گذشت از همسر: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

ساختار زندگی اجتماعی به گونه‌ای است که نمی‌توان بازتاب رفتارهای دیگران را لحاظ نکرد و تنها به خواست خود توجه کرد. ویژگی زیست‌محیطی به صورتی است که همه از منافع تولیدی دیگران سود می‌برند؛ همان‌گونه که پیامد [[رفتار]] [[زشت]] دیگران تنها دامنگیر خودشان نیست؛ از این‌رو افراد می‌توانند برای دیگران سودمند یا زیان‌آور باشند. در چنین شرایطی آنچه برای بهره‌گیری از سود و ایمن بودن از [[زیان]] تأثیر بیشتری دارد، [[مدارا]] و گذشت است. [[قرآن]] اساس [[زندگی]] [[انسان]] را در [[رنج]] می‌داند و در این باره می‌فرماید: «ما انسان را در رنج آفریدیم»<ref>{{متن قرآن|لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي كَبَدٍ}} «که بی‌گمان انسان را در رنج آفریده‌ایم،» سوره بلد، آیه ۴.</ref>. پس رنج فراگیر سراسر زندگی [[آدمی]] است و بهترین راه برای عبور از آن تحمل و مداراست. شاید به همین جهت است که فرمود: «[[صابران]] [[پاداش]] خود را بی‌حساب دریافت می‌کنند»<ref>{{متن قرآن|إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ}} «جز این نیست که پاداش شکیبایان را بی‌شمار، تمام دهند» سوره زمر، آیه ۱۰.</ref>.

با توجه به این [[آیات]] می‌توان گفت اساساً [[پیشرفت]] بیش از نود درصد امور زندگی با تحمل و مدارا همراه است؛ از قبیل تحمل آفت‌های رفتار بد خود، تحمل تندخویی افراد [[خانواده]]، [[همسایه]]، افراد کوچه و خیابان، محیط کار، محیط [[آموزشی]] و محیط [[مدیریتی]]. اگر آدمی در این موارد تحمل نکند و از آفت‌ها نگذرد، آسیب می‌‌بیند؛ از این‌رو [[امیرمؤمنان]]{{ع}} در این باره فرمود: «آن‌که از مدارا فاصله بگیرد، ناخوشی‌ها به او نزدیک می‌شود»<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۶۸، ص۳۴۱ ({{متن حدیث|مَنْ هَجَرَ الْمُدَارَاةَ قَارَبَهُ الْمَكْرُوهُ}}).</ref>. در سخنانی دیگر فرمود: «[[مدارا با مردم]] پس از [[ایمان به خدا]] اساس<ref>محمد بن حسن [[حر عاملی]]، [[وسائل الشیعه]]، ج۱۲، ص۲۰۲، ح۱۶۰۸۸ ({{متن حدیث|... رَأْسُ الْعَقْلِ بَعْدَ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مُدَارَاةُ النَّاسِ}}).</ref> و ثمره<ref>عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ص۴۴۵، واژه «مدح المداراة»، ش ۴۱۶ ({{متن حدیث|ثَمَرَةُ الْعَقْلِ مُدَارَاةُ النَّاسِ}}).</ref> [[خرد]]، پایه [[حکمت]]<ref>عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ش۱۰۱۶۸ ({{متن حدیث|رَأْسُ الْحِكْمَةِ مُدَارَاةُ النَّاسِ}}).</ref>، تابلو [[عقل]]<ref>عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ش۱۰۱۶۹ ({{متن حدیث|عُنْوَانُ الْعَقْلِ مُدَارَاةُ النَّاسِ}}).</ref> و موجب [[سلامت]] [[دین]] و دنیاست»<ref>عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ش۱۰۱۷۸ ({{متن حدیث|سَلَامَةُ الدِّينِ وَ الدُّنْيَا فِي مُدَارَاةِ النَّاسِ}}).</ref>. چنان‌که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: «مدارا با مردم [[صدقه]] است و هر که [[زندگی]] مدارامحور داشته باشد و از [[دنیا]] برود، [[شهید]] از دنیا رفته است»<ref>محمد بن حسن فتال، روضة الواعظین، ج۲، ص۳۸۰ ({{متن حدیث|قَالَ النَّبِيُّ{{صل}}: مَنْ عَاشَ مُدَارِياً مَاتَ شَهِيداً، وَ قَالَ: مُدَارَاةُ النَّاسِ صَدَقَةٌ}}).</ref>. پس انواع [[آرامش]] و سازگاری در زندگی از راه مدارا به دست می‌آید.

