بحث:فساد در قرآن: تفاوت میان نسخهها
←شیوههای مبارزه با فساد
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۳۸۹: | خط ۳۸۹: | ||
از نظر [[قرآن]]، [[دفع فساد]] و مبارزه با آن یک [[وظیفه]] و [[مأموریت]] برای [[بشر]] است که در قالب مبارزه و [[پیکار]] [[حق]] علیه [[باطل]] تعریف میشود.<ref>بقره آیات ۲۴۶ و ۲۵۱ و هود آیه ۱۱۶</ref>؛ زیرا [[اصلاح جامعه]] و از میانبردن فساد و [[اهل فساد]] از [[اهداف پیامبران]] و [[مؤمنان]] میباشد.<ref>اعراف آیات ۷۳ و ۷۴ و هود آیات ۸۴ و ۸۵ و شعراء آیات ۱۸۳ و ۱۴۱ تا ۱۵۲</ref> | از نظر [[قرآن]]، [[دفع فساد]] و مبارزه با آن یک [[وظیفه]] و [[مأموریت]] برای [[بشر]] است که در قالب مبارزه و [[پیکار]] [[حق]] علیه [[باطل]] تعریف میشود.<ref>بقره آیات ۲۴۶ و ۲۵۱ و هود آیه ۱۱۶</ref>؛ زیرا [[اصلاح جامعه]] و از میانبردن فساد و [[اهل فساد]] از [[اهداف پیامبران]] و [[مؤمنان]] میباشد.<ref>اعراف آیات ۷۳ و ۷۴ و هود آیات ۸۴ و ۸۵ و شعراء آیات ۱۸۳ و ۱۴۱ تا ۱۵۲</ref> | ||
[[خداوند]] در آیاتی چند به روش مبارزه با مفسدان و فساد اشاره کرده است که در اینجا گذرا به چندی از آنها اشاره میشود. [[تهدید]] به [[مجازاتهای اخروی]]<ref>مائده آیه ۳۳ و رعد آیه ۲۵ و نحل آیه ۸۸</ref> و [[کیفر]] و مجازاتهای [[دنیوی]]<ref>بقره آیه ۲۷ و مائده آیه ۳۳</ref> در کنار [[تشویق]] و [[برانگیختن عواطف]] مردمان برای انجام [[اعمال نیک]]<ref>مائده آیه ۳۲ و صآیه ۲۸</ref> و تحریک [[احساسات]] آنان<ref>بقره آیه ۲۰۵ و قصص آیه ۷۷ و هود آیه ۱۱۶ و مائده آیه ۶۴</ref> وترک [[اطاعت]] از مفسدان [[حاکم]]<ref>شعراء آیات ۱۵۱ و ۱۵۲</ref> و [[نهی]] و بازداشت از فساد و مفسدان<ref>بقره آیه ۲۰۵</ref> از جمله راهکارهایی است که خداوند در این [[آیات]] به آنها اشاره کرده است.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[روانشناسی مفسدان و آثار فساد از نگاه قرآن (مقاله)|روانشناسی مفسدان و آثار فساد از نگاه قرآن]].</ref>. | [[خداوند]] در آیاتی چند به روش مبارزه با مفسدان و فساد اشاره کرده است که در اینجا گذرا به چندی از آنها اشاره میشود. [[تهدید]] به [[مجازاتهای اخروی]]<ref>مائده آیه ۳۳ و رعد آیه ۲۵ و نحل آیه ۸۸</ref> و [[کیفر]] و مجازاتهای [[دنیوی]]<ref>بقره آیه ۲۷ و مائده آیه ۳۳</ref> در کنار [[تشویق]] و [[برانگیختن عواطف]] مردمان برای انجام [[اعمال نیک]]<ref>مائده آیه ۳۲ و صآیه ۲۸</ref> و تحریک [[احساسات]] آنان<ref>بقره آیه ۲۰۵ و قصص آیه ۷۷ و هود آیه ۱۱۶ و مائده آیه ۶۴</ref> وترک [[اطاعت]] از مفسدان [[حاکم]]<ref>شعراء آیات ۱۵۱ و ۱۵۲</ref> و [[نهی]] و بازداشت از فساد و مفسدان<ref>بقره آیه ۲۰۵</ref> از جمله راهکارهایی است که خداوند در این [[آیات]] به آنها اشاره کرده است.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[روانشناسی مفسدان و آثار فساد از نگاه قرآن (مقاله)|روانشناسی مفسدان و آثار فساد از نگاه قرآن]].</ref>. | ||
