توکل در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

۲۰ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۵
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴۰: خط ۴۰:
# [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرمایند: "هرکس بر خدای توکّل کند مغلوب نمی‌شود، و هرکس به او چنگ زند شکسته نمی‌گردد"<ref>{{متن حدیث|قَالَ الْبَاقِرُ{{ع}} مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ لَا يُغْلَبُ وَ مَنِ اعْتَصَمَ بِاللَّهِ لَا يُهْزَمُ‌}}؛ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۵۱.</ref>؛
# [[امام باقر]]{{ع}} می‌فرمایند: "هرکس بر خدای توکّل کند مغلوب نمی‌شود، و هرکس به او چنگ زند شکسته نمی‌گردد"<ref>{{متن حدیث|قَالَ الْبَاقِرُ{{ع}} مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ لَا يُغْلَبُ وَ مَنِ اعْتَصَمَ بِاللَّهِ لَا يُهْزَمُ‌}}؛ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۵۱.</ref>؛
# [[امام سجاد]]{{ع}} فرمودند: "هیچ‌کس از دیگران چشم نپوشید و به‌واسطه وجود خداوند [[بی‌نیاز]] نشد، مگر آنکه همه [[مردم]] به او نیازمند شدند"<ref>{{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} مَا اسْتَغْنَى أَحَدٌ بِاللَّهِ إِلَّا افْتَقَرَ النَّاسُ إِلَيْهِ}}؛ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۵۵.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)| دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۱۲-۱۱۷.</ref>
# [[امام سجاد]]{{ع}} فرمودند: "هیچ‌کس از دیگران چشم نپوشید و به‌واسطه وجود خداوند [[بی‌نیاز]] نشد، مگر آنکه همه [[مردم]] به او نیازمند شدند"<ref>{{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} مَا اسْتَغْنَى أَحَدٌ بِاللَّهِ إِلَّا افْتَقَرَ النَّاسُ إِلَيْهِ}}؛ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۵۵.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)| دانش اخلاق اسلامی ج۴]]، ص۱۱۲-۱۱۷.</ref>
در غررالحکم و دررالکلم در “باب توکل” سخنانی به اقتصار از مولی الموحدین، [[امیر مؤمنان]]، [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} بیان شده که در این جا به نقل برخی از آنها می‌پردازیم:
#{{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ مِنْ‏ قُوَّةِ الْيَقِينِ‏}}: [[توکل بر خدا]] از قوت [[یقین]] است.
#{{متن حدیث|التَّوَكُّلُ التَّبَرِّي مِنَ‏ الْحَوْلِ‏ وَ الْقُوَّةِ وَ انْتِظَارُ مَا يَأْتِي بِهِ الْقَدَرُ}}: [[توکل]] [[بیزاری جستن]] از حول و قوه، و چشم به راه بودن آن چیزی است که [[تقدیر الهی]] به ارمغان آورد.
#{{متن حدیث|أَصْلُ‏ قُوَّةَ الْقَلْبِ‏ التَّوَكُّلُ عَلَى اللَّهِ}}: اساس [[قوت قلب]]، [[توکل]] بر [[خدای عزوجل]] است.
#{{متن حدیث|إِنَّ‏ حُسْنَ‏ التَّوَكُّلِ‏ لَمِنْ صِدْقِ الْإِيقَانِ [الْإِيمَانِ‏]}}: البته، خوبی [[توکل]]، برخاسته از صادق و [[راستی]] [[یقین]] داشتن است.
#{{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ خَيْرُ عِمَادٍ}}: توکل و [[اعتماد به خدا]]، بهترین ستون است.
#{{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ حِصْنُ‏ الْحِكْمَةِ}}: توکل، دیوار [[حکمت]] است.
#{{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ بِضَاعَةٌ}}: [[توکل بر خدا]] [[سرمایه]] است.
#{{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ أَفْضَلُ‏ عَمَلٍ‏}}: و واگذار کردن امور به [[خدا]] و بر او [[اعتماد]] نمودن، [[برترین عمل]] است.
