رکن و مقام: تفاوت میان نسخه‌ها

*"رکن" در لغت به معنای جانب و ناحیه قوی یک چیز است و "مقام" به جایگاهی که قدم در آن قرار می‌‏گیرد یا جایگاهی که شخص در آنجا می‏‌ایستد، گفته می‌‏شود<ref>  ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۳، ص ۱۸۵؛ مجمع البحرین، ج ۶، ص ۲۵۷</ref>. هر یک از چهار زاویه کعبه را یک "رکن" می‌‏نامند<ref>  خلیل بن احمد، کتاب العین، ج ۵، ص ۲۳۲</ref>.  

*هرگاه واژه رکن بدون پسوند به کار رود، مقصود آن رکنی است که حجر الاسود در آن هست و مقصود از مقام نیز در این‏جا مقام [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]]{{ع}} است.

*یکی از نقاط مقدس مسجد الحرام مقام [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]]{{ع}} است. این مقام، یکی از شعائر الهی است. و آن‏جا را بدین دلیل مقام [[حضرت ابراهیم|ابراهیم]]{{ع}} گویند که آن حضرت، وقتی دیوارهای کعبه را بالا می‏‌برد، سنگی اختیار کرده بر روی آن می‌‏ایستاد، تا به راحتی دیوار را بالا ببرد. همچنین در روایات آمده است: [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}، روی این سنگ ایستاده و مردم را به حج فرا می‏‌خواند. گفته شده است: در این هنگام، جای پای حضرت در سنگ فرو رفت که هم‏‌اکنون این اثر به چشم می‌‏خورد.

*اما آنچه در بحث مهدویت مورد نظر بوده و از آن به بزرگی یاد شده، بین رکن و مقام است. شکی نیست که این مکان، دارای ارزشی بسیار والا نزد خداوند سبحانه و تعالی است. [[ابو حمزه ثمالی]] می‌‏گوید: [[امام سجاد]]{{ع}} به ما فرمود: "آیا می‌‏دانید کدامین قسمت از زمین برترین مکان است؛ عرض کردیم: خداوند سبحانه و تعالی و [[پیامبر]]{{صل}} و فرزند [[پیامبر]]{{صل}} بهتر می‌‏داند. سپس فرمود: بهترین مکان‏‌ها بین رکن و مقام است"<ref> {{عربی|" أَمَّا أَفْضَلُ‏ الْبِقَاعِ‏ مَا بَيْنَ‏ الرُّكْنِ‏ وَ الْمَقَام‏ ‏‏"}}، شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۲۴۵، ح ۲۳۱۳</ref>.  

*در روایات مهدویت، وقتی سخن از بین رکن و مقام به میان می‌‏آید، مربوط به یکی از موارد ذیل است:

#محل [[بیعت]] با [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: "مهدی امتم میان ایشان [[امامان]‏] محمدی است که زمین را از عدل و داد آکنده سازد؛ همچنان که از ظلم و جور پر شده باشد. به خدا سوگند! من کسانی را که میان رکن و مقام با او بیعت می‏‌کنند، می‌‏شناسم و اسامی پدران و قبایلشان