الهیات: تفاوت میان نسخه‌ها

الهیات (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۵

۹٬۴۹۲ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۹ اوت ۲۰۲۵

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۲۹

ویرایش

@@ خط ۱۴۶: / خط ۱۴۶: @@
 بنا بر الهیات پویشی، در مقابل دو نوع خیر، دو نوع شر هم هست و ملاک‌های [[خیر و شر]] در نهایت، زیباشناختی است، تا [[اخلاقی]].<ref>هیک، جان، فلسفه دین، ترجمه بهزاد سالکی، ص۱۲۰.</ref>.
 متفکران پویشی درباره «مسئله شر» رویکرد متفاوتی دارند و ایشان نیز همانند [[متکلمان]] سنتی، [[خدا]] و کارهای او را خارج از [[قوانین]] منطقی نمی‌دانند و از نظر آنها [[قدرت خدا]] صرفاً به معنای این است که او فراهم‌کننده امکانات برای به فعلیت‌رسیدن فضیلت‌مندی و کمال انسان‌هاست. از نظر طرفداران الهیات پویشی، خدا بسیاری از کارکردهایی را که در الهیات سنتی به او نسبت می‌دهند، ندارد؛ مثل [[پیش‌بینی]] [[آینده]] و...؛ چراکه می‌گویند، قدرت خدا را شایسته [[پرستش]] می‌کند، بلکه [[عشق]] و میل به آفریده‌ها را به سوی او می‌کشاند.<ref>[[مهدی منزه|منزه، مهدی]]، [[الهیات پویشی (مقاله)|مقاله «الهیات پویشی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۷.</ref>
+==[[الهیات]] [[لیبرال]]==
+در اواخر قرن‌های هجده و نوزده، عقلگراها کتاب‌هایی با این مضمون نوشتند که [[معجزات]] و عوامل طبیعی [[کتاب مقدس]]، دیگر اعتباری ندارد. مهمترین اثر در این باره کتاب «[[زندگی]] [[عیسی]]» است، که [[متکلم]] آلمانی به نام اشتراس (۱۸۰۸-۱۸۷۴) منتشر شد و پایه [[تاریخی]] تمام حوادثِ فراطبیعی موجود در [[اناجیل]] را رد کرد. به [[اعتقاد]] نویسنده این کتاب، همه این وقایع، داستان‌ها و اساطیری هستند که در دوره بین [[مرگ]] عیسی{{ع}} و نوشتهشدن اناجیل در [[قرن دوم]] میلادی پدید آمده‌اند.
+برخی هم مانند آرتور دروز در کتاب خود، «[[اسطوره]] [[مسیح]]» که در ۱۹۱۰ به چاپ رسید، تا آنجا پیش رفتند که مدعی خیالیبودن تمام [[انجیل]] شدند. این شیوه نقد انجیل که بر جنبه [[انسانی]] و [[اخلاقی]] [[مسیحیت]] تأکید داشت و از جنبه [[متافیزیکی]] و فراطبیعی آن صرفنظر می‌کرد، ثمره [[عقاید]] کانت و [[دوره روشنگری]] بود که ضربه مهلکی بر متافیزیک و الهیات قدیمی وارد کرد.
+همچنین، این دیدگاه‌ها درباره [[تعالیم]] کتاب مقدس باعث شکل‌گیری نهضتی با عنوان الهیات لیبرال یا آزاداندیش شد که با عوامل فراطبیعی مسیحیت شدیداً مخالف بود و فقط بر تعالیم عالی اخلاقی عیسی{{ع}} تکیه می‌کرد و از نظر طرفداران آن، عیسی{{ع}} یک [[معلم]] بزرگ [[محبت]] و [[اخلاق]] بود، که فقط به دنبال [[تعلیم اخلاق]] نبود، بلکه دنبال ایجاد زندگی اخلاقی در همه بود.
+آلبرت شوایتزر (۱۸۷۵-١٩۶۵) از لیبرال‌هایی است که در بی‌اعتباری عیسای اخلاقی [[قرن]] نوزده مهم‌ترین کار را انجام داد. او به دنبال حذف امور فراطبیعی از [[تاریخ]] بود و عیسی{{ع}} را یک یاوهسرا و [[سیاستمدار]] [[دینی]] معرفی کرد که در زندگی خود به [[اشتباهات]] بزرگی دچار شد.
+از اموری که طرفداران الهیات لیبرال قرن نوزده بدون [[اثبات]] و به صورت بدیهی پذیرفته، این است که درباره [[امور دینی]] به هیچوجه نمیتوان قضاوت‌های معتبر و عینی انجام داد و همچنین اعتقاد به [[مکاشفه]] عینی [[خدا]] (به طوری که [[مصلحان]] [[کلیسا]] به آن اعتقاد داشتند) در دنیای امروزی غیرممکن است<ref>براون، کالین، فلسفه و ایمان مسیحی، ترجمه طاطاوس میکائلیان، ص۱۵۲-۱۵۸.</ref>.
+از آنجاکه [[نهضت]] [[الهیات]] [[لیبرال]] در اواخر [[قرن]] نوزده میلادی به صورت حد وسطی بین دو دیدگاهِ سنت‌گرایی و نوخواهی، در حوزه [[تفکر]] [[پروتستان]] ظهور کرد، بنابراین، این [[نهضت]]، [[الهیات]] [[اعتدالی]] نیز نامیده می‌شود.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[الهیات لیبرال (مقاله)|مقاله «الهیات لیبرال»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۲۲۰.</ref>
+===زمینه‌های ایجاد===
+تحولاتی که به شکل‌گیری این نهضت کمک کردند:
