روش‌های آموزشی: تفاوت میان نسخه‌ها

۳٬۱۲۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۵
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱۶: خط ۱۶:
این نکته را نیز باید مدنظر قرار داد که به‌کارگیری روش‌های شفاهی و چهره به چهره در مواجهه با مخاطبانی که با [[تعالیم اسلام]] کاملاً [[بیگانه]] بودند، بیشترین اثر‌گذاری را داشت. افرادی که بیشتر، تحت تأثیر شرایط و اقتضائات [[جامعه]] خود، [[اجتماعی]] شده باشند، درصورتی‌که به هر دلیل، با تغییر و تحولات جدید روبه‌رو شوند، دچار چالشی عمیق و انقلابی درونی خواهند شد<ref>برگر و لوکمان، ساخت اجتماعی واقعیت، ص۲۰۲.</ref>. بر این اساس بهترین و کارآمد‌ترین وسیله تسریع و تسهیل این [[تغییر]]، دستگاه مکالمه شفاهی و ارتباط مستقیم است؛ دستگاه مکالمه و ارتباط مستقیمی که کاملا پیوسته و همساز، به‌کار گرفته شود<ref>برگر و لوکمان، ساخت اجتماعی واقعیت، ص۲۰۷-۲۰۹.</ref>. بنابراین اتخاذ روش شفاهی توسط [[اهل‌بیت]]{{عم}} بسیار منطقی و هدفمند بود. آنها برای انتقال مواد و محتوای تعلیمی خود با روش شفاهی از پنج شیوه به ترتیب و شرح زیر بهره می‌گرفتند<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۳۹ ـ ۱۴۱.</ref>:
این نکته را نیز باید مدنظر قرار داد که به‌کارگیری روش‌های شفاهی و چهره به چهره در مواجهه با مخاطبانی که با [[تعالیم اسلام]] کاملاً [[بیگانه]] بودند، بیشترین اثر‌گذاری را داشت. افرادی که بیشتر، تحت تأثیر شرایط و اقتضائات [[جامعه]] خود، [[اجتماعی]] شده باشند، درصورتی‌که به هر دلیل، با تغییر و تحولات جدید روبه‌رو شوند، دچار چالشی عمیق و انقلابی درونی خواهند شد<ref>برگر و لوکمان، ساخت اجتماعی واقعیت، ص۲۰۲.</ref>. بر این اساس بهترین و کارآمد‌ترین وسیله تسریع و تسهیل این [[تغییر]]، دستگاه مکالمه شفاهی و ارتباط مستقیم است؛ دستگاه مکالمه و ارتباط مستقیمی که کاملا پیوسته و همساز، به‌کار گرفته شود<ref>برگر و لوکمان، ساخت اجتماعی واقعیت، ص۲۰۷-۲۰۹.</ref>. بنابراین اتخاذ روش شفاهی توسط [[اهل‌بیت]]{{عم}} بسیار منطقی و هدفمند بود. آنها برای انتقال مواد و محتوای تعلیمی خود با روش شفاهی از پنج شیوه به ترتیب و شرح زیر بهره می‌گرفتند<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۳۹ ـ ۱۴۱.</ref>:


==== [[اقراء]] ====
==== اقراء ====
{{اصلی|اقراء}}
اقراء از [[روش‌های تعلیمی]] صدر اسلام به شمار می‌رود. از آنجا که این روش برخاسته از [[فرهنگ عمومی]] آن [[زمان]] است، مورد تأکید و اهتمام جدی [[اهل‌بیت]]{{عم}}، به ویژه [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بود. اقراء به معنی خواندن می‌باشد. اقراء در صدر اسلام را می‌توان به معنی خواندن و ابلاغ حروف ضمیمه شده و مفاهیم جمع شده دانست که به قصد [[تعلیم]] دادن مواد مورد نظر از حفظ یا از روی متن مکتوب عرضه می‌گردید. بررسی [[سیره]] تعلیمی اهل‌بیت{{عم}} نیز مؤید این معنا است.
 
اقراء مهم‌ترین روشی بود که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در [[تعالیم]] خود از آن بهره می‌برد. اقراء روشی برخاسته از [[فرهنگ جامعه]] [[عرب]] [[صدر اسلام]] بود. اقراء قرآن و [[تعلیم]] [[آموزه‌های اسلامی]] در دوران حضور پیامبر{{صل}} در [[مکه]] با دشواری‌های فراوانی همراه بود.
 
[[تشکیل حکومت اسلامی]] در مدینه، آغاز فعالیت‌های گسترده پیامبر{{صل}} در حوزه تعلیمی و [[تبلیغی]] بود. [[دعوت]] سایر [[قبایل]] و سفرهای متعدد اعراب به مدینه جهت اطلاع یافتن از محتوای [[دعوت پیامبر]]{{صل}}، موجب تشویق‌های فراوان ایشان به اقراء قرآن و [[تعلیم]] در کنار [[تعلم]] شد.
 
شرایط [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] بر بسیاری از جنبه‌های [[تعلیمی]] اهل‌بیت{{عم}} مؤثر بود. رقابت سیاسی قرشی‌ها با [[بنی‌هاشم]]، فشار سیاسی [[خلفا]]، فتوحات، پیدایش [[حس]] غنیمت‌جویی و فاصله گرفتن از اهل‌بیت{{عم}} که در فصل بعد به تفصیل به هر یک از آنها پرداخته خواهد شد، همگی از موانعی به‌شمار می‌آیند که فعالیت تعلیمی اهل‌بیت{{عم}} را تحت تأثیر خود قرار دادند؛ اما از آنجا که اقرای قرآن عموماً با منافع دستگاه [[حکومتی]] در تعارض نبود، این بخش از سیره تعلیمی اهل‌بیت{{عم}} از عوامل و موانع مذکور متأثر نشد و بهره‌گیری از روش اقراء در سراسر دوره زندگانی اهل‌بیت{{عم}} دنبال گردید<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص۱۴۱ ـ ۱۴۲.</ref>.


==== [[مناظره]] ====
==== [[مناظره]] ====
۱۲۹٬۶۲۱

ویرایش