کثرت‌گرایی در فلسفه دین و کلام جدید: تفاوت میان نسخه‌ها

# '''[[لیبرالیسم]] [[سیاسی]] و دینی:''' لیبرالیسم سیاسی که نوعی [[ایدئولوژی سیاسی]] است بر پایه‌هایی مانند [[تساهل]] و [[مدارا]] و [[حقوق]] و [[آزادی‌های فردی]] مبتنی است. طبق این دیدگاه، [[دولت]] باید از دخالت در امور شخصی [[مردم]] بپرهیزد و حریم [[حقوق فردی]] و شخصی را [[حفظ]] کند. از جمله این حقوق فردی، [[آزادی بیان]] [[عقیده]] و از بارزترین موارد عقیده هم [[عقیده دینی]] است؛ یعنی هرکس در [[جامعه]] باید در بیان عقیده دینی خود [[آزاد]] باشد. معمار لیبرالیسم دینی، شلایر ماخر آلمانی (۱۷۶۸-۱۸۳۴) دانسته می‌شود.

# '''آموزه [[نجات]]:''' این عامل عمده‌ترین مسأله [[کلامی]] مؤثر در پیدایش پلورالیسم دینی است. بر اساس این آموزه، در [[کلام]] [[مسیحی]] فقط کسانی [[رستگار]] می‌شوند و از قهر و [[دوزخ]] [[الهی]] نجات می‌یابند که به [[ربوبیت]] و [[مرگ]] فدیه‌وار [[حضرت عیسی]] [[ایمان]] آورند و کسانی که به این آموزه [[اعتقاد]] نداشته یا غسل تعمید انجام نداده باشند نمی‌توانند به [[بهشت]] راه یابند. «کارل ری نر» [[کاتولیک]] (۱۹۰۴-۱۹۸۴) در مقابل این دیدگاه تنگ‌نظرانه دیدگاه شمول‌گرایی را مطرح کرد و [[معتقد]] بود که [[پیروان]] درستکار و [[صالح]] ادیان دیگر هم رستگار می‌شوند؛ چراکه آنها نیز در واقع [[مسیحی]] هستند. با این حال، شمول‌گرایی نیز مانند [[انحصارگرایی]] تنها راه [[نجات]]، را [[مسیحیت]] شمرده می‌شد.

جان هیک، متکلم پروتستان به این [[میزان]] هم [[راضی]] نشد و آن را نیز تنگ‌نظرانه می‌دانست؛ بنابراین، از نظر او هرکس با هر عقیده‌ای می‌تواند به [[بهشت]] راه یابد، به این شرط که از راه یکی از [[ادیان]] به [[حق]] توجه کند و از توجه به خود منصرف شود. این دیدگاه، [[پلورالیسم]] دینی نام گرفت که در آن برای گشوده شدن درب بهشت بر روی [[پیروان]] دیگر ادیان، مرز میان [[حق و باطل]]، [[ثنویت]] و [[تثلیث]]، [[توحید]] و [[شرک]] برداشته می‌شود<ref>حسین‌زاده، محمد، مبانی معرفت دینی، ص۱۲۱-۱۲۷.</ref>. هیک و پیروان او از دیدگاه پلورالیسم در نجات به حقانیت و [[صدق]] منتقل شده، معتقدند، آموزه‌های همه [[ادیان توحیدی]] و غیر [[توحیدی]] و اعتقاداتشان، درست و حق و مطابق با واقع است و نمی‌توان ادعا کرد که یکی از ادیان، [[منحرف]] و [[باطل]] است<ref>نبویان، سید محمود، پلورالیزم، ص۱۵-۳۲.</ref>.