===روشهای مبارزه با مفسدان=== | |||
نخستین گام در مبارزه با فساد، [[شناسایی]] مصادیق [[صلاح]] و [[فساد]] است. از این رو به [[خردمندان]] و [[دانشمندان]] و [[پیامبران]] نیاز است تا از طریق [[عقل]] و [[وحی]]، مصادیق صلاح و فساد را [[شناسایی]] و معرفی کنند. | |||
گام دوم در این راه، شناسایی [[مصلحان]] و [[مفسدان]] است؛ زیرا بسیاری از مفسدان خود را به عنوان مصلحان مطرح میکنند، چنانکه برخی از [[مردمان]] در [[شناخت]] صلاح و فساد خویش به [[اشتباه]] و [[خطا]] میروند. براین اساس میبایست به عقل خردمندان و دانشمندان و [[وحی پیامبران]] به عنوان راههای شناخت فساد و صلاح و نیز [[مفسد]] و [[مصلح]] توجه ویژه داشت. از اینجاست که معلوم میشود چرا در [[قرآن]] بر [[رهبری]] پیامبران و خردمندان و دانشمندان تأکید و توجه شده است<ref>بقره، آیه ۲۲۰</ref> | |||
پس از این گامها لازم است تمام تلاشها معطوف به بیان [[زشتی]] فساد شده و [[نهی]] از فساد با تحلیل همراه گردد؛ زیرا [[اطلاعرسانی]] نسبت به زشتی فساد و آثار و تبعات آن میتواند خود به عنوان عامل بازدارنده عمل کند. [[خداوند]] در آیاتی از جمله ۲۰۵ [[سوره بقره]] و ۶۴ [[سوره مائده]] و ۱۱۶ [[سوره هود]] بر بیان زشتی فساد تأکید میکند و [[حضرت شعیب]] و [[صالح]]{{ع}} همانند دیگر پیامبران هنگام بیان زشتی فساد به تأثیرات و آثار آن توجه میدادند.<ref>عنکبوت، آیه ۳۶ و نیز هود، آیات ۸۴ و ۸۵</ref> | |||
گام دیگر در [[مبارزه]]، [[تشویق]] و [[برانگیختن عواطف]] [[انسانها]]، جهت [[پایبندی]] به [[کارهای نیک]] و اهداف عالی و [[اصلاحات]] در برابر فساد و مفسدان است که خداوند در آیاتی از جمله [[آیه]] ۳۲ سوره مائده و ۷۷ و ۸۳ [[سوره قصص]] و ۲۸ سورهص به آن اشاره میکند. تشویق به کارهای نیک میتواند انگیزهای برای دوری فساد و حتی مبارزه با آن باشد. برای این منظور نیز توجه دادن به [[فلسفه]] و زیباییهای کارهای نیک و آثار و [[برکات]] آن میتواند بسیار مؤثر و مفید باشد. | |||
خداوند در آیاتی از جمله ۲۰۵ سوره بقره و ۳۲ سوره مائده، [[برانگیختن عواطف]] و [[احساسات]] [[انسان]] را شیوهای برای [[دفع فساد]] معرفی میکند و از [[پیامبران]] و [[مؤمنان]] میخواهد تا این شیوه را در [[مبارزه]] مورد استفاده قرار دهند. | |||
از جمله روشهای تهییج و [[برانگیختن عواطف]] و انگیزههای افراد آن است که از روش [[احسان]] و [[نیکی]] عملی استفاده شود. به این معنا که با احسان و نیکی میتوان افراد [[جامعه]] بهویژه [[نیازمندان]] را به سوی کارهای خیر و [[صلاح]] و [[نیک]] برد و از [[فساد]] و [[تباهی]] و [[افساد]] بازداشت.<ref>قصص، آیه ۷۷</ref> | |||
اگر این امور مفید واقع نشد در آن صورت میبایست [[تهدید]] [[مفسدان]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] را به عنوان راهکار [[مبارزاتی]] به کار گرفت. این شیوهای است که [[خداوند]] خود در [[قرآن]] بارها به کار گرفته است<ref>مائده، آیه ۳۳ و نیز رعد، آیه ۲۵ و نحل، آیه ۸۸</ref> | |||
