دنیا در معارف و سیره علوی: تفاوت میان نسخه‌ها

دنیا در معارف و سیره علوی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۲

۶٬۶۵۸ بایت اضافه‌شده ، ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۲٬۰۷۰

ویرایش

@@ خط ۹۶: / خط ۹۶: @@
 [[حضرت امیر]]{{ع}} در کنار هر یک از این سه ویژگی، نکته‌ای دیگر را نیز بیان فرموده است: راستی دنیا تنها برای کسی است که دنیا را صادق بداند {{متن حدیث|دَارُ صِدْقٍ لِمَنْ صَدَقَهَا}} و حکایت‌های راستینش را [[تکذیب]] نکند. همچنین بی‌فریبی دنیا تنها برای کسی است که خواهان فریب نباشد، و دوستی و دلسوزی‌اش برای کسی است که بخواهد آن را بشناسد، و [[پند]] رسایش برای کسی است که پند پذیرد {{متن حدیث|دَارُ مَوْعِظَةٍ لِمَنِ اتَّعَظَ بِهَا}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۳۱، ص۶۵۶. در نقل نهج السعاده (ج ۳، ص۳۱۹ و ۲۷۷) و تحف العقول (ص ۱۳۱) نیامده است.</ref>.
 از آن‌چه گذشت می‌توان نتیجه گرفت که برای [[شناخت]] [[حقیقت دنیا]]، دو منبع [[دین]] و [[دنیا]] بسی ارزشمندند. گفتار [[حضرت علی]]{{ع}} از دو جهت، منبعی برای شناخت دنیا است: نخست از این جهت که سخن آن حضرت مانند [[قرآن]] و [[سنت نبوی]]، از [[منابع دینی]] به شمار می‌آید، و دوم از این جهت که منابع دیگر شناخت دنیا - مانند خود دنیا - را به ما می‌نمایاند. حال که حقیقت دنیا از سوی [[خداوند]] و رسولانش به خوبی معرفی شده است و خود دنیا نیز [[حقیقت]] خود را با بیانی روشن و رسا نمایانده است، چه مانعی یا موانعی فراروی [[انسان]] قرار دارد که از [[عبرت]] و [[معرفت]] [[محروم]] می‌ماند و به شناخت [[راستین]] دست نمی‌یابد؟ مباحث [[آینده]] به بررسی موانع شناخت دنیا و راه‌های رفع آنها می‌پردازند.<ref>[[حسنعلی علی اکبریان|اکبریان، حسنعلی علی]]، [[حقیقت دنیا (مقاله)|مقاله «حقیقت دنیا»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۷۶.</ref>
+==[[حقیقت دنیا]]==
+پس از معرفی منابع [[شناخت]] [[دنیا]] و اینکه گفتار [[حضرت علی]]{{ع}} از یک‌سو منبع [[دین]] و از سوی دیگر معرفی دنیا از زبان خود دنیا است و پس از بازشناختن موانع شناخت دنیا و راه‌های از میان بردن این موانع، به شناخت حقیقت دنیا از دیدگاه حضرت علی{{ع}} می‌پردازیم. برای شناخت حقیقت دنیا باید آن را از زوایای گوناگون نگریست: چرا [[خداوند]] دنیا را [[آفریده]] و محیط [[زندگی]] [[انسان]] قرار داده است؟ دنیا از چه اجزایی و چگونه آفریده شده است؟ چه [[سنن]] و قوانینی در آن جاری است و از چه ارزشی برخوردار است؟ پاسخ تفصیلی به هر یک از این [[پرسش‌ها]]، از گنجایش مقاله حاضر خارج است و در اینجا تنها به طرح مهم‌ترین مطالب بسنده، و دورنمایی از پاسخ ارائه می‌گردد<ref>قرآن بدون سنت، و سنت بدون قرآن، و سخنان هر معصوم با قطع نظر از سخنان دیگر معصومان، نه بیان کننده دیدگاه قرآن و نه دیدگاه هر یک از معصومان هستند؛ بلکه همه اینها قرائن یکدیگرند و در این مقاله نیز این مطلب لحاظ شده است؛ هر چند به دلیل رعایت اختصار از ذکر آیات قرآن و سخنان دیگر معصومان{{عم}} چشم پوشیده‌ایم.</ref>.<ref>[[حسنعلی علی اکبریان|اکبریان، حسنعلی علی]]، [[حقیقت دنیا (مقاله)|مقاله «حقیقت دنیا»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۸۶.</ref>
+==[[غایت]] دنیا==