#{{متن حدیث|بِحُسْنِ التَّوَكُّلِ يُسْتَدَلُّ‏ عَلَى‏ حُسْنِ‏ الْإِيقَانِ‏}}: به خوب توکل داشتن، بر خوب یقین داشتن [[استدلال]] می‌شود.
#{{متن حدیث|تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ فَإِنَّهُ تَعَالَى قَدْ تَكَفَّلَ بِكِفَايَةِ الْمُتَوَكِّلِينَ‏ عَلَيْهِ‏}}: بر [[خدای سبحان]] توکل و اعتماد کن که البته او، متکفل [[کارگزاری]] کسانی است که بر او توکل می‌کنند.
#{{متن حدیث|فِي‏ التَّوَكُّلِ‏ حَقِيقَةُ الْإِيقَانِ‏}}: در توکل و اعتماد به خدای عزوجل، [[حقیقت]] یقین داشتن است.
#{{متن حدیث|مَنْ‏ تَوَكَّلَ‏ كُفِيَ‏}}: هر کسی بر خدای عزوجل توکل و اعتماد کند، به کفایت رسد.
#{{متن حدیث|مَنْ‏ تَوَكَّلَ‏ عَلَى‏ اللَّهِ‏ كَفَاهُ‏}}: هر که بر [[خدای تعالی]] توکل نماید، [[خداوند]] او را کفایت کند.
#{{متن حدیث|لَا تَجْعَلَنَ‏ لِنَفْسِكَ‏ تَوَكُّلًا إِلَّا عَلَى اللَّهِ وَ لَا يَكُنْ لَكَ رَجَاءٌ إِلَّا اللَّهُ}}:هرگز برای نفس خود، توکلی قرار مده مگر بر خدا، و برای تو امیدی به جز خدا نباشد.
#{{متن حدیث|لَيْسَ‏ لِمُتَوَكِّلٍ‏ عَنَاءٌ}}: برای توکل کننده به خدا رنجی نیست (زیرا کارهایش را به خدا واگذار می‌کند).
#{{متن حدیث|مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ غَنِيَ‏ عَنْ‏ عِبَادِهِ‏}}: هر که بر خدا توکل نماید، از بندگانش بی‌نیاز خواهد بود.
#{{متن حدیث|مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ كُفِيَ‏ وَ اسْتَغْنَى‏}}: هر که بر خدا توکل نماید، کفایت شده و بی‌نیاز گردد.
#{{متن حدیث|مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ تَسَهَّلَتْ‏ لَهُ‏ الصِّعَابُ‏}}: هر که بر [[خدا]] [[توکل]] نماید، [[سختی‌ها]] برایش سهل و آسان گردد.
#{{متن حدیث|حُسْنُ تَوَكُّلِ الْعَبْدِ عَلَى اللَّهِ عَلَى‏ قَدْرِ ثِقَتِهِ‏ بِهِ}}: خوبی توکل [[بنده]] بر [[خدای تعالی]]، به اندازه اعتمادش به او تعالی است.
#{{متن حدیث|مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ ذَلَّتْ‏ لَهُ‏ الصِّعَابُ‏ وَ تَسَهَّلَتْ عَلَيْهِ الْأَسْبَابُ وَ تَبَوَّأَ الْخَفْضَ وَ الْكَرَامَةَ}}: هر که بر خدا توکل کند، [[مشکلات]] و سختی‌ها برای او ملایم گردد و اسباب برابش سهل و آسان شود و در وسعت و [[کرامت]] فرود آید<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص۴۷۸.</ref>.