+# [[پیشرفت]] پژوهش‌های مربوط به [[کتاب مقدس]]؛ تحقیقات [[تاریخی]] و ادبی درباره کتاب مقدس در دانشگاه‌ها و [[حوزه‌های علمی]] [[آلمان]] و [[انگلستان]] نشان داد که پنج کتاب اولِ عهدِ [[عتیق]]، که به [[حضرت موسی]] منسوب بود، مجموعه‌ای از چند [[روایت]] و متعلق به زمان‌های مختلف است و به آن حضرت تعلق ندارد. تحقیقات مشابه درباره [[اناجیل]] هم نشان داد که [[انجیل]]، کتابِ نازل شده از طرف [[خدا]] نیست و نیم قرن بعد از [[حضرت عیسی]] نوشته شده است و بنابراین، [[ارزش دینی]] اندکی دارد.
+#توجه به [[تجربه دینی]] در جایگاه مبنای توجیه [[عقاید دینی]]؛ این دیدگاه برگرفته از آثار شلایر ماخر (۱۷۶۸-۱۸۳۴)، [[متکلم]] آلمانی است که مؤسس الهیات اعتدالی شناخته می‌شود. به [[اعتقاد]] او مبنای [[دیانت]]، نه [[تعالیم وحیانی]] است، آنگونه که در سنت‌گرایی مطرح بود و نه [[عقل]] معرفتآموز، آنگونه که در الهیات [[عقلی]] مطرح بود، و نه حتی [[اراده]] [[اخلاقی]] مطرحشده در [[نظام]] [[فلسفی]] کانت؛ بلکه مبنای دیانت، فقط انتباه و توجه [[دینی]] است و به نظر او [[ارزش]] کتاب مقدس فقط در این است که سابقه احوال و [[تجارب دینی]] [[یعقوب]]{{ع}}، [[مسیح]]{{ع}} و سرگذشت [[مؤمنان نخستین]] را دربر دارد و هر کدام از ما باید خودمان خدا را [[تجربه]] کنیم. شلایر ماخر [[مذهب]] را جزو ساحت [[احساسات]] و و تجربه شخصی [[انسان‌ها]] می‌دانست و همه امور حتی کتاب مقدس را گونه‌ای از تجربه شخصی [[مؤمنان]] می‌‌شمرد<ref>اردستانی سلیمانی، عبدالرحیم، مسیحیت، ص۲۴۸.</ref>.
+# [[اولویت]] [[اخلاق]] در دیانت؛ لیبرال‌ها [[اخلاقیات]] را [[اصل دین]] معرفی می‌کردند و منشأ این [[تحول]]، دیدگاه کانت بود که اعتقاد داشت، از طریق [[عقل نظری]] یا نظریهپردازی فلسفی نمیتوان به [[معرفت خدا]] دست یافت، بلکه دیانت، موضوع [[عقل عملی]] است که از [[وجدان]] و داوری‌های مربوط به [[ارزش‌های اخلاقی]]، جدایی‌ناپذیر است. لیبرال‌ها از منشِ [[اخلاقی]] مختارِ [[انسان]] [[دفاع]] می‌کردند و [[دیانت]] هم با [[تأیید]] [[ارزش]] بی‌پایان [[روح انسان]] و [[برتری]] [[معنوی]] او بر [[نظام طبیعت]] به تحقق [[آرمان]] آنها کمک کرد<ref>باربور، ایان، علم و دین، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، ص۱۲۹-۱۳۳.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[الهیات لیبرال (مقاله)|مقاله «الهیات لیبرال»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۲۲۱.</ref>
+===[[عقائد]] اصلی [[الهیات]] [[لیبرال]]===
+[[نهضت]] الهیات لیبرال در [[قرن]] بیستم هم ادامه یافت و شکل‌های گوناگونی به خود گرفت. خطوط اصلی رایج در آن هم، تأکید بر [[حلول]] [[خداوند]] به جای تعالی و [[تنزیه]] او، [[تأسی]] به [[سیره عملی]] [[مسیح]] به جای بزرگشمردن [[مرگ]] فدیهوار او و توجه به استکمال و [[اصلاح اخلاقی]] انسان به جای توجه به گنهکاری جبلی او بود. همچنین، [[پیروان]] آن به کمال اتصال بین [[عقل و وحی]]، [[ایمان]] و [[تجربه]] بشری، خداوند و [[جهان]]، مسیح و سایر [[انسان‌ها]] و [[مسیحیت]] و سایر [[ادیان]] [[معتقد]] بودند و تفاوتی اصولی بین ادیان مختلف نمی‌دیدند، مگر در مراتب ادیان و به نظر آنها الهیات باید به طور گسترده [[تجربی]] و [[عقلانی]] شود، و [[عقاید دینی]] با توجه به پیامدهای آن در [[زندگی]] انسان و قدرتی که در برآوردن عمیق‌ترین [[نیازهای بشری]] دارند، بر [[حق]] هستند<ref>باربور، ایان، علم و دین، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، ص۱۵۶-۱۵۷.</ref>.<ref>[[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[الهیات لیبرال (مقاله)|مقاله «الهیات لیبرال»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۲۲۲.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۱۵۵: / خط ۱۷۳: @@
 # [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[الهیات طبیعی یا عقلی (مقاله)|مقاله «الهیات طبیعی یا عقلی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
 # [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[مهدی منزه|منزه، مهدی]]، [[الهیات پویشی (مقاله)|مقاله «الهیات پویشی»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
+# [[پرونده:IM010879.jpg|22px]] [[رضا میرزائی|میرزائی، رضا]]، [[الهیات لیبرال (مقاله)|مقاله «الهیات لیبرال»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام جدید''']]
 {{پایان منابع}}