صحابه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

آیه ۱۰ [[سوره عنکبوت]] نیز صحابه‌ای را که براثر [[شکنجه]] و [[آزار]]، [[مشرک]] می‌شوند، [[نکوهیده]] که چرا آنان [[عذاب]] زودگذر [[دنیوی]] را همانند عذاب همیشگی [[الهی]] می‌انگارند و در نتیجه به [[شرک]] روی می‌آورند: {{متن قرآن|وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ فَإِذَآ أُوذِىَ فِى ٱللَّهِ جَعَلَ فِتْنَةَ ٱلنَّاسِ كَعَذَابِ ٱللَّهِ...}}<ref>«و برخی از مردم کسانی هستند که می‌گویند: به خداوند ایمان آورده‌ایم آنگاه چون در راه خداوند، آزاری ببینند گزند مردم را همچون عذاب خداوند می‌انگارند و اگر از سوی پروردگارت امدادی برسد می‌گویند: بی‌گمان ما با شما بوده‌ایم؛ آیا خداوند به آنچه جهانیان در دل د» سوره عنکبوت، آیه ۱۰.</ref>. در [[شأن نزول]] این [[آیه]]، [[شکنجه]] [[عیاش بن ابی‌ربیعه]] به دست برادرانش و [[ارتداد]] او و بازگشتش از [[مدینه]] به [[مکه]] گزارش شده است<ref>مجمع البیان،‌ ج ۷، ص۴۲۹.</ref>. در گزارش [[ابن‌عباس]] شکنجه [[مشرکان]] به‌گونه‌ای وصف شده که نشان می‌دهد عده‌ای بر اثر آن ناچار به ارتداد شدند<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۲۲-۲۲۳.</ref>. به گزارش [[منابع تاریخی]]، در کنار بسیاری از مسلمانانی که هرگونه شکنجه‌ را [[تحمل]] می‌کردند، کسانی هم بودند که توان تحمل [[آزار مشرکان]] را نداشتند و از همین رو [[مرتد]] می‌شدند<ref>السیرة النبویه، ج ۱، ص۳۱۷.</ref>، چنان‌که در گزارش [[ابن‌اسحاق]] از شکنجه [[مسلمانان]] به این گروه نیز اشاره شده است<ref>السیرة النبویه، ج ۱، ص۳۱۷.</ref>. از منظر [[قرآن کریم]]، سست‌ایمانان [[بیماردل]] کسانی هستند که پیشنهاد بازگشت به [[کفر]] را به [[سرعت]] می‌پذیرند. بر اساس آیه ۱۴ [[سوره احزاب]]، گروهی از مسلمانان که هنگام [[هجوم]] [[دشمن]] و محاصره مدینه در [[جنگ احزاب]] به خانه‌های خود بازگشتند، [[ضعف ایمان]] آنان به‌گونه‌ای بود که اگر افرادی از اطراف مدینه به آنها هجوم می‌آوردند و پیشنهاد کفر می‌دادند، پس از درنگی کوتاه می‌پذیرفتند: {{متن قرآن|وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِم مِّنْ أَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا۟ ٱلْفِتْنَةَ لَـَٔاتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوا۟ بِهَآ إِلَّا يَسِيرًۭا}}<ref>«و اگر بر آنان از پیرامون آن (شهر) درمی‌آمدند سپس از آنان (گرویدن به) آشوب (شرک) را می‌خواستند بدان سوی می‌رفتند و در آن (شهر) جز اندکی درنگ نمی‌کردند» سوره احزاب، آیه ۱۴.</ref>. بسیاری از [[مفسران]]، مراد از «[[فتنه]]»‌در این [[آیه]] را [[ارتداد]] دانسته‌اند<ref>جامع البیان، ج ۲۱، ‌ص ۸۷؛‌ المیزان،‌ ج ۱۶،‌ ص۲۸۶.</ref>. براساس [[روایات شأن نزول]]، [[آیات]] پرشماری درباره برخی از [[صحابه]] [[مرتد]] نازل شده‌اند؛ از جمله آیات ۸۶ - ۸۹ [[سوره آل‌عمران]] درباره [[حارث بن سوید]]<ref>جامع البیان،‌ ج ۳، ص۲۴۱.</ref>، آیه ۹۳ [[سوره انعام]] درباره [[عبدالله بن سعد بن ابی‌سرح]]<ref>تفسیر قرطبی، ج ۷، ص۴۰.</ref>، آیه ۹۷ [[سوره نساء]] درباره [[قیس بن فاکه]]،‌ [[حارث بن زمعه]]، [[قیس بن ولید]] و [[علی بن امیة بن خلف]]<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۱۵۰.</ref>، آیه ۱۱۰ [[سوره نحل]] درباره [[عیاش بن ابی‌ربیعه]]<ref>مجمع البیان، ج ۶، ص۵۹۸.</ref>، آیه ۲۵۶ [[سوره بقره]] درباره پسران [[ابوالحصین]] که [[رسول خدا]]{{صل}}‌آنها را «نخستین مرتدشدگان» معرفی کرد<ref>جامع البیان، ج ۳، ص۱۰-۱۱؛‌ مجمع البیان،‌ ج ۲، ص۶۳۰.</ref>، آیه ۹۳ سوره نساء درباره مقیس بن صبابه [[کنانی]]<ref>جامع البیان،‌ ج ۵، ص۱۳۷.</ref>، آیه ۱۱۵ سوره نساء درباره [[شبیر بن ابیرق]]<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۱۶۹.</ref> و آیه ۲۷ [[سوره فرقان]] درباره [[عقبة بن ابی‌معیط]]<ref>التحریر والتنویر، ج ۱۹، ص۳۸.</ref>. شایان ذکر است که برخی از این [[مسلمانان]] پس از ارتداد، از [[مدینه]] به [[مکه]] گریختند و شماری از آنان نیز [[توفیق]] [[توبه]] یافتند. کلبی نام شماری از بزرگان مکه، مانند [[سلمة بن هشام]] و [[ولید بن عقبه]] را یاد کرده که پس از [[پذیرش اسلام]] مرتد شدند<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۲۳-۲۲۴.</ref>.<ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[صحابه (مقاله)|مقاله «صحابه»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۷ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۷، ص ۱۱۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==