بنی وائل بن زید: تفاوت میان نسخه‌ها

بنی وائل بن زید (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۴

۱۱٬۹۷۲ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۴۳۵

ویرایش

@@ خط ۲۹: / خط ۲۹: @@
 [[انتقام‌جویی]] [[هارون بن نعمان بن اسلت]] از [[یزید بن مرداس سلمی]] -[[برادر]] [[عباس بن مرداس]] [[شاعر]]- و کشتن او به جهت [[قتل]] پسرعمویش [[قیس بن ابوقیس بن اسلت]] در یکی از [[جنگ‌ها]]، نیز از دیگر [[اخبار]] منتشره از [[قوم]] بنی وائل بن زید در [[دوران جاهلی]] است<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی‌، ج۱۷، ص۸۰. ابن کلبی و ابن حزم از «جرول بن جرول بن نعمان بن اسلت» به عنوان قاتل یزید بن مرداس سلمی و منتقم خون پسرعمویش قیس بن ابوقیس بن اسلت نام برده‌اند. (هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۵-۳۴۶.)</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
+==بنی وائل بن زید و تعامل با [[نبی خاتم]]{{صل}}==
+===[[اسلام]] بنی وائل بن زید===
+[[پذیرش اسلام]] در بین بنی وائل بن زید اندکی با تأخیر همراه بود<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۵.</ref>. در پی ظهور [[اسلام در مدینه]] و پس از [[پیمان عقبه]] اول، [[رسول]] [[ختمی مرتبت]]{{صل}}، [[مصعب بن عمیر]] را جهت [[تبلیغ اسلام]] و [[آموزش قرآن]] و [[احکام اسلام]] عازم [[مدینه]] کرد<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۳۴؛ بیهقی، دلائل النبوه و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۲، ص۴۳۱؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۱، ص۵۲.</ref>. با تلاش‌های مصعب بن عمیر و [[تبلیغات]] او، اسلام در تمام خانه‌های [[انصار]] آشکار شد و بیشتر خزرجی‌ها و نیز جمعی از [[مردم]] [[اوس]] که در قسمت‌های بالای [[شهر مدینه]] [[زندگی]] می‌کردند [[مسلمان]] شدند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۸۷.</ref>. این روند با ورود [[پیامبر]]{{صل}} به مدینه، ادامه یافت؛ چندان که دیری نگذشت که تقریباً تمامی خزرجی‌ها و بسیاری از تیره‌های [[اوسی]] مسلمان شدند؛ امّا دیگر شاخه‌های اوس همچون: بنی واقف، بنی خَطْمَه و [[طوایف]] بنی وائل، [[بنی عطیه]] و [[بنی امیه]] که به آنها «اوس [[مَنات]]» گفته می‌شد<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۲۶. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۸۷؛ ج۴، ص۲۸۳؛ سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۷.</ref>، در [[سایه]] [[هم‌پیمانی]] با [[یهودیان]] [[بنی نضیر]] و [[بنی قریظه]]<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۲۴.</ref>، و تحت تأثیر بزرگان خود -از جمله [[ابوقیس بن اسلت]]- اسلام نیاوردند و تا [[سال پنجم هجری]] که یهودیان [[تبعید]] و اتحادیه [[قبایل]] در [[نبرد احزاب]] ناکام ماندند، همچنان به [[بت‌پرستی]] خود ادامه دادند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۸۷؛ ج۴، ص۲۸۳؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۴۳۷-۴۳۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۹۰.</ref>. در این سال، بقیه [[اوسیان]] نیز اسلام آوردند و پیامبر{{صل}} نام اوس [[منات]] را به «اوس [[الله]]» [[تغییر]] داد<ref>ابن سلام، النسب، ص۲۷۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
+===بنی وائل و نقش‌آفرینی در وقایع و حوادث===
+با توجه به تأخیری که در [[نفوذ اسلام]] در بین [[مردم]] بنی وائل اتفاق افتاد، نباید حضور فراگیری از ایشان در حوادث و رخدادهای پیش از [[جنگ احد]] -از جمله [[غزوه]] بزرگ [[بدر]]- [[انتظار]] داشت. با این حال، اخباری از حضور برخی از [[رجال]] این [[قوم]] همچون [[قیس بن ابوقیس بن اسلت]] در غزوه [[احد]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۴، ص۲۴۸؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۶، ص۱۹۹. برخی منابع از قیس را از کشته‌شدگان جنگ‌های جاهلی عنوان کردند (ابوالفرج اصفهانی، الاغانی‌، ج۱۷، ص۸۰) و در بعضی دیگر از منابع هم از قیس بن ابوقیس بن اسلت (ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۱۴۱ صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۶، ص۱۹۹) یا قیس بن صیفی (ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۱۳۰؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۳۶۵) به عنوان صحابی پیامبر{{صل}} نام برده شده است. ابن حجر در کتاب خود «الاصابه» پس از ذکر این اختلاف روایات، وجوهی را در توجیه این امر برشمرده است. (ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۳۶۵)</ref> و نیز حضور وحوح بن اسلت -[[برادر]] [[ابوقیس]]- در [[جنگ خندق]] و جنگ‌های بعد آن<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۵۶۶؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۴۷۰.</ref> در دست است. از دیگر حوادثی که نام این قوم را در [[اخبار]] دوران [[حیات]] [[نبوی]]{{صل}} بر السنه جاری کرد [[نزول]] یکی دو [[آیه]] از [[آیات]] [[کلام الله]] [[المجید]] در باب افراد این [[طایفه]] است‌. از [[رسوم]] [[عرب]] در [[عهد]] [[جاهلی]] این بود که پسران متوفی، زنِ پدرِ خویش را اگر مادرشان نبود، به زنی می‌گرفتند و او را همچون [[اموال]] به [[ارث]] می‌بردند. گویند چون ابن اسلت درگذشت‌، فرزندش مِحْصَن (یا قیس‌)، خواست [[زن]] پدر خویش کَبشة (یا کُبَیشة) را به زنی بگیرد. آن زن نزد [[پیامبر]]{{صل}} رفت و از ایشان در این باب نظر خواست‌. در این هنگام آیه {{متن قرآن|لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا}}<ref>«بر شما حلال نیست که از زنان بر خلاف میل آنان (با نگه داشتن در نکاح خود) میراث برید» سوره نساء، آیه ۱۹.</ref> نازل شد<ref>ابن کثیر، تفسیر القرآن الکریم‌، ج۲، ص۲۱۰ و۲۱۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۷، ص۲۷۹.</ref>. البته، موضوع [[نزول]] این [[آیه]] در [[شأن]] او مورد اتفاق همگان نیست‌، بلکه به دیگران نیز نسبت داده شده است‌<ref>قرطبی، الجامع لاحکام القرآن‌، ج۵، ص۱۰۳-۱۰۴؛ مصطفی سقا و دیگران‌، شروح سقط الزّند، ج۲، ص۷۵۷.</ref>. و برخی منابع، [[شأن نزول]] آیۀ شریفه {{متن قرآن|لَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ}}<ref>«و با زنانی که پدرانتان به نکاح آورده‌اند، ازدواج نکنید» سوره نساء، آیه ۲۲.</ref> را در [[حق]] [[کبشه]] و [[محصن بن ابوقیس]] دانسته‌اند<ref>محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۱۰۶؛ طبرسی، مجمع البیان‌، ج۳، ص۴۶؛ نیشابوری، اسباب النزول‌، ج۱، ص۹۷-۹۸؛ قرطبی، الجامع لاحکام القرآن‌، ج۵، ص۱۰۳-۱۰۴.</ref> و برخی این موضوع را به پیش از این و در دوران [[حیات]] خود [[ابوقیس بن اسلت]] انتقال داده‌. گفته‌اند: ابن اسلت خواست با ام عُبَید ضمره -[[همسر]] پدرش اسلت-[[ازدواج]] کند و این [[آیه]] در حق او نازل شد<ref>محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص۱۳۳؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۴، ص۴۶۸.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
+==بنی وائل بن زید پس از [[رحلت نبی خاتم]]{{صل}}==
+از معدود [[اخبار]] این [[قوم]] در این دوره زمانی می‌توان به حضور [[عقبة بن ابوقیس بن اسلت]] در [[جنگ قادسیه]] ([[سال ۱۴ هجری]]) و کشته شدن او در این [[نبرد]] اشاره کرد<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۸؛ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی‌، ج۱۷، ص۸۰؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب‌، ج۱، ص۳۴۵.</ref>. ضمن این که از [[حصین بن وحوح]] -برادرزاده ابوقیس بن اسلت- هم به عنوان یکی از کشته‌شدگان [[فتوحات اسلامی]] در «[[عذیب]]»<ref>«عذیب» آبی است بین قادسیه و مغیثیه، که بین آن و بین قادسیه چهار میل فاصله است. برخی آن را مرز منطقه سواد عنوان کرده‌اند. (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۹۲.)</ref> نام برده شده است<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب‌، ص۳۴۵.</ref>. این در حالی است که برخی منابع، به جای «[[حصین بن وحوح]]» از «قیس بن ابوقیس بن اسلت» به عنوان مقتول عذیب یاد کرده، آورده‌اند که [[قیس]] از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} و از شرکت‌کنندگان در [[جنگ احد]] بود. او پس از [[پیامبر]]{{صل}}، همچنان حضور خود را در میادین [[نبرد]] [[حفظ]] کرد تا اینکه [[سعد بن ابی‌وقاص]] در [[زمان]] خروجش سمت [[کوفه]]، او را به عنوان طلایه‌دار [[سپاه]] خود به این منطقه فرستاد. قیس در مسیر [[حرکت]] خود سمت [[کوفه]]، در [[عذیب]] به جمعی از [[سپاهیان]] [[ایرانی]] برخورد و در [[جنگی]] که بین دو طرف در گرفت، کشته شد<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۴، ص۲۴۸؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۶، ص۱۹۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
+==اعلام و [[رجال]] بنی وائل بن زید==
+از مشاهیر و معاریف این [[طایفه]] -علاوه بر اسامی افرادی که در متن بدان‌ها اشاره شد،- می‌توان از [[حصین بن محصن بن عامر]] –از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}}-<ref>خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۱۴۹.</ref> و [[حباب بن ثابت بن حباب بن اسلت]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۸.</ref> یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
 == منابع ==