ أَنْ يَقُولَ بِحُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَوَ اللَّهِ مَا شِيعَتُنَا إِلَّا مَنِ اتَّقَى اللَّهَ وَ أَطَاعَهُ وَ مَا كَانُوا يُعْرَفُونَ يَا جَابِرُ إِلَّا بِالتَّوَاضُعِ وَ التَّخَشُّعِ وَ الْأَمَانَةِ وَ كَثْرَةِ ذِكْرِ اللَّهِ وَ الصَّوْمِ وَ الصَّلَاةِ وَ الْبِرِّ بِالْوَالِدَيْنِ وَ التَّعَاهُدِ لِلْجِيرَانِ مِنَ الْفُقَرَاءِ وَ أَهْلِ الْمَسْكَنَةِ وَ الْغَارِمِينَ وَ الْأَيْتَامِ وَ صِدْقِ الْحَدِيثِ وَ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ وَ كَفِّ الْأَلْسُنِ عَنِ النَّاسِ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ وَ كَانُوا أُمَنَاءَ عَشَائِرِهِمْ فِي الْأَشْيَاءِ قَالَ جَابِرٌ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا نَعْرِفُ الْيَوْمَ أَحَداً بِهَذِهِ الصِّفَةِ فَقَالَ يَا جَابِرُ لَا تَذْهَبَنَّ بِكَ الْمَذَاهِبُ حَسْبُ الرَّجُلِ أَنْ يَقُولَ أُحِبُّ عَلِيّاً وَ أَتَوَلَّاهُ ثُمَّ لَا يَكُونَ مَعَ ذَلِكَ فَعَّالًا فَلَوْ قَالَ إِنِّي أُحِبُّ رَسُولَ اللَّهِ فَرَسُولُ اللَّهِ {{صل}} خَيْرٌ مِنْ عَلِيٍّ {{ع}} ثُمَّ لَا يَتَّبِعُ سِيرَتَهُ وَ لَا يَعْمَلُ بِسُنَّتِهِ مَا نَفَعَهُ حُبُّهُ إِيَّاهُ شَيْئاً فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْمَلُوا لِمَا عِنْدَ اللَّهِ لَيْسَ بَيْنَ اللَّهِ وَ بَيْنَ أَحَدٍ قَرَابَةٌ أَحَبُّ الْعِبَادِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَكْرَمُهُمْ عَلَيْهِ أَتْقَاهُمْ وَ أَعْمَلُهُمْ بِطَاعَتِهِ يَا جَابِرُ وَ اللَّهِ مَا يُتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِلَّا بِالطَّاعَةِ وَ مَا مَعَنَا بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ وَ لَا عَلَى اللَّهِ لِأَحَدٍ مِنْ حُجَّةٍ مَنْ كَانَ لِلَّهِ مُطِيعاً فَهُوَ لَنَا وَلِيٌّ وَ مَنْ كَانَ لِلَّهِ عَاصِياً فَهُوَ لَنَا عَدُوٌّ وَ مَا تُنَالُ وَلَايَتُنَا إِلَّا بِالْعَمَلِ وَ الْوَرَعِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۴.</ref>. | # [[جابر]] گوید: [[امام باقر]] {{ع}} به من فرمودند: "ای [[جابر]]! آیا آنان که نام [[شیعه]] را بر خود بستهاند، تنها به این اکتفا میکنند که خود را [[دوستدار]] ما بدانند! به [[خدا]] قسم [[شیعه]] ما کسی نیست مگر آنکه [[تقوای الهی]] داشته باشد و او را [[اطاعت]] نماید. ای [[جابر]]! [[شیعیان]] ما شناخته نمیشدند مگر به [[تواضع]] و [[خشوع]] و [[امانتداری]] و بسیاری [[یاد خدا]] و [[روزه]] و [[نماز]] و [[نیکی]] به [[پدر]] و [[مادر]] و رعایت حال [[همسایگان]] [[فقیر]] و [[مسکین]] و بدهکار و [[یتیمان]] و [[راستگویی]] و [[قرآن]] خوانی و یاد نکردن [[مردم]] مگر به [[نیکی]] و [[شایستگی]]. اینان در میان [[خاندان]] و [[قبایل]] خود امینان دیگران بر [[دارایی]] آنان بودند. [[جابر]] گوید: به ایشان عرض کردم: ای [[فرزند]] [[رسول خدا]]! ما امروز هیچکس را با این اوصاف نمیشناسیم! ایشان فرمودند: ای [[جابر]]! در [[شناخت]] [[شیعیان]] این سوی و آن سوی نرو، آیا کافی است که کسی گوید: من [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} را [[دوست]] میدارم، اما این اوصاف را نداشته باشد؟ این کس اگر بگوید: من [[پیامبر]] {{صل}} را [[دوست]] دارم در حالی که [[پیامبر]] [[برتر]] از [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} هستند امّا از روش و [[سیره]] ایشان تبعیّت نکند، این حبّ و [[دوستی]] هیچ نفعی برای او نخواهد داشت؛ از این رو [[تقوای الهی]] پیشه کنید و در راه تحصیل آنچه نزد اوست بکوشید، چه [[خداوند]] را با هیچ کسی خویشی نیست. [[دوست]] داشتنیترین [[بندگان]] نزد [[خداوند]] (و بزرگوارترینشان نزد او) متّقیترین آنان است، و آن کس که بیشترین [[طاعت]] او را به جای آورَد. ای [[جابر]]! به [[خدا]] قسم به [[خداوند]] -تبارک و تعالی! - نزدیکی حاصل نمیشود مگر به واسطة [[اطاعت]] او، و به همراه ما براءت و دوری از [[آتش]] جهنّم نیست، و هیچ کس را بر [[خداوند]] [[حجّت]] و برهانی نیست؛ هرکس که [[مطیع]] [[خداوند]] باشد [[ولیّ]] ما نیز هست، و هرکس که نسبت به [[خداوند]] عاصی و [[گناهکار]] باشد [[دشمن]] ماست؛ و به [[ولایت]] ما رسیده نمیشود مگر به واسطة عمل و [[پرهیزکاری]]"<ref>{{متن حدیث| عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} قَالَ قَالَ لِي يَا جَابِرُ أَ يَكْتَفِي مَنِ انْتَحَلَ التَّشَيُّعَ أَنْ يَقُولَ بِحُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَوَ اللَّهِ مَا شِيعَتُنَا إِلَّا مَنِ اتَّقَى اللَّهَ وَ أَطَاعَهُ وَ مَا كَانُوا يُعْرَفُونَ يَا جَابِرُ إِلَّا بِالتَّوَاضُعِ وَ التَّخَشُّعِ وَ الْأَمَانَةِ وَ كَثْرَةِ ذِكْرِ اللَّهِ وَ الصَّوْمِ وَ الصَّلَاةِ وَ الْبِرِّ بِالْوَالِدَيْنِ وَ التَّعَاهُدِ لِلْجِيرَانِ مِنَ الْفُقَرَاءِ وَ أَهْلِ الْمَسْكَنَةِ وَ الْغَارِمِينَ وَ الْأَيْتَامِ وَ صِدْقِ الْحَدِيثِ وَ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ وَ كَفِّ الْأَلْسُنِ عَنِ النَّاسِ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ وَ كَانُوا أُمَنَاءَ عَشَائِرِهِمْ فِي الْأَشْيَاءِ قَالَ جَابِرٌ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا نَعْرِفُ الْيَوْمَ أَحَداً بِهَذِهِ الصِّفَةِ فَقَالَ يَا جَابِرُ لَا تَذْهَبَنَّ بِكَ الْمَذَاهِبُ حَسْبُ الرَّجُلِ أَنْ يَقُولَ أُحِبُّ عَلِيّاً وَ أَتَوَلَّاهُ ثُمَّ لَا يَكُونَ مَعَ ذَلِكَ فَعَّالًا فَلَوْ قَالَ إِنِّي أُحِبُّ رَسُولَ اللَّهِ فَرَسُولُ اللَّهِ {{صل}} خَيْرٌ مِنْ عَلِيٍّ {{ع}} ثُمَّ لَا يَتَّبِعُ سِيرَتَهُ وَ لَا يَعْمَلُ بِسُنَّتِهِ مَا نَفَعَهُ حُبُّهُ إِيَّاهُ شَيْئاً فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْمَلُوا لِمَا عِنْدَ اللَّهِ لَيْسَ بَيْنَ اللَّهِ وَ بَيْنَ أَحَدٍ قَرَابَةٌ أَحَبُّ الْعِبَادِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَكْرَمُهُمْ عَلَيْهِ أَتْقَاهُمْ وَ أَعْمَلُهُمْ بِطَاعَتِهِ يَا جَابِرُ وَ اللَّهِ مَا يُتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِلَّا بِالطَّاعَةِ وَ مَا مَعَنَا بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ وَ لَا عَلَى اللَّهِ لِأَحَدٍ مِنْ حُجَّةٍ مَنْ كَانَ لِلَّهِ مُطِيعاً فَهُوَ لَنَا وَلِيٌّ وَ مَنْ كَانَ لِلَّهِ عَاصِياً فَهُوَ لَنَا عَدُوٌّ وَ مَا تُنَالُ وَلَايَتُنَا إِلَّا بِالْعَمَلِ وَ الْوَرَعِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۴.</ref>. | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
# [[مفضّل بن عمر]] گوید: در محضر [[امام صادق]] {{ع}} [[اعمال]] خودمان را یاد میکردیم که من گفتم: چقدر [[اعمال]] من ضعیف واندک است، در این حال [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: ساکت شو! [[استغفار]] کن!. آنگاه به من فرمودند: عمل کم به همراه [[تقوا]] بهتر است از عمل زیاد بدون [[تقوی]]؛ من گفتم: چگونه عمل زیاد میشود بدون آنکه [[تقوی]] همراهش باشد؟ آن [[حضرت]] فرمودند: آری! این مانند آن است که کسی دیگران را [[اطعام]] میکند و به همسایشگانش [[نیکی]] میکند... ، امّا چون دربی از [[حرام]] به رویش گشوده میشود به آن [[حرام]] مبادرت میورزد، این عمل بدون [[تقوی]] است؛ دیگری نیز هیچ یک از این کارهای [[مستحب]] را انجام نمیدهد اما چون دربی از [[حرام]] برایش باز میشود، در آن وارد نمیشود- این هم نمونه کار اندک امّا با [[تقوی]] است-"<ref>{{متن حدیث| عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَذَكَرْنَا الْأَعْمَالَ فَقُلْتُ أَنَا مَا أَضْعَفَ عَمَلِي فَقَالَ مَهْ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ ثُمَّ قَالَ لِي إِنَّ قَلِيلَ الْعَمَلِ مَعَ التَّقْوَى خَيْرٌ مِنْ كَثِيرِ الْعَمَلِ بِلَا تَقْوَى قُلْتُ كَيْفَ يَكُونُ كَثِيرٌ بِلَا تَقْوَى قَالَ نَعَمْ مِثْلُ الرَّجُلِ يُطْعِمُ طَعَامَهُ وَ يَرْفُقُ جِيرَانَهُ ... ، فَإِذَا ارْتَفَعَ لَهُ الْبَابُ مِنَ الْحَرَامِ دَخَلَ فِيهِ فَهَذَا الْعَمَلُ بِلَا تَقْوَى وَ يَكُونُ الْآخَرُ لَيْسَ عِنْدَهُ فَإِذَا ارْتَفَعَ لَهُ الْبَابُ مِنَ الْحَرَامِ لَمْ يَدْخُلْ فِيهِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۶. </ref>؛ | # [[مفضّل بن عمر]] گوید: در محضر [[امام صادق]] {{ع}} [[اعمال]] خودمان را یاد میکردیم که من گفتم: چقدر [[اعمال]] من ضعیف واندک است، در این حال [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: ساکت شو! [[استغفار]] کن!. آنگاه به من فرمودند: عمل کم به همراه [[تقوا]] بهتر است از عمل زیاد بدون [[تقوی]]؛ من گفتم: چگونه عمل زیاد میشود بدون آنکه [[تقوی]] همراهش باشد؟ آن [[حضرت]] فرمودند: آری! این مانند آن است که کسی دیگران را [[اطعام]] میکند و به همسایشگانش [[نیکی]] میکند... ، امّا چون دربی از [[حرام]] به رویش گشوده میشود به آن [[حرام]] مبادرت میورزد، این عمل بدون [[تقوی]] است؛ دیگری نیز هیچ یک از این کارهای [[مستحب]] را انجام نمیدهد اما چون دربی از [[حرام]] برایش باز میشود، در آن وارد نمیشود- این هم نمونه کار اندک امّا با [[تقوی]] است-"<ref>{{متن حدیث| عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} فَذَكَرْنَا الْأَعْمَالَ فَقُلْتُ أَنَا مَا أَضْعَفَ عَمَلِي فَقَالَ مَهْ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ ثُمَّ قَالَ لِي إِنَّ قَلِيلَ الْعَمَلِ مَعَ التَّقْوَى خَيْرٌ مِنْ كَثِيرِ الْعَمَلِ بِلَا تَقْوَى قُلْتُ كَيْفَ يَكُونُ كَثِيرٌ بِلَا تَقْوَى قَالَ نَعَمْ مِثْلُ الرَّجُلِ يُطْعِمُ طَعَامَهُ وَ يَرْفُقُ جِيرَانَهُ ... ، فَإِذَا ارْتَفَعَ لَهُ الْبَابُ مِنَ الْحَرَامِ دَخَلَ فِيهِ فَهَذَا الْعَمَلُ بِلَا تَقْوَى وَ يَكُونُ الْآخَرُ لَيْسَ عِنْدَهُ فَإِذَا ارْتَفَعَ لَهُ الْبَابُ مِنَ الْحَرَامِ لَمْ يَدْخُلْ فِيهِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۶. </ref>؛ | ||
# [[عمرو بن سعید]] گوید: به [[امام صادق]] {{ع}} عرض کردم: من شما را هر چند سال تنها یک بار میبینم، از این رو سفارشی کنید که آن را انجام دهم، آن [[حضرت]] فرمودند: تو را به [[تقوای الهی]] و [[خویشتنداری]] در مقابل [[گناهان]] و تلاش سفارش میکنم؛ و بدان که تلاشی که به همراه خودداری از [[گناه]] نباشد، نفعی نمیدهد" <ref>{{متن حدیث| عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدِ بْنِ هِلَالٍ الثَّقَفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: قُلْتُ لَهُ إِنِّي لَا أَلْقَاكَ إِلَّا فِي السِّنِينَ فَأَخْبِرْنِي بِشَيْءٍ آخُذُ بِهِ فَقَالَ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا يَنْفَعُ اجْتِهَادٌ لَا وَرَعَ فِيهِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۶.</ref>؛ | # [[عمرو بن سعید]] گوید: به [[امام صادق]] {{ع}} عرض کردم: من شما را هر چند سال تنها یک بار میبینم، از این رو سفارشی کنید که آن را انجام دهم، آن [[حضرت]] فرمودند: تو را به [[تقوای الهی]] و [[خویشتنداری]] در مقابل [[گناهان]] و تلاش سفارش میکنم؛ و بدان که تلاشی که به همراه خودداری از [[گناه]] نباشد، نفعی نمیدهد" <ref>{{متن حدیث| عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدِ بْنِ هِلَالٍ الثَّقَفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالَ: قُلْتُ لَهُ إِنِّي لَا أَلْقَاكَ إِلَّا فِي السِّنِينَ فَأَخْبِرْنِي بِشَيْءٍ آخُذُ بِهِ فَقَالَ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا يَنْفَعُ اجْتِهَادٌ لَا وَرَعَ فِيهِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۶.</ref>؛ | ||
# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "[[تقوا]] داشته باشید و [[دین]] خود را با [[خویشتنداری]] از [[گناه]] حفظ کنید"<ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ: اتَّقُوا اللَّهَ وَ صُونُوا دِينَكُمْ بِالْوَرَعِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۶.