|
|
| خط ۷۷: |
خط ۷۷: |
|
| |
|
| در یک جمعبندی کلی، آنچه [[مکتب]] [[علوی]] از [[نظام]] معیشتی در سطح [[خرد]] با عنوان [[اخلاق]] معیشتی مطرح میکند، حدنگهداری و استفاده از [[اموال]] و [[مصرف]] در حد میانه و کفاف است. در اینصورت، اقتصاد مایه [[سعادت]] فرد و [[جامعه]] و حفظ قوام زندگی میشود و در غیر اینصورت، افراد، [[اموال]] را از [[جایگاه]] اصلی خود خارج میکنند که در نهایت به ایجاد اختلال در اقتصاد خواهد انجامید. آنگاه پدیده [[فقر]] و تکاثر (زیادهخوای) در [[جامعه]] شکل میگیرد و توازن [[جامعه]] فرو میپاشد. در نتیجه [[اموال]] بهخودی خود نقشی در [[سعادت]] و [[شقاوت]] فرد و [[جامعه]] ندارد، بلکه اگر افراد متوجه و عامل به اقتصاد اسلامی باشند، [[سعادت]] [[اجتماعی]] تضمین میشود و در غیر اینصورت، [[عدالت]] از [[جوامع]] رخت برمیبندد و [[جوامع]] فرو خواهند پاشید<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 116.</ref>. | | در یک جمعبندی کلی، آنچه [[مکتب]] [[علوی]] از [[نظام]] معیشتی در سطح [[خرد]] با عنوان [[اخلاق]] معیشتی مطرح میکند، حدنگهداری و استفاده از [[اموال]] و [[مصرف]] در حد میانه و کفاف است. در اینصورت، اقتصاد مایه [[سعادت]] فرد و [[جامعه]] و حفظ قوام زندگی میشود و در غیر اینصورت، افراد، [[اموال]] را از [[جایگاه]] اصلی خود خارج میکنند که در نهایت به ایجاد اختلال در اقتصاد خواهد انجامید. آنگاه پدیده [[فقر]] و تکاثر (زیادهخوای) در [[جامعه]] شکل میگیرد و توازن [[جامعه]] فرو میپاشد. در نتیجه [[اموال]] بهخودی خود نقشی در [[سعادت]] و [[شقاوت]] فرد و [[جامعه]] ندارد، بلکه اگر افراد متوجه و عامل به اقتصاد اسلامی باشند، [[سعادت]] [[اجتماعی]] تضمین میشود و در غیر اینصورت، [[عدالت]] از [[جوامع]] رخت برمیبندد و [[جوامع]] فرو خواهند پاشید<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 116.</ref>. |
|
| |
| == آرمانهای [[جانشینی]] در عرصه [[اقتصادی]] ==
| |
| آنگاه که [[اسلام]] به [[جانشینی]] [[جامعه]] - به عنوان [[خلافت الهی]] - روی [[زمین]] [[حکم]] میکند، [[آرمانها]] و ویژگیهای آن را نیز بیان مینماید و با بهرهگیری از آن به دگرگون کردن تمامی ارزشهای [[زندگی]] دست مییازد که در نهایت به انقلابی [[عظیم]] در ابزار و وسائل میانجامد.
| |
|
| |
| برای رسیدن بدین [[آرمان]] باید شناختی نو همراه با [[ارزشها]] و هدفهایی تازه و [[فرهنگی]] جدید ارائه گردد که بنیادهای [[فکری]] را در [[جامعه]] [[جانشینی]]، آنچنان بسازد که توان پذیرا شدن آن ایدهها و [[هدفها]] برای [[جامعه]] مهیا شده و زمینه برپایی آن [[ارزشها]] کاملاً ایجاد شود.
| |
|
| |
| برای بازشناسی آن [[ارزشها]] باید توجه داشت که گروهای بیبهره از [[علم]] و [[آگاهی]] [[زندگی]] را در یک محدوده بررسی کرده و [[مرگ]] را نهایت آن میدانند. تمامی [[لذتها]] و بهرهوریهای [[زندگی]] را در فراهم داشتن هرچه بیشتر این خواست و شهوتهای حیوانی میپندارند. بدین جهت تمامی آرمانهای خود را که ضامن کامیابی بیشتر از [[دنیا]] و بهرهوری از مزایای [[زندگی مادی]] است، در جمعآوری [[ثروت]] و امکانات مادی محدود کرده و آن را معیار [[شخصیت انسان]] قرا میدهند.
| |
|
| |
| [[بدیهی]] است این برداشت محدود از [[زندگی]]، [[ثروت]] را زیربنای [[زندگی]] معرفی کرده و [[مالاندوزی]] را نقطه [[آمال]] [[بشریت]] قرار داده است. [[زندگی]] را به میدان [[مبارزه]] برای ازدیاد [[ثروت]] کشانیده است. [[جنگها]] و ستیزهها، بهرهوریها و استثمارها [[فرزندان]] [[نامشروع]] این نگرش میباشند.
| |
|
| |
| [[زندگی]] بسان قماری شده که بازیگرانش فراوان و ورقهایش کم و برنده آنی است که بیشترین ورقها را در [[اختیار]] گیرد اگرچه به زیان تمامی افراد منتهی شود.
| |
|
| |
| [[اسلام]] به منظور [[مبارزه]] با هرگونه بهرهوری [[نادرست]] و ستیزههای ابلیسی، جمع [[مال]] و [[ثروت]] را محکوم داشته و بالیدن بدان و [[هدف]] دانستنش را به باد [[انتقاد]] گرفته و نقش [[ثروت]] را در [[تعیین]] [[شخصیت انسان]] شدیداً [[نادرست]] خوانده است<ref>محمدباقر صدر، نهادهای اقتصادی اسلام، ص۵۶.</ref>:
| |
| #{{متن قرآن|وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ * الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ * يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ * كَلَّا لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ * وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ * نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ * الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ * إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ * فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ}}<ref>«وای بر هر عیب جوی طعنه زن * آنکه مالی اندوخت و آن را شمار کرد * گمان دارد که داراییاش او را جاودان خواهد کرد * چنین نیست؛ بیگمان در آن خرد کننده، فرو افکنده میشود * و تو چه دانی که آن خردکننده چیست؟ * آتش برافروخته خداوند است * که به دلها راه مییابد * در ستونهایی بر کشیده» سوره همزه، آیه ۱-۹.</ref>؛
| |
| #{{متن قرآن|أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ * حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ * كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ * ثُمَّ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ * كَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ * لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ * ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ * ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ}}<ref>«زیادهخواهی شما را سرگرم داشت * تا با گورها دیدار کردید * هرگز! به زودی خواهید دانست * دگر باره هرگز! به زودی خواهید دانست * هرگز! اگر به «دانش بیگمان» بدانید * به راستی دوزخ را خواهید دید * سپس آن را به «دیدار بیگمان» خواهید دید * آنگاه در آن روز از نعمت (ناسپاسی شده) بازخواست خواهید شد» سوره تکاثر، آیه ۱-۸.</ref>؛
| |
| #{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ * يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! بسیاری از دانشوران دینی (اهل کتاب) و راهبان، داراییهای مردم را به نادرستی میخورند و (مردم را) از راه خداوند باز میدارند؛ (ایشان) و آنان را که زر و سیم را میانبارند و آن را در راه خداوند نمیبخشند به عذابی دردناک نوید ده! * روزی که آن را در آتش دوزخ بگدازند و با آن بر پیشانی و پهلو و پشت آنان داغ نهند (و به ایشان گویند:) این همان چیزی است که برای خود میانباشتید اکنون آنچه را میانباشتید بچشید!» سوره توبه، آیه ۳۴-۳۵.</ref>.
| |
|
| |
| [[اسلام]] به جای [[ثروتمندان]]، افراد [[نیکوکار]] را [[الگو]] و نمونه قرار میدهد و جامعهای را که [[انبیاء]] مربیاش هستند [[تشویق]] میکند برای نیل به [[اهداف الهی]] با یکدیگر رقابت کنند و در کردارهای [[شایسته]] بر هم پیشی جویند<ref>[[فاطمه زیوری کبیرنیا|زیوری کبیرنیا، فاطمه]]، [[بررسی ابعاد خلیفة اللهی انسان (کتاب)|بررسی ابعاد خلیفة اللهی انسان]]، ص:۱۱۹-۱۲۱.</ref>
| |
|
| |
|
| ==[[سلامت اقتصادی]]== | | ==[[سلامت اقتصادی]]== |