بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۸۲: | خط ۸۲: | ||
در مجموع، بررسی احتمالات گوناگون بیانگر آن است که مصداق {{متن قرآن|الْيَوْمَ}} در آیه فقط میتواند [[روز غدیر خم]] باشد و [[اثبات]] اینکه سایر احتمالات ذکر شده، با سیاق آیه و امر مهمی چون تکمیل کل [[دین]] [[سازش]] ندارد. با بررسی فضای [[حاکم]] بر نزول آیه، روشن میشود که پس از [[واقعه غدیر خم]]، به تصریح [[الهی]]، [[کفار]] از ضربه زدن به [[اسلام]] [[مأیوس]] شدند؛ در حالی که پیش از آن لحظهای از نابود کردن [[دین توحید]] مأیوس نبودند. تصور آنان چنین بود که با از بین رفتن محوریت دین، یعنی شخص [[پیامبر]] {{صل}}، میتوانند نیات خود را عملی سازند؛ لذا [[منتظر]] فرصت بودند تا با [[رحلت رسول خدا]] {{صل}}، اسلام را از مسیر خود به گونهای خارج سازند که دیگر با مطامع آنان ناسازگار نباشد. راهکار الهی در [[ناامید]] ساختن چنین پروای خامی، [[تغییر]] [[رهبری دینی]] از جنبه شخصی به جنبه نوعی و ساختارین بود؛ یعنی از شخص [[رسول الله]] {{صل}} به [[شجره طیبه]] [[امامت]] و [[ولایت]] {{عم}} منتقل گردد. بدین ترتیب، در روز غدیر خم [[اکمال دین]] تحقق یافت<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴ (کتاب)| ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴]]، ص ۳۰۱.</ref>. | در مجموع، بررسی احتمالات گوناگون بیانگر آن است که مصداق {{متن قرآن|الْيَوْمَ}} در آیه فقط میتواند [[روز غدیر خم]] باشد و [[اثبات]] اینکه سایر احتمالات ذکر شده، با سیاق آیه و امر مهمی چون تکمیل کل [[دین]] [[سازش]] ندارد. با بررسی فضای [[حاکم]] بر نزول آیه، روشن میشود که پس از [[واقعه غدیر خم]]، به تصریح [[الهی]]، [[کفار]] از ضربه زدن به [[اسلام]] [[مأیوس]] شدند؛ در حالی که پیش از آن لحظهای از نابود کردن [[دین توحید]] مأیوس نبودند. تصور آنان چنین بود که با از بین رفتن محوریت دین، یعنی شخص [[پیامبر]] {{صل}}، میتوانند نیات خود را عملی سازند؛ لذا [[منتظر]] فرصت بودند تا با [[رحلت رسول خدا]] {{صل}}، اسلام را از مسیر خود به گونهای خارج سازند که دیگر با مطامع آنان ناسازگار نباشد. راهکار الهی در [[ناامید]] ساختن چنین پروای خامی، [[تغییر]] [[رهبری دینی]] از جنبه شخصی به جنبه نوعی و ساختارین بود؛ یعنی از شخص [[رسول الله]] {{صل}} به [[شجره طیبه]] [[امامت]] و [[ولایت]] {{عم}} منتقل گردد. بدین ترتیب، در روز غدیر خم [[اکمال دین]] تحقق یافت<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴ (کتاب)| ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۴]]، ص ۳۰۱.</ref>. | ||
==معناشناسی [[اکمال دین]]== | |||
[[مفسران شیعه]] و [[سنی]] درباره عبارت «أَکمَلْتُ لَکمْ دینَکمْ» (دینتان را برایتان کامل کردم) دیدگاههای متفاوتی دارند. <ref>برای نمونه نگاه کنید به طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۲۴۵و۲۴۶؛ آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۲۳۳و۲۳۴.</ref>. مفسران شیعه با استناد به [[روایات اهلبیت]]، منظور از کاملشدن [[دین]] و [[نعمت]] را اعلام [[ولایت]] و [[جانشینی حضرت علی]]{{ع}} پس از [[پیامبر]]{{صل}} میدانند.<ref>برای نمونه نگاه کنید به: طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۵، ص۱۷۴-۱۸۱؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۲۴۶؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۲۶۳-۲۶۵.</ref>. مفسرانی همچون [[علامه طباطبایی]] با رد دیدگاههای مختلف در [[تفسیر آیه]]، معتقدند بهترین [[تفسیر]] این است که [[ناامیدی]] [[کفار]] از [[نابودی اسلام]] پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}}، اکمال دین و [[اتمام نعمت]] به اعلام [[جانشینی]] و [[ولایت امام علی]]{{ع}} تفسیر شود. <ref>برای نمونه نگاه کنید به: طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۵، ص۱۷۴-۱۸۱؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۲۶۳-۲۶۵.</ref>. [[ناصر مکارم شیرازی]] در [[تفسیر نمونه]] این تفسیر را نظر تمام مفسران شیعه دانسته است. <ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۲۶۴.</ref>. | |||