+نخستین نکته درباره غایت دنیا، اصل [[هدفداری]] و [[عبث]] نبودن [[آفرینش دنیا]] است. [[حضرت امیر]]{{ع}} دنیا را هدفمند می‌داند:
+و [[پیامبران]] را به [[شوخی]] نفرستاد و [[کتب آسمانی]] را برای [[بندگان]]، [[بیهوده]] نازل نکرد و [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] و آن‌چه را میان آنها است، [[بی‌هدف]] نیافرید<ref>نهج البلاغه، حکمت، ۷۸، ص۶۴۰. در شرح ابن ابی الحدید، ج۱۸، ص۲۲۸ آمده است: {{متن حدیث|وَ لَمْ يُرْسِلِ الرُّسُلَ إِلَى خَلْقِهِ عَبَثاً}}؛ در غررالحکم، ج۲، ص۶۱۳، ح۳۶۴۹ مانند متن نهج البلاغه آمده است.</ref>.
+از سوی دیگر، [[آفرینش انسان]] را نیز در دنیا هدفمند می‌شمارد: «و بدانید ای [[بندگان خدا]] که خداوند شما را بیهوده نیافریده است»<ref>نهج البلاغه، خطبه، ۱۹۵، ص۴۱۰؛ غررالحکم، ج۵، ص۱۰۳، ح۷۵۶۱: {{متن حدیث|لَمْ يَخْلُقْكُمُ اللَّهُ سُبْحَانَهُ عَبَثاً}}؛ ج۲، ص۲۲۲، ح۲۴۳۵ {{متن حدیث|فَإِنَّكَ لَمْ تُخْلَقْ عَبَثاً}}.</ref>.
+اما این [[هدف]] چیست؟ چرا [[خداوند]] [[دنیا]] را [[آفریده]] و چرا [[انسان]] را در چنین [[دنیایی]] نهاده است؟ [[هدف آفرینش]] از دو جهت [[شایسته]] بررسی است: هدف فاعل و هدف فعل.<ref>[[حسنعلی علی اکبریان|اکبریان، حسنعلی علی]]، [[حقیقت دنیا (مقاله)|مقاله «حقیقت دنیا»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۸۷.</ref>
+===هدف فاعل===
+مقصود از هدف فاعل، چیزی است که فاعل را به انجام فعل وا می‌دارد و درباره [[اهداف]] انسان، آن را «[[انگیزه]]» می‌گویند. هدف فاعل در [[افعال]] انسان همواره [[جلب منفعت]] یا رفع ضرر است. آیا هدف فاعل در [[آفرینش]] نیز جلب منفعت یا رفع ضرر است؟ [[حضرت علی]]{{ع}} درباره هدف فاعل در آفرینش، هرگونه نفع خداوند را [[انکار]] می‌کند؛ زیرا هر آن‌چه غیر او است، مخلوق خود او است:
+[[فلسفه]] آفریدگاری‌اش، نه [[استوار]] ساختن پایه‌های [[سلطنت]]، نه [[بیم]] از عواقب [[زمان]]، نه [[یاری]] جستن به گاه [[شورش]] رقیبان و نه افزون خواهی شریکان و کین توزی [[دشمنان]] است، که در پیشگاه او همگی آفریدگانی پرورده و بندگانی فرمانبردارند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۶۵، ص۱۱۴؛ نهج السعاده، ج۲، ص۳۵۱، با اختلاف در تعبیر، برای آگاهی از رأی فلاسفه و نقد رأی متکلمان در این زمینه، ر.ک: ابن سینا، الاشارات و التنبیهات، ج۳، النمط السادس، ص۱۳۸.</ref>.<ref>[[حسنعلی علی اکبریان|اکبریان، حسنعلی علی]]، [[حقیقت دنیا (مقاله)|مقاله «حقیقت دنیا»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۸۷.</ref>
+===هدف فعل===
+هدف فعل، غایتی است که فعل به آن می‌انجامد. «هدف فعل» در [[آفرینش دنیا]] چیست؟ دنیا چه غایتی را دنبال می‌کند؟ پاسخ این [[پرسش]] را در سخنان [[حضرت امیر]]{{ع}} از سه حیث می‌نگریم: حیثیت نخست، به گونه مستقیم [[هدف از آفرینش]] دنیا را بررسی می‌کند؛ حیثیت دوم به [[هدف آفرینش انسان]] در دنیا می‌پردازد، و حیثیت سوم، بر اساس دو حیثیت پیشین، هدفی را که انسان باید در [[زندگی]] دنیایی پی گیرد، ترسیم می‌کند.<ref>[[حسنعلی علی اکبریان|اکبریان، حسنعلی علی]]، [[حقیقت دنیا (مقاله)|مقاله «حقیقت دنیا»]]، [[دانشنامه امام علی ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۱]] ص ۳۸۸.</ref>
 == منابع ==