# {{متن حدیث|قَالَ{{ع}}: الثِّقَةُ بِاللَّهِ تَعَالَى ثَمَنٌ لِكُلِّ غَالٍ وَ سُلَّمٌ إِلَى كُلِّ عَالٍ}}. فرمود: [[اعتماد]] و [[توکل به خدا]]، بهای هر چیز گرانبها و نردبانی به سوی هر بلندی است<ref>اعلام الدین، ص۳۰۹؛ بحار الأنوار، ج۷۵، ص۳۶۴، ح۵؛ انوار البهیة، ص۲۶۴؛ نزهة الناظر، ص۱۳۶ ح۹؛ اعیان الشیعة، ج۲، ص۳۶.</ref>.
# {{متن حدیث|قَالَ{{ع}}: الثِّقَةُ بِاللَّهِ تَعَالَى ثَمَنٌ لِكُلِّ غَالٍ وَ سُلَّمٌ إِلَى كُلِّ عَالٍ}}. فرمود: [[اعتماد]] و [[توکل به خدا]]، بهای هر چیز گرانبها و نردبانی به سوی هر بلندی است<ref>اعلام الدین، ص۳۰۹؛ بحار الأنوار، ج۷۵، ص۳۶۴، ح۵؛ انوار البهیة، ص۲۶۴؛ نزهة الناظر، ص۱۳۶ ح۹؛ اعیان الشیعة، ج۲، ص۳۶.</ref>.
# {{متن حدیث|قَالَ{{ع}}: الْقَصْدُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بِالْقُلُوبِ أَبْلَغُ مِنْ إِتْعَابِ الْجَوَارِحِ بِالْأَعْمَالِ}}. فرمود: آهنگ و توجه نمودن به وسیله [[دل‌ها]] به سوی خدا، رساننده‌تر از به [[رنج]] و [[زحمت]] انداختن اعضا و جوارح به وسیله [[اعمال]] است<ref>نزهة الناظر، ص۱۳۴، ح۲، بحار الأنوار، ج۷۵، ص۳۶۴، ح۴؛ انوار البهیة، ص۲۶۴؛ احقاق الحق، ج۱۹، ص۶۰۰؛ فصول المهمه ابن صباغ، ص۲۷۲؛ کشف الغمة، ج۲، ص۳۶۸.</ref>.
# {{متن حدیث|قَالَ{{ع}}: الْقَصْدُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بِالْقُلُوبِ أَبْلَغُ مِنْ إِتْعَابِ الْجَوَارِحِ بِالْأَعْمَالِ}}. فرمود: آهنگ و توجه نمودن به وسیله [[دل‌ها]] به سوی خدا، رساننده‌تر از به [[رنج]] و [[زحمت]] انداختن اعضا و جوارح به وسیله [[اعمال]] است<ref>نزهة الناظر، ص۱۳۴، ح۲، بحار الأنوار، ج۷۵، ص۳۶۴، ح۴؛ انوار البهیة، ص۲۶۴؛ احقاق الحق، ج۱۹، ص۶۰۰؛ فصول المهمه ابن صباغ، ص۲۷۲؛ کشف الغمة، ج۲، ص۳۶۸.</ref>.