بنابراین تحمل و مدارا در [[محیط خانواده]] به ویژه در برابر تندخویی [[همسر]] از موارد گذشت درون‌خانگی است و مایه نیرومندی [[زن]] و شوهر می‌شود. اساساً همسر [[قوی]] و شایسته [[اهل]] گذشت است و کمتر [[اسیر]] [[خشم]] و [[عصبانیت]] می‌شود و این گذشت می‌تواند ابعاد [[حقوقی]] و [[اخلاقی]] داشته باشد. گذشت حقوقی مانند گذشت از [[حق]] قَسم، حق مضاجع۵ه، حق [[نفقه]]، حق [[پوشاک]] و [[حق مسکن]]. گذشت اخلاقی نیز مانند گذشت از بی‌مهری و تندخویی، چشم‌پوشی و [[سکوت]] شوهر. همه این گذشت‌ها برای [[حفظ]] ساختار [[خانوادگی]] است که اهمیتی اساسی دارد<ref>ر.ک: عبدالله جوادی آملی، خانواده متعادل، ص۲۴۰.</ref> و در [[آموزه‌های دینی]] به آن توصیه شده است.

پیامبر{{صل}} فرمود: «گذشت مرد از خطای زن از [[حقوق زن]] بر شوهرش است»<ref>عزیزالله عطاردی قوچانی، مسند الامام الصادق{{ع}}، ج۱۶، ص۱۸۸، ح۱۲ ({{متن حدیث|... وَ إِنْ أَذْنَبَتْ غَفَرَ لَهَا}}).</ref> و «مردی که [[بدخلقی]] زنش را با لحاظ [[پاداش]] [[الهی]] تحمل کند، [[خدا]] در برابر هر بار [[صبر]] او پاداشی همانند آنچه به ایوب [[نبی]] در برابر تحمل [[گرفتاری‌ها]] عطا کرده عنایت کند»<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۱۶۳، ح۲۵۳۱۵ ({{متن حدیث|مَنْ صَبَرَ عَلَى سُوءِ خُلُقِ امْرَأَتِهِ وَ احْتَسَبَهُ أَعْطَاهُ اللَّهُ (بِكُلِّ مَرَّةٍ) يَصْبِرُ عَلَيْهَا مِنَ الثَّوَابِ مِثْلَ مَا أَعْطَى أَيُّوبَ عَلَى بَلَائِهِ}}).</ref>. [[امام صادق]]{{ع}} در این باره فرمود: «[[رحمت خدا]] بر بنده‌ای باشد که با همسرش به [[نیکی]] [[رفتار]] کند»<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۴۴۳، ح۴۵۳۷ ({{متن حدیث|قَالَ الصَّادِقُ{{ع}}: رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً أَحْسَنَ فِيمَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ زَوْجَتِهِ...}}).</ref>. همچنین افزود: «پدرم همسری داشت که آزارش می‌داد؛ ولی پدر او را می‌بخشید»<ref>عزیزالله عطاردی قوچانی، مسند الامام الصادق{{ع}}، ج۱۶، ص۱۸۸، ح۱۱؛ ص۱۹۳، ح۳۴ ({{متن حدیث|... قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: كَانَتِ امْرَأَةٌ عِنْدَ أَبِي{{ع}} تُؤْذِيهِ فَيَغْفِرُ لَهَا}}).</ref>. همان گرامی درباره تحمل زن نیز فرمود: «بهترین زن آن است. اگر از شوهرش به [[خشم]] آید،]با تحمل او] به وی گوید دستم در دست توست و تا از من [[خشنود]] نگردی، از تو چشم نبندم و نخوابم»<ref>شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۳۸۹، ح۴۳۶۶ ({{متن حدیث|... خَيْرُ نِسَائِكُمُ الَّتِي إِنْ غَضِبَتْ أَوْ أَغْضَبَتْ قَالَتْ لِزَوْجِهَا: يَدِي فِي يَدِكَ لَا أَكْتَحِلُ بِغُمْضٍ حَتَّى تَرْضَى عَنِّي}}).</ref>.

کنیز [[امام حسین]] دسته گلی برای ایشان آورد و [[امام]] او را [[آزاد]] کرد. [[انس بن مالک]] که در جلسه حضور داشت، پرسید: چرا در برابر دسته گل کم‌ارزش کنیز را آزاد کردی؟ امام فرمود: [[خدا]] ما را این‌گونه [[تربیت]] کرده است و در [[قرآن]] فرمود: «هر گاه به شما [[تحیت]] گویند، پاسخ آن را بهتر از آن بدهید. پاسخ بهتر به این کنیز [[آزادی]] اوست»<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب{{ع}}، ج۴ ص۱۸؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۳۱ ({{متن حدیث|... فَدَخَلَتْ عَلَيْهِ جَارِيَةٌ فَحَيَّتْهُ بِطَاقَةِ رَيْحَانٍ فَقَالَ لَهَا: أَنْتِ حُرَّةٌ لِوَجْهِ اللَّهِ...}}).</ref>. وقتی امام در برابر [[هدیه]] کنیز این‌گونه [[احسان]] می‌کند، آیا می‌توان گفت در مقابل بدخویی کنیز یا دیگر همسرانش چنین نبود؟<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۲۸۶.</ref>