[[کیفر]] و [[مجازات]] [[دنیایی]] مفسدان و فاسدان، امکان دفع فساد از جامعه را فراهم میآورد. بنابراین نمیتوان تنها به تهدید بسنده کرد بلکه باید با وضع مجازاتهایی گاه سخت و شدید، [[گرایش]] به فساد و [[همراهی]] با مفسدان را در اشخاص کاهش داد و یا از میان برد<ref>مائده، آیه ۳۳ و بقره، آیه ۲۷</ref> | |||
از دیگر شیوههای [[مبارزه با فساد]] آن است که از [[فرمان]] و [[اطاعت]] فاسدان و مفسدان [[پرهیز]] کرد؛ زیرا اطاعت و همراهی با آنها موجب [[گستاخی]] و [[افزایش فساد]] میشود. خداوند از هرگونه همراهی و اطاعت از مفسدان و [[طاغوت]] باز داشته است<ref>شعراء، آیات ۱۵۱ و ۱۵۲</ref> | |||
البته در این [[آیات]] به نقش [[اسراف]] توجه خاص مبذول شده است؛ زیرا اسراف، [[زیادهروی]] در امر [[اعتقادی]] و [[رفتاری]] و عامل خروج از [[اعتدال]] و [[تعادل]] است. اگر انسان، شخصی را با خصوصیت اسراف یافت میبایست از وی پرهیز کرده و نه تنها از او اطاعت نکند بلکه او را [[الگوی رفتاری]] خویش قرار ندهد؛ زیرا [[مسرفان]]، با زیادهروی خویش موجب تباهی [[فکری]] و رفتاری افراد جامعه میشوند و مبارزه با مسرفان با [[ترک اطاعت]] و [[همراهی]] و [[همدلی]] با آنان میتواند یکی از مهمترین ابزارهای [[مبارزه]] با [[مفسدان]] و [[فساد]] تلقی شود. | |||
[[خداوند]] در آیاتی از جمله ۳۲ [[سوره مائده]] فساد را یکی از مصادیق [[اسراف]] بر میشمارد تا این گونه نشان دهد که تا چه اندازه [[رفتار]] اسرافی در [[عقیده]] و [[فکر]] و عمل میتواند فرد و [[جامعه]] را از [[صلاح]] و [[اصلاح]] بیرون برد و به سوی فساد و [[تباهی]] سوق دهد. | |||
دسته دیگری که در [[قرآن]] به عنوان مهمترین قشر در فساد انگیزی معرفی شدهاند، [[طاغیان]] هستند که با [[طغیان]] خویش [[خشم الهی]] را بر میانگیزند و فساد را در همه جا میگسترانند.<ref>فجر، آیات ۱۱ تا ۱۳</ref> شاهان و [[دولتمردان]] فساد که [[قدرت]] و [[زور]] را به ابزار فساد تبدیل کردهاند از دیگر گروههای [[اجتماعی]] هستند که باید از آنها [[پرهیز]] کرد و از [[اطاعت]] آنان سرباز زد.<ref>نمل، آیه ۳۴</ref> | |||
از دیگر روشهای مبارزه با مفسدان آن است که فرجام شوم و [[عبرتآموز]] آنها را بررسی و تحلیل کرده و به دیگران گوشزد نمود تا در همان مسیر [[باطل]] آنان نروند و از آن پرهیز کنند. خداوند در آیاتی چند از جمله ۸۶ و ۱۰۳ [[سوره اعراف]] و ۱۴ [[سوره نمل]]، به مسئله [[عبرتآموزی]] از [[عاقبت]] و [[فرجام بد]] مفسدان توجه داده است.<ref>فجر، آیات ۶ تا ۱۳</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[روشهای مبارزه با فساد و مفسدان (مقاله)|روشهای مبارزه با فساد و مفسدان]].</ref>. | |||
===شیوههای مبارزه با فساد=== | ===شیوههای مبارزه با فساد=== | ||