# {{متن حدیث|قَالَ{{ع}}: كَيْفَ يَضِيعُ مَنِ اللَّهُ كَافِلُهُ؟ وَ كَيْفَ يَنْجُو مَنِ اللَّهُ طَالِبُهُ‌؟ وَ مَنِ انْقَطَعَ إِلَى [غَيْرِ] اللَّهِ وَكَلَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ، وَ مَنْ عَمِلَ عَلَى غَيْرِ عِلْمٍ [مَا] أَفْسَدَ أَكْثَرُ مِمَّا يُصْلِحُ}}. فرمود: چگونه تلف و ضایع می‌شود، کسی که خدا [[متعهد]] او است، و کسی که [[خداوند]] در تعقیب او است، چگونه [[نجات]] می‌یابد، و کسی که از خدا جدا شد و به دیگری توکل کرد، خداوند به همان شخص واگذارش می‌کند، و کسی که بدون [[دانش]] کاری را انجام دهد، [[فساد]] او بیشتر از صلاحش خواهد بود<ref>اعلام الدین، ص۳۰۹؛ بحارالأنوار، ج۱، ص۲۰۸؛ ج۷۵، ص۳۶۴، ح۵؛ انوار البهیة، ص۲۶۵؛ نزهة الناظر، ص۱۳۴؛ فصول المهمة ابن صباغ، ص۲۷۵؛ احقاق الحق، ج۱۲، ص۴۳۶؛ ج۱۹، ص۶۰۰؛ اعیان الشیعة، ج۲، ص۳۶.</ref>.<ref>[[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)|دانشنامه جوادالائمه]]، ص۳۸۱.</ref>
# {{متن حدیث|قَالَ{{ع}}: كَيْفَ يَضِيعُ مَنِ اللَّهُ كَافِلُهُ؟ وَ كَيْفَ يَنْجُو مَنِ اللَّهُ طَالِبُهُ‌؟ وَ مَنِ انْقَطَعَ إِلَى [غَيْرِ] اللَّهِ وَكَلَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ، وَ مَنْ عَمِلَ عَلَى غَيْرِ عِلْمٍ [مَا] أَفْسَدَ أَكْثَرُ مِمَّا يُصْلِحُ}}. فرمود: چگونه تلف و ضایع می‌شود، کسی که خدا [[متعهد]] او است، و کسی که [[خداوند]] در تعقیب او است، چگونه [[نجات]] می‌یابد، و کسی که از خدا جدا شد و به دیگری توکل کرد، خداوند به همان شخص واگذارش می‌کند، و کسی که بدون [[دانش]] کاری را انجام دهد، [[فساد]] او بیشتر از صلاحش خواهد بود<ref>اعلام الدین، ص۳۰۹؛ بحارالأنوار، ج۱، ص۲۰۸؛ ج۷۵، ص۳۶۴، ح۵؛ انوار البهیة، ص۲۶۵؛ نزهة الناظر، ص۱۳۴؛ فصول المهمة ابن صباغ، ص۲۷۵؛ احقاق الحق، ج۱۲، ص۴۳۶؛ ج۱۹، ص۶۰۰؛ اعیان الشیعة، ج۲، ص۳۶.</ref>.<ref>[[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)|دانشنامه جوادالائمه]]، ص۳۸۱.</ref>
در غررالحکم و دررالکلم در “باب توکل” سخنانی به اقتصار از مولی الموحدین، [[امیر مؤمنان]]، [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} بیان شده که در این جا به نقل برخی از آنها می‌پردازیم:
# {{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ مِنْ‏ قُوَّةِ الْيَقِينِ‏}}: [[توکل بر خدا]] از قوت [[یقین]] است.
# {{متن حدیث|التَّوَكُّلُ التَّبَرِّي مِنَ‏ الْحَوْلِ‏ وَ الْقُوَّةِ وَ انْتِظَارُ مَا يَأْتِي بِهِ الْقَدَرُ}}: [[توکل]] [[بیزاری جستن]] از حول و قوه، و چشم به راه بودن آن چیزی است که [[تقدیر الهی]] به ارمغان آورد.
# {{متن حدیث|أَصْلُ‏ قُوَّةَ الْقَلْبِ‏ التَّوَكُّلُ عَلَى اللَّهِ}}: اساس [[قوت قلب]]، [[توکل]] بر [[خدای عزوجل]] است.
# {{متن حدیث|إِنَّ‏ حُسْنَ‏ التَّوَكُّلِ‏ لَمِنْ صِدْقِ الْإِيقَانِ [الْإِيمَانِ‏]}}: البته، خوبی [[توکل]]، برخاسته از صادق و [[راستی]] [[یقین]] داشتن است.
# {{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ خَيْرُ عِمَادٍ}}: توکل و [[اعتماد به خدا]]، بهترین ستون است.
# {{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ حِصْنُ‏ الْحِكْمَةِ}}: توکل، دیوار [[حکمت]] است.
# {{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ بِضَاعَةٌ}}: [[توکل بر خدا]] [[سرمایه]] است.
# {{متن حدیث|التَّوَكُّلُ‏ أَفْضَلُ‏ عَمَلٍ‏}}: و واگذار کردن امور به [[خدا]] و بر او [[اعتماد]] نمودن، [[برترین عمل]] است.
# {{متن حدیث|بِحُسْنِ التَّوَكُّلِ يُسْتَدَلُّ‏ عَلَى‏ حُسْنِ‏ الْإِيقَانِ‏}}: به خوب توکل داشتن، بر خوب یقین داشتن [[استدلال]] می‌شود.
# {{متن حدیث|تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ فَإِنَّهُ تَعَالَى قَدْ تَكَفَّلَ بِكِفَايَةِ الْمُتَوَكِّلِينَ‏ عَلَيْهِ‏}}: بر [[خدای سبحان]] توکل و اعتماد کن که البته او، متکفل [[کارگزاری]] کسانی است که بر او توکل می‌کنند.
# {{متن حدیث|فِي‏ التَّوَكُّلِ‏ حَقِيقَةُ الْإِيقَانِ‏}}: در توکل و اعتماد به خدای عزوجل، [[حقیقت]] یقین داشتن است.
# {{متن حدیث|مَنْ‏ تَوَكَّلَ‏ كُفِيَ‏}}: هر کسی بر خدای عزوجل توکل و اعتماد کند، به کفایت رسد.
# {{متن حدیث|مَنْ‏ تَوَكَّلَ‏ عَلَى‏ اللَّهِ‏ كَفَاهُ‏}}: هر که بر [[خدای تعالی]] توکل نماید، [[خداوند]] او را کفایت کند.
# {{متن حدیث|لَا تَجْعَلَنَ‏ لِنَفْسِكَ‏ تَوَكُّلًا إِلَّا عَلَى اللَّهِ وَ لَا يَكُنْ لَكَ رَجَاءٌ إِلَّا اللَّهُ}}:هرگز برای نفس خود، توکلی قرار مده مگر بر خدا، و برای تو امیدی به جز خدا نباشد.
# {{متن حدیث|لَيْسَ‏ لِمُتَوَكِّلٍ‏ عَنَاءٌ}}: برای توکل کننده به خدا رنجی نیست (زیرا کارهایش را به خدا واگذار می‌کند).
# {{متن حدیث|مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ غَنِيَ‏ عَنْ‏ عِبَادِهِ‏}}: هر که بر خدا توکل نماید، از بندگانش بی‌نیاز خواهد بود.
# {{متن حدیث|مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ كُفِيَ‏ وَ اسْتَغْنَى‏}}: هر که بر خدا توکل نماید، کفایت شده و بی‌نیاز گردد.
# {{متن حدیث|مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ تَسَهَّلَتْ‏ لَهُ‏ الصِّعَابُ‏}}: هر که بر [[خدا]] [[توکل]] نماید، [[سختی‌ها]] برایش سهل و آسان گردد.
# {{متن حدیث|حُسْنُ تَوَكُّلِ الْعَبْدِ عَلَى اللَّهِ عَلَى‏ قَدْرِ ثِقَتِهِ‏ بِهِ}}: خوبی توکل [[بنده]] بر [[خدای تعالی]]، به اندازه اعتمادش به او تعالی است.
# {{متن حدیث|مَنْ تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ ذَلَّتْ‏ لَهُ‏ الصِّعَابُ‏ وَ تَسَهَّلَتْ عَلَيْهِ الْأَسْبَابُ وَ تَبَوَّأَ الْخَفْضَ وَ الْكَرَامَةَ}}: هر که بر خدا توکل کند، [[مشکلات]] و سختی‌ها برای او ملایم گردد و اسباب برابش سهل و آسان شود و در وسعت و [[کرامت]] فرود آید<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص۴۷۸.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۱۳۰٬۲۶۲

ویرایش