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۳ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۳، ص ۳۹۴-۳۹۵.</ref> | # [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: "[[تقوا]] داشته باشید و [[دین]] خود را با [[خویشتنداری]] از [[گناه]] حفظ کنید"<ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ: اتَّقُوا اللَّهَ وَ صُونُوا دِينَكُمْ بِالْوَرَعِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۶.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۳ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۳، ص ۳۹۴-۳۹۵.</ref> | ||
== [[کلمات قصار]] پیرامون تقوا == | == [[کلمات قصار]] پیرامون تقوا == | ||
در غررالحکم و دررالکلم در “باب التقوی” سخنانی به اقتصار از [[مولی]] الموحدین، [[امیرالمؤمنین]]، [[علی]] {{ع}} بیان شده که ما در این جا به [[نقل]] پارهای از آنها میپردازیم: | در غررالحکم و دررالکلم در “باب التقوی” سخنانی به اقتصار از [[مولی]] الموحدین، [[امیرالمؤمنین]]، [[علی]] {{ع}} بیان شده که ما در این جا به [[نقل]] پارهای از آنها میپردازیم: | ||
#{{متن حدیث|التَّقْوَى حِصْنٌ حَصِينٌ لِمَنْ لَجَأَ إِلَيْهِ}}: تقوا، قلعهای محکم است، برای کسی که به آن [[پناه]] برد. | # {{متن حدیث|التَّقْوَى حِصْنٌ حَصِينٌ لِمَنْ لَجَأَ إِلَيْهِ}}: تقوا، قلعهای محکم است، برای کسی که به آن [[پناه]] برد. | ||
#{{متن حدیث| التَّقْوَى جِمَاعُ التَّنَزُّهِ وَ الْعَفَافِ}}: تقوا، بسیار فراهم آوردنده [[پاکیزگی]] و [[پاکدامنی]] است. | #{{متن حدیث| التَّقْوَى جِمَاعُ التَّنَزُّهِ وَ الْعَفَافِ}}: تقوا، بسیار فراهم آوردنده [[پاکیزگی]] و [[پاکدامنی]] است. | ||
#{{متن حدیث|التَّقْوَى ثَمَرَةُ الدِّينِ وَ أَمَارَةُ الْيَقِينِ}}: تقوا، میوه [[دین]] و نشانه [[یقین]] است. | #{{متن حدیث|التَّقْوَى ثَمَرَةُ الدِّينِ وَ أَمَارَةُ الْيَقِينِ}}: تقوا، میوه [[دین]] و نشانه [[یقین]] است. | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
#{{متن حدیث|لَا شَرَفَ أَعْلَى مِنَ التَّقْوَى}}: هیچ [[شرف]] و مرتبهای، بالاتر از تقوا نیست. | #{{متن حدیث|لَا شَرَفَ أَعْلَى مِنَ التَّقْوَى}}: هیچ [[شرف]] و مرتبهای، بالاتر از تقوا نیست. | ||
#{{متن حدیث|أَبَرُّكُمْ أَتْقَاكُمْ}}: نیکوکارترین شما، [[باتقواترین]] شماست. | #{{متن حدیث|أَبَرُّكُمْ أَتْقَاكُمْ}}: نیکوکارترین شما، [[باتقواترین]] شماست. | ||
#{{متن حدیث|لَا تَضَعْ مَنْ رَفَعَتْهُ التَّقْوَى}}: کسی را که تقوا به او [[رفعت]] و بلندی [[مقام]] داده، کوچک و حقیر مشمار | #{{متن حدیث|لَا تَضَعْ مَنْ رَفَعَتْهُ التَّقْوَى}}: کسی را که تقوا به او [[رفعت]] و بلندی [[مقام]] داده، کوچک و حقیر مشمار<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۴۴۲.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||