[[شیعیان]] باتوجه به آنکه در [[آیه]]، از ناامیدی [[کافران]][[ سخن]] گفته است، معتقدند [[احکام شرعی]] به [[تنهایی]] نمیتواند موجب [[حفظ دین]] و مأیوسشدن کافران از [[اسلام]] شود؛ زیرا ناامیدی کامل کافران زمانی رخ میدهد که [[خداوند]] برای [[سرپرستی]]، [[نگهبانی]] و [[تدبیر امور]][[ دین]] و [[ارشاد]] [[امت]] کسی را [[نصب]] کند که بتواند [[جانشین پیامبر]] بوده و دین را تداوم بخشد. در نتیجه [[آیه اکمال دین]] مرتبط به [[واقعه غدیر]] (۱۸ [[ذیالحجه]] [[سال ۱۰ق]]) و اعلام ولایت امام علی{{ع}} است. <ref>نگاه کنید به طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۸ق، ج۵، ص۱۷۶.</ref>. همچنین با اعلام احکام شرعی که در این آیه آمده، [[احکام اسلام]] کامل نگردید؛ زیرا پس از آن نیز آیاتی دیگر نازل شد که بیانگر احکامی از اسلام بود. <ref>نگاه کنید به طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۸ق، ج۵، ص۱۷۴.</ref>. | |||
نویسنده تفسیر روان جاوید براین [[باور]] است که مانعی نيست [[معتقد]] باشیم فراز نخستین آيه ۳ [[سوره مائده]] هم در همان [[روز ۱۸ ذی حجه]] نازل شده باشد و این جمله {{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا}} در میان اول و پایان [[آیه]] که مربوط به [[فروع دین]] و [[احکام]] است مانند جمله معترضه است كه به سبب آن [[اثبات]] كمال دين در اصول و [[فروع]] میشود به گونهای كه ديگر [[نسخ]] در آن راه ندارد و مزيدى بر آن متصور نيست و اين دين باقى است تا [[روز قیامت]]. <ref>ثقفی، روان جاوید، ۱۳۹۸ق، ج۲، ص۱۸۴.</ref>. | |||
[[مفسران اهلسنت]] به این دلیل که در آغاز و پایان آیه، [[احکام شرعی]] بیان شده است، میگویند مراد از کاملشدن [[دین]]، کامل شدن همه احکام شرعی [[اسلام]] با [[نزول]] این آیه است. <ref>برای نمونه نگاه کنید به آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۲۳۳و۲۳۴؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۲۶۳و۲۶۴.</ref>. | |||
===تفاوت اکمال و اتمام=== | |||
[[مرتضی مطهری]] متفکر [[شیعی]] درباره فرق بین «اکمال» و «اتمام» که در این آیه آمده، مینویسد: | |||
«اتمام» در جایی گفته میشود که؛ سازهای قبلا ناقص باشد؛ مانند ساختمان قبل از آنکه همه کارهایش تمام شود، آن را «ناتمام» میگویند. اما اکمال زمانی است که چیزی شاید پیکرهاش درست و تمام باشد، ولی از باب اینکه [[روح]] ندارد و آن آثاری که [[انتظار]] است، بر آن مترتب نمیشود میگویند کامل نیست. در [[آیه اکمال]]، این دستور (یعنی [[نصب امام علی]] به امامت) به اعتبار اینکه [[دستوری]] از دستورهای دین و جزئی از اجزای آن است، موجب تمام شدن دین شد. باز همین دستور به اعتبار اینکه اگر نمیبود همه دستورهای دیگر ناکامل بود، کمال همه آنها بشمار میرود؛ زیرا روح دین [[ولایت]] و [[امامت]] است و اگر [[انسان]] ولایت و امامت نداشته باشد اعمالش [[حکم]] یک پیکر بدون روح را پیدا میکند. <ref>مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۲۵، ص۱۸۸-۱۸۹</ref>. | |||
== دلالت [[آیه]] == | == دلالت [[آیه]] == | ||