غلو در حدیث: تفاوت میان نسخهها
←روایات دلالت کننده بر غلو در صفات
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
==[[روایات]] دلالت کننده بر [[غلو]] در صفات== | ==[[روایات]] دلالت کننده بر [[غلو]] در صفات== | ||
از نگاه اجمالی به آثاری که به طور صریح یا غیر صریح بر این نوع غلو و مصادیق آن همچون [[ولایت]] تکوینیه کلیه ([[تفویض]]) و [[علم غیب]] کلی فعلی و [[تشریع]]، دلالت میکنند، درمییابیم که کمترین روایات در کتب [[روایی]] معتبر [[شیعه]] و بیشترین روایات در کتب غیر معتبر است. | از نگاه اجمالی به آثاری که به طور صریح یا غیر صریح بر این نوع غلو و مصادیق آن همچون [[ولایت]] تکوینیه کلیه ([[تفویض]]) و [[علم غیب]] کلی فعلی و [[تشریع]]، دلالت میکنند، درمییابیم که کمترین روایات در کتب [[روایی]] معتبر [[شیعه]] و بیشترین روایات در کتب غیر معتبر است. | ||
منظور از کتب روایی معتبر شیعه آن است که اولاً مؤلف آن، [[حدیث]] شناس ماهری باشد؛ ثانیاً از سوی علمای رجالی شیعه | منظور از کتب روایی معتبر شیعه آن است که اولاً مؤلف آن، [[حدیث]] شناس ماهری باشد؛ ثانیاً از سوی علمای رجالی شیعه توثیق شده باشد؛ ثالثاً معروف باشد که از افراد [[ضعیف]] نقل حدیث نمیکند؛ رابعاً در کتاب خود سلسله سند حدیث را ذکر کند؛ خامساً تنها روایاتی را در کتب خود ذکر کند که خود [[معتقد]] به صحت آنها باشد، و این مطلب را میتوان از [[شهادت]] مؤلف در مقدمه کتاب خود دریافت؛ چنانکه در مقدمه [[الکافی]]<ref>کلینی در مقدمه الکافی (ج ۱، ص۸) از قول درخواستکنندهای میگوید: {{متن حدیث|وَ قُلْتَ: إِنَّكَ تُحِبُّ أَنْ يَكُونَ عِندَكَ كِتَابٌ كَافٍ يُجْمَعُ فِيهِ مِنْ جَمِيعِ فُنُونِ عِلْمِ الدِّينِ... بِالْآثارِ الصَّحِيحَةِ عَنِ الصَّادِقِينَ{{عم}} وَ السُّنَنِ الْقَائِمَةِ الَّتِي عَلَيْهَا الْعَمَلُ...}}. سپس درباره اجابت درخواست او، چنین میگوید: {{متن حدیث|... وَ قَدْ يَسَّرَ اللَّهُ وَ لَه الْحَمْدُ تَأْلِيفَ مَا سَأَلْتَ، وَ أَرْجُو أَنْ يَكُونَ بِحَيْثُ تَوَخَّيْتَ}}.</ref> و کتاب [[من لا یحضره الفقیه]]<ref>شیخ صدوق در مقدمه کتاب من لا یحضره الفقیه (ج ۱، ص۳) چنین میگوید: {{متن حدیث|وَ لَمْ أَقْصِدْ فِيهِ قَصْدَ الْمُصَنِّفِينَ فِي إِيرَادِ جَمِيعِ مَا رَوَوْهُ بَلْ قَصَدْتُ إِلَى إِيرَادِ مَا أُفْتِي بِهِ وَ أَحْكُمُ بِصِحَّتِهِ وَ أَعْتَقِدُ فِيهِ أَنَّهُ حُجَّةٌ فِيمَا بَيْنِي وَ بَيْنَ رَبِّي...}}.</ref> چنین [[گواهی]] و شهادتی آمده است، و یا آنکه مؤلف این [[تعهد]] و بنا را داشته باشد که هنگام مقبول نبودن [[حدیثی]] نزد او، آن را یادآوری کند؛ چنانکه [[شیخ طوسی]] در دو کتاب روایی خود، یعنی [[تهذیب الاحکام]] والاستبصار، چنین کرده است. ناگفته نماند که در اینجا مراد، اعتبار نسبی است نه مطلق؛ زیرا چنان که در جای خود ثابت شده است، اکثر دانشمندان شیعه ـ یعنی [[اصولیون]] ـ کتب روایی را دارای اعتبار کامل نمیدانند<ref>ر.ک: خویی، سید ابو القاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۶-۲۲ و ۹۷-۸۷.</ref>، بلکه در هر مورد به بررسیهای سندی و گاه متنی میپردازند. | ||
منظور از کتب غیر معتبر، کتبی است که یک یا چند شرط از شروط پیش گفته را فاقدند، که به نسبت فقدان تعداد آن شرایط، عدم اعتبار آنها در نوسان است. | منظور از کتب غیر معتبر، کتبی است که یک یا چند شرط از شروط پیش گفته را فاقدند، که به نسبت فقدان تعداد آن شرایط، عدم اعتبار آنها در نوسان است. | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
