شبهه ابن کمونه: تفاوت میان نسخه‌ها

ما دو واجب‌الوجود را چنان فرض می‌‌کنیم که نسبت به یکدیگر متباین به تمام ذات باشند. به عبارت دیگر، دو ذات بسیط را فرض می‌‌کنیم که هیچ‌گونه وجه اشتراکی با هم ندارند، جز آنکه مفهوم وجوب وجود از حاق ذات آنها انتزاع می‌‌شود.

حال سؤال می‌‌کنیم: این عوارض از کجا پیدا شده است؟ طبیعت اینها که یکی است و بنا بر این باید اقتضائات یکسان داشته باشند. در افراد ممکن، عوارض ناشی از عوامل خارجی است؛ اما واجب‌الوجود که نمی‌تواند تحت تأثیر عامل دیگر قرار گیرد. اگر واجب‌الوجودی در عالم باشد، آنچه را دارد، از ذات خود اوست.

فرض دیگر این بود که [[اختلاف]] در فصل باشد، یعنی بگوییم دو واجب داریم که در یک جهت اشتراک دارند؛ آیا ملاک وجوب وجود مابه الامتیاز است یا مابه الأشتراک؟ اگر مابه الاشتراک همان ملاک وجوب وجود است، مابه الامتیاز ملاک وجوب وجود نیست؛ آنگاه می‌‌پرسیم: پیدایش این مابه الامتیاز از کجاست؟ به بیان دیگر، وقتی می‌‌گوییم دو واجب‌الوجودی که به تمام ذات متغایرند و هیچ‌وجه مشترک ندارند، [با این امر متناقض است که وجوب وجود عین ذاتشان است] و وجه مشترک آن دو می‌‌باشد. پس، واجب‌الوجودها در این جهت با هم مشترکند. اگر در این جهت هم مشترک نباشند؛ پس چطور این دو واجب‌الوجود می‌‌باشند. بنابراین، ناچار باید بگوید که در این امر با هم مشترکند. می‌‌گوییم: خود وجوب وجود که وجه اشتراک این دو می‌‌باشد، چیست؟ آیا عارض بر این ذات‌هاست؟ یا عین ذات‌هاست؟ کسی که می‌‌گوید اینها به تمام ذات متباینند، ناچار باید بگوید اینها دو ذاتی هستند که وجوب وجود عارضشان شده است و محال است که بتوانیم وجوب وجود را به عنوان یک معنی عارضی برای ذات‌ها در نظر بگیریم، بلکه عین ذات واجب‌الوجود است.