←مفردات آیه
(←کلمات) |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== [[مفردات]] آیه == | == [[مفردات]] آیه == | ||
=== ابتلا === | |||
'''[[ابتلاء]] و [[آزمایش]] در لغت [[عرب]]''' | |||
کلمه «ابتلاء» مصدر ثلاثی مزید است از باب افتعال از ریشه «[[بلاء]]». این واژه و مشتقات آن در [[قرآن]] کریم37 بار در ضمن 34 [[آیه]] به کار رفته است. <ref>موسوی نسب، سید جعفر؛ ابتلاء و آزمایش انسان در قرآن، ص15</ref>. در لغت، کلمه «ابتلاء» به معنای [[آزمون]]، [[تجربه]] و [[کشف]] کردن به کار می رود؛ {{متن عربی|یقال بلاه و ابتلاء اذا اختبره و امتحنه}}. بعضی در معنای لغوی گفتهاند: بلاء بر وزن «[[علم]]» و به معنای کهنه شدن گویند: {{متن عربی|بلی الثوب بلی و بلاء}}؛ یعنی [[لباس]] کهنه شد. به [[غم]] و [[اندوه]] نیز از آن سبب بلاء گویند که بدن را کهنه و فرسوده می کند. <ref>قریشی،سید علی اکبر؛ قاموس قرآن، ج1، ص291.</ref>. همچنین گفتهاند: {{متن عربی|ان الاصل الواحد فیها هو ایجاد التحول، ای التقلب و التحویل و هذا المعنی ینطبق بجمیع مواردها و مصادیقها من دون ای تجوز او یتکلف فیها و اما الامتحان و الاختبار والابتلاء والتجربه.......... فکل هذه من معانی مجازیه و من لوازم الاصل و آثاره بحسب الموارد}} <ref>مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج1، ص318.</ref>. | |||
خلاصه آنکه در معنای اصلی واژه بلاء [[اختلاف]] است؛ گروهی معنای اصلی آن را آزمایش و [[اختیار]] دانسته و گروهی دیگر معنای اصلی آن را [[دگرگونی]] و کهنه شدن میدانند. در هر [[حال]]، معنای آزمایش و [[اختبار]] از لوازم معنای اصلی این واژه هستند. | |||
'''ابتلاء و آزمایش در [[فرهنگ قرآنی]]''' | |||
مراد از واژه «ابتلاء» در اصطلاح قرآن، با توجه به ریشه لغوی کلمه که در بردارنده معنای تداوم و تکرار است، عبارت است از مجموعه برنامههای مستمر و مداوم که در رابطه با [[انسان]] و عملکرد و [[رفتار]] وی جاری است. (موسوی [[نسب]]، [[سید]] جعفر؛ ابتلاء و آزمایش [[انسان در قرآن]]، ص17.</ref>. مفهوم [[قرآنی]] «[[امتحان]]» و «[[فتنه]]» نیز همین است. | |||
به [[طور]] کلی بلاء در قرآن به سه معنا به کار رفته است: <ref>تفلیسی، ابوالفضل ابراهیم ابن حبیش؛ وجوه قرآن، ص49.</ref>. | |||
# [[آزمایش]]؛ {{متن قرآن|نَّ هَذَا لَهُوَ الْبَلَاءُ الْمُبِينُ}}<ref>«بیگمان این همان آزمایش آشکار بود» سوره صافات، آیه 106.</ref>. | |||
# [[نعمت]]؛ {{متن قرآن|وَفِي ذَلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که شما را از فرعونیان رهانیدیم که به شما عذابی سخت میچشاندند، پسرانتان را سر میبریدند و زنانتان را زنده میگذاردند و در آن از سوی پروردگارتان برای شما آزمونی سترگ بود» سوره بقره، آیه 49.</ref> یعنی نعمة عظیمة من ربِّکم. | |||
# [[محنت]]؛ {{متن قرآن|وَبَلَوْنَاهُمْ بِالْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ}}<ref>«و آنان را در زمین به امّتهایی (گوناگون) بخش کردیم، برخی از ایشان شایستهاند و برخی، نه چنیناند و آنان را با خوشیها و ناخوشیها آزمودیم باشد که (به راه راست) باز گردند» سوره اعراف، آیه 168.</ref>؛ {{متن قرآن|وَنَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ فِتْنَةً}}<ref>«هر کسی (مزه) مرگ را میچشد و شما را با بد و نیک میآزماییم و به سوی ما بازگردانده میشوید» سوره انبیاء، آیه 35.</ref>. | |||
در [[آیه]] 124 [[سوره بقره]]، مراد از [[ابتلا]]، همان کاربری اول و به معنای آزمایش است. <ref> ر.ک: پاکزاد، عبدالعلی، مقاله: ابتلا و آزمایش در قرآن، نشریه پژوهشهای قرآنی 1387 شماره 54 و 55.</ref>. | |||
=== کلمات === | === کلمات === | ||
طبق [[آیه ابتلای ابراهیم]]، [[خدا]] ابراهیم را با «کلماتی» آزموده است. [[مفسران]] درباره واژه «کلمات» چند نظر ارائه دادهاند: <ref> ر.ک: طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۳۷۷-۳۷۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۴۳۶-۴۴۵.</ref>. | طبق [[آیه ابتلای ابراهیم]]، [[خدا]] ابراهیم را با «کلماتی» آزموده است. [[مفسران]] درباره واژه «کلمات» چند نظر ارائه دادهاند: <ref> ر.ک: طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۳۷۷-۳۷۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۴۳۶-۴۴۵.</ref>. | ||
| خط ۲۴: | خط ۴۱: | ||
=== [[ظالمین]] === | === [[ظالمین]] === | ||
== دلالت آیه == | == دلالت آیه == | ||
=== دلالت بر [[امامت]] ابراهیم{{عم}} === | === دلالت بر [[امامت]] ابراهیم{{عم}} === | ||