کیسانیه در معارف مهدویت: تفاوت میان نسخه‌ها

یکی از فرقه‏‌ها ـ و شاید اوّلین فرقه‏‌ای که در مهدویت دچار [[انحراف]] بزرگ شد ـ "کیسانیه" است. درباره علت نام‏گذاری این [[فرقه]] به کیسانیه، [[اختلاف]] نظر است<ref> شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص۱۴۷.</ref>؛ برخی نوشته‌‏اند: اینان [[پیروان]] [[کیسان]] آزاد شده [[امیر مؤمنان]]{{ع}} بودند.

کیسان شاگرد [[محمد بن حنفیه]] بود؛ ولی از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} نیز [[علوم]] مختلف- از جمله [[علم]] [[تأویل]] و [[باطن]] و علم [[آفاق و انفس]]- آموخت. سپس به [[امامت]] [[محمد]] قائل شد و برای او مراتب و درجاتی دانست که خارج از حد وی بود. برخی نوشته‌‏اند: کیسانیه، پیروان [[مختار بن ابی عبیده ثقفی]] بودند؛ زیرا او ملقب به کیسان بود. شماری هم نوشته‏‌اند: فرمانده پلیس "[[شرطه]]" مختار، کیسان نام داشت و کنیه‏‎اش ابو عمران‏ بود. او در [[اعمال]] خود بسیار [[افراط]] می‌‏کرد و محمد را [[وصی]] [[حضرت علی]]{{ع}} می‏‌دانست و مختار را [[نایب]] او معرفی می‏‌کرد<ref>نوبختی، فرق الشیعة، ص۲۳ و ۲۴.</ref>.

در هر حال، این گروه قائل به امامت محمد بن حنفیه بودند. مختار، نخست برای [[پیشرفت]] کار خود، به [[علی بن الحسین]]{{ع}} و سپس به [[محمد حنفیه]] [[دعوت]] می‌‏کرد. البته کار او، مبتنی بر [[اعتقاد]] وی به [[اهل بیت]]{{عم}} نبود؛ بلکه می‌‏خواست از آن بهره‏‌برداری [[سیاسی]] کند و چون کارش بالا گرفت، خود دعوی دریافت وحی از [[خداوند سبحانه و تعالی]] کرد و عباراتی مسجع و با قافیه، به [[تقلید]] از [[قرآن]] به زبان راند. محمد حنفیه از وی بی‌زاری جست و وقتی مختار وی را به [[کوفه]] دعوت کرد، او نپذیرفت.

# اعتقاد به رجعت "با بیان خاص به خود"؛

غیر از این‏ها هریک از این فرقه‌‏ها، دارای [[اعتقادی]] خاص نیز هستند که در کتاب‏‌های مربوط، ذیل هر [[فرقه]] به آن اشاره شده است. کیسانیه پس از درگذشت محمّد بن حنفیه، به دو شعبه تقسیم شدند؛ دسته‏‌ای [[مرگ]] محمّد را [[انکار]] کرده، گفتند: وی نمرده و نمی‌‏میرد و زنده است؛ امّا غایب شده و در "[[کوه رضوی]]" پنهان است، تا روزی که به او امر شود و ظهور کند. این‏ دسته وی را همان [[امام]] [[منتظر]] می‌‏دانند؛ و هیچ‏کس را پس از وی امام نمی‌‏دانند. گروه دیگر، مرگ محمّد را [[باور]] کرده، پس از وی ابو هاشم عبد اللّه بن محمّد را به [[امامت]] برگزیدند و به حلول[[روح]] محمّد در ابو هاشم اعتقاد یافتند.

شماری از کیسانیه نیز پس از مرگ محمّد بن حنفیه، به امامت راستین اعتقاد یافته، مستبصر شدند<ref>ر.ک: مقالات الاسلامیین، ص۲۳.</ref>. از جمله اینان می‌‏توان [[سید اسماعیل حمیری]] را نام برد که نخست [[کیسانی]] [[مذهب]] بود، تا آن‏که به دیدار [[امام صادق]]{{ع}} نایل آمد و نشانه‏‌های امامت و [[وصایت]] را در او دید و از ایشان از امر [[غیبت]] پرسید.

# این [[فرقه]]، منقرض شده است و کسی در عصر حاضر، به [[امامت]] محمد بن حنفیه [[اعتقاد]] ندارد<ref>ر.ک: شیخ طوسی، کتاب الغیبة، فصل ۱(الدلیل علی فساد قول الکیسانیه).</ref>.<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۳۶۴ ـ ۳۶۵ و [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج‌۱، ص۱۰۲-۱۰۴.</ref>