بنی سبیع بن سبع: تفاوت میان نسخه‌ها

۲٬۵۲۶ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۴ مارس ۲۰۲۴
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱۴: خط ۱۴:
==[[تاریخ]] [[جاهلی]] بنی سبیع==
==[[تاریخ]] [[جاهلی]] بنی سبیع==
[[اخبار]] [[آل]] مرب و اقدامات آنها در دوران جاهلی را می‌توان از مهمترین اخبار جاهلی بنی سبیع در این دوره برشمرد. بر اساس این اخبار، زید بن مرب بن معدیکرب بن زود بن سیف بن عمرو بن سبیع پس از به [[قتل]] رساندن علقمة بن ذی قیفان، - [[پادشاه]] «بَون»، - به تاج و تخت رسید<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۳۶؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸.</ref>. گفته شده که در [[زمان]] او [[پادشاهی]] از [[پادشاهان]] [[یمن]] بر [[بنی تغلب]] [[حکومت]] می‌کرد. با [[مرگ]] او، [[جابر بن حی بن عدی بن عمرو]] و دیگر اشراف و بزرگان بنی تغلب نزد زید آمدند و از او درخواست کردند تا از قومشان، مردی را به پادشاهی ایشان برگزیند. زید، مردی از بنی سبیع و به [[نقلی]] دیگر از آل حذان به نام هانی را پادشاه آنان کرد. در راه بازگشت، هانی و سپاهش [[شرب خمر]] کردند و در [[حال]] مستی از جابر بن حیّ خواستند تا ناقه‌اش را عقال کند تا صبح فرا رسد. چون هانی و یارانش به [[خواب]] فرو رفتند، جابر [جهت جلوگیری از تصاحب این شتر،] شترش را [[کور]] کرد و سپس افسارش را رها کرد و رفت. چون صبح شد، هانی و یارانش جویای شتر شدند اما [[قادر]] به مهار او نشدند. تغلبی‌ها از هانی خواستند تا بر شتران [[بنی تغلب]] سوار شود اما او [[امتناع]] کرد و گفت: بر زین شتر تغلبی نمی‌نشینم، اما جابر را سوار بر آن شتر کور و نا آرام می‌کنم. همراهان جابر از هانی درخواست کردند از این کار منصرف شود، اما چون هانی نپذیرفت که فرد دیگری غیر جابر را بر آن سوار کند، پس به یکباره به هانی [[حمله]] بردند و خونش را به [[زمین]] ریختند و سپس به نزد [[قوم]] خود بازگشتند. زید چون از این امر اطلاع یافت، [[قبایل]] همدان و قبایل [[مذحج]] را [[بسیج]] کرد و به بنی تغلب حمله کرد. [[ربیعه]] و [[هم‌پیمانان]] آنها از [[مضر]] در حالی که ربیعة بن حارث بن زهیر بن جشم بن بکر بن حبیب بن عمرو بن غنم بن تغلب و ابوکلیب و مهلهل آنان را [[همراهی]] می‌کردند، [[اجتماع]] کردند. [[سپاه]] زید بن مراب در منطقه‌ای به نام «جراد» با آنها رو در رو گردید و در [[جنگ]] [[سختی]] که بین دو طرف در گرفت، بنی تغلب و هم‌پیمانانش [[شکست]] خوردند و تعدادی از آنها کشته و هفتاد نفر از ایشان به [[اسارت]] در آمدند. تغلبی‌ها جهت [[آزادی]] اسرای‌شان به حارث [[پادشاه]] کنده و أم أیاس بنت عوف بن محلم بن ذهل بن شیبان [[متوسل]] شدند. بدین ترتیب، با [[میانجیگری]] آنها، این [[اسرا]] [[آزاد]] شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸؛ نیز ر.ک: زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۶۱.</ref>. آنگاه زید، به سبب حادثه‌ای که شنوءه و [[حجر بن عمران بن عمر]] برای او پیش آورده بودند، فوراً به آنان [[حمله]] برد و عده‌ای از آنان را کشت و بسیاری را به [[اسارت]] گرفت. پس مردی از آنان به نام مطرب بن مالک بن عنزة بن هداد بن زید مناة بن حجر بن عمران بن عمرو سبیعی جهت [[آزادی]] [[اسرا]] نزد زید آمد و او را با ابیاتی ستود<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۹.