آری، روایاتی در الکافی در باب [[تفویض تشریع]] آمده است<ref>اصول کافی، ج۲، ص۹-۱، تعداد ۱۰ حدیث.</ref>- بهویژه روایاتی با عبارت {{عربی|فوض إليه أمر الدين}}<ref>اصول کافی، ج۲، ص۵، ح۴.</ref> که چنین احتمالی را تقویت میکند؛ اما با مطالعه دقیق این روایات، به [[راحتی]] میتوان آنها را بر غیر احتمال اول و دوم بخش [[تشریع]]، حمل کرد. بنابراین با این توجیه دلالی، نیازی به بررسی تفصیلی در سند آنها وجود ندارد. | آری، روایاتی در الکافی در باب [[تفویض تشریع]] آمده است<ref>اصول کافی، ج۲، ص۹-۱، تعداد ۱۰ حدیث.</ref>- بهویژه روایاتی با عبارت {{عربی|فوض إليه أمر الدين}}<ref>اصول کافی، ج۲، ص۵، ح۴.</ref> که چنین احتمالی را تقویت میکند؛ اما با مطالعه دقیق این روایات، به [[راحتی]] میتوان آنها را بر غیر احتمال اول و دوم بخش [[تشریع]]، حمل کرد. بنابراین با این توجیه دلالی، نیازی به بررسی تفصیلی در سند آنها وجود ندارد. | ||
در کتب غیر معتبر، روایات فراوانی است که ظهور در غلو در صفات دارند که نمونه واضح آنها در کتب [[حافظ]] بُرسی (متولد نیمه دوم [[قرن هشتم]] و متوفای نیمه اول [[قرن نهم]])<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۷، ص۶۸، شیبی، کامل مصطفی، الصله بین التصوف والتشیع، ج۲، ص۲۲۴. کتاب اخیر تاریخ زندگانی او را بین ۸۴۳ تا ۷۴۳ ق میداند. برای اطلاع بیشتر مراجعه شود به: گلیزواره، غلامرضا، «مشارق انوار الیقین فی حقایق امیرالمؤمنین و مؤلف آن»، کتاب ماه (دین)، ش۴۲-۴۱، ۴۴-۲۶.</ref> بهویژه در کتاب مشارق [[انوار]] الیقین فی [[اسرار]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است. مشخصات عمده این نوع کتب، بیسندی [[روایات]] آنها و یا استناد به کتب مجهول و نیز تأثیرپذیری از اصطلاحات و عبارات و مطالب صوفیانه است. خوشبینانهترین فرض درباره این گونه روایات، آن است که بگوییم [[راوی]] آنها با در نوردیدن مرزهای [[زمان]] به طول چند [[قرن]]، و به مدد [[مکاشفه]] و [[ارتباط مستقیم]] با [[امام]]، چنین روایاتی را بدون واسطه نقل کرده است | در کتب غیر معتبر، روایات فراوانی است که ظهور در غلو در صفات دارند که نمونه واضح آنها در کتب [[حافظ]] بُرسی (متولد نیمه دوم [[قرن هشتم]] و متوفای نیمه اول [[قرن نهم]])<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۷، ص۶۸، شیبی، کامل مصطفی، الصله بین التصوف والتشیع، ج۲، ص۲۲۴. کتاب اخیر تاریخ زندگانی او را بین ۸۴۳ تا ۷۴۳ ق میداند. برای اطلاع بیشتر مراجعه شود به: گلیزواره، غلامرضا، «مشارق انوار الیقین فی حقایق امیرالمؤمنین و مؤلف آن»، کتاب ماه (دین)، ش۴۲-۴۱، ۴۴-۲۶.</ref> بهویژه در کتاب مشارق [[انوار]] الیقین فی [[اسرار]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است. مشخصات عمده این نوع کتب، بیسندی [[روایات]] آنها و یا استناد به کتب مجهول و نیز تأثیرپذیری از اصطلاحات و عبارات و مطالب صوفیانه است. خوشبینانهترین فرض درباره این گونه روایات، آن است که بگوییم [[راوی]] آنها با در نوردیدن مرزهای [[زمان]] به طول چند [[قرن]]، و به مدد [[مکاشفه]] و [[ارتباط مستقیم]] با [[امام]]، چنین روایاتی را بدون واسطه نقل کرده است<ref>[[نعمتالله صفری فروشانی|صفری فروشانی، نعمتالله]]، [[غلو - صفری فروشانی (مقاله)| مقاله «غلو»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص ۳۹۴.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||