</ref>. زید نیز، با پذیرش خواست او، همه اسرا را [[آزاد]] کرد و اموالی را که از آنان به [[غنیمت]] گرفته بود به ایشان باز گرداند و به آنها تضمین داد که دیگر، حمله‌ای علیه آنان صورت نخواهد داد. شنوءه و حجر بن عمران هم [[فرمانبرداری]] خود از زید را ضمانت کردند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۹.</ref>. از جمله اسرایی که آزاد شدند، هداد بن عمرو بن حمّان بن هداد بن زید مناة بن حجر بن عمران بن عمرو – از شعرای [[جاهلی]] بنی سبیع - بود که با اشعاری به توصیف این واقعه پرداخت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
[[اخبار]] [[آل]] مرب و اقدامات آنها در دوران جاهلی را می‌توان از مهمترین اخبار جاهلی بنی سبیع در این دوره برشمرد. بر اساس این اخبار، زید بن مرب بن معدیکرب بن زود بن سیف بن عمرو بن سبیع پس از به [[قتل]] رساندن علقمة بن ذی قیفان، - [[پادشاه]] «بَون»، - به تاج و تخت رسید<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۳۶؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸.</ref>. گفته شده که در [[زمان]] او [[پادشاهی]] از [[پادشاهان]] [[یمن]] بر [[بنی تغلب]] [[حکومت]] می‌کرد. با [[مرگ]] او، [[جابر بن حی بن عدی بن عمرو]] و دیگر اشراف و بزرگان بنی تغلب نزد زید آمدند و از او درخواست کردند تا از قومشان، مردی را به پادشاهی ایشان برگزیند. زید، مردی از بنی سبیع و به [[نقلی]] دیگر از آل حذان به نام هانی را پادشاه آنان کرد. در راه بازگشت، هانی و سپاهش [[شرب خمر]] کردند و در [[حال]] مستی از جابر بن حیّ خواستند تا ناقه‌اش را عقال کند تا صبح فرا رسد. چون هانی و یارانش به [[خواب]] فرو رفتند، جابر [جهت جلوگیری از تصاحب این شتر،] شترش را [[کور]] کرد و سپس افسارش را رها کرد و رفت. چون صبح شد، هانی و یارانش جویای شتر شدند اما [[قادر]] به مهار او نشدند. تغلبی‌ها از هانی خواستند تا بر شتران [[بنی تغلب]] سوار شود اما او [[امتناع]] کرد و گفت: بر زین شتر تغلبی نمی‌نشینم، اما جابر را سوار بر آن شتر کور و نا آرام می‌کنم. همراهان جابر از هانی درخواست کردند از این کار منصرف شود، اما چون هانی نپذیرفت که فرد دیگری غیر جابر را بر آن سوار کند، پس به یکباره به هانی [[حمله]] بردند و خونش را به [[زمین]] ریختند و سپس به نزد [[قوم]] خود بازگشتند. زید چون از این امر اطلاع یافت، [[قبایل]] همدان و قبایل [[مذحج]] را [[بسیج]] کرد و به بنی تغلب حمله کرد. [[ربیعه]] و [[هم‌پیمانان]] آنها از [[مضر]] در حالی که ربیعة بن حارث بن زهیر بن جشم بن بکر بن حبیب بن عمرو بن غنم بن تغلب و ابوکلیب و مهلهل آنان را [[همراهی]] می‌کردند، [[اجتماع]] کردند. [[سپاه]] زید بن مراب در منطقه‌ای به نام «جراد» با آنها رو در رو گردید و در [[جنگ]] [[سختی]] که بین دو طرف در گرفت، بنی تغلب و هم‌پیمانانش [[شکست]] خوردند و تعدادی از آنها کشته و هفتاد نفر از ایشان به [[اسارت]] در آمدند. تغلبی‌ها جهت [[آزادی]] اسرای‌شان به حارث [[پادشاه]] کنده و أم أیاس بنت عوف بن محلم بن ذهل بن شیبان [[متوسل]] شدند. بدین ترتیب، با [[میانجیگری]] آنها، این [[اسرا]] [[آزاد]] شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۸؛ نیز ر.ک: زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۶۱.</ref>. آنگاه زید، به سبب حادثه‌ای که شنوءه و [[حجر بن عمران بن عمر]] برای او پیش آورده بودند، فوراً به آنان [[حمله]] برد و عده‌ای از آنان را کشت و بسیاری را به [[اسارت]] گرفت. پس مردی از آنان به نام مطرب بن مالک بن عنزة بن هداد بن زید مناة بن حجر بن عمران بن عمرو سبیعی جهت [[آزادی]] [[اسرا]] نزد زید آمد و او را با ابیاتی ستود<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۹.</ref>. زید نیز، با پذیرش خواست او، همه اسرا را [[آزاد]] کرد و اموالی را که از آنان به [[غنیمت]] گرفته بود به ایشان باز گرداند و به آنها تضمین داد که دیگر، حمله‌ای علیه آنان صورت نخواهد داد. شنوءه و حجر بن عمران هم [[فرمانبرداری]] خود از زید را ضمانت کردند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۹.</ref>. از جمله اسرایی که آزاد شدند، هداد بن عمرو بن حمّان بن هداد بن زید مناة بن حجر بن عمران بن عمرو – از شعرای [[جاهلی]] بنی سبیع - بود که با اشعاری به توصیف این واقعه پرداخت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
==بنی سبیع و حضور در [[فتوحات اسلامی]]==
از جلوه‌های حضور بنی سبیع در حوادث و وقایع [[صدر اسلام]] مشارکت سبیعی‌ها در فتوحات اسلامی است. از حضور این [[قوم]] در [[فتوحات]] مناطق مختلف از جمله [[ایران]] -علی‌رغم حضور قابل توجهی که در آن داشتند،- خبر چندانی در دست نیست. با این [[حال]]، [[اخبار]] جسته گریخته استخراجی از لابلای متون و [[روایات]] [[تاریخی]]، ما را به حضوری گسترده از سوی آنان در این فتوحات رهنمون می‌شود. از معدود اخباری که به مشارکت بنی سبیع و دیگر [[همدانی‌ها]] در این فتوحات اشاره دارند، می‌توان از حضور [[سعید بن قیس سبیعی همدانی]] و قبیله‌اش در آخرین مرحله [[جنگ قادسیه]] (۱۴ [[هجری]]) یاد کرد<ref>الحدیثی، اهل الیمن فی صدر الاسلام، ص۱۹۸.</ref>. حضور [[سعید بن قیس همدانی]] در [[نبرد]] [[نهاوند]] (۲۱ [[هجری]]) - که نیروهای [[مسلمان]] را [[نعمان بن مقرن مزنی]] [[فرماندهی]] می‌کرد - نیز، حاکی از مشارکت بنی سبیعی‌ها در این فتح دارد. سعید بن قیس همدانی در این واقعه، علاوه بر چادری که برای خود برپا کرده بود، به همراه [[حذیفة بن یمان]]، [[عقبة بن عمرو]]، [[اشعث بن قیس]] و دیگران در برپایی چادر نعمان شرکت داشت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۱۲۹؛ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۰؛ ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج۱، ص۵۴۲.</ref>. [[کثیر بن شهاب سبیعی]] هم از دیگر سبیعی‌هایی بود که نام او در زمره شرکت‌کنندگان در [[فتح مدائن]] و [[جلولاء]] (۱۷ هجری) به ثبت رسیده است<ref>ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج۲، ص۵۳۶.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۴۴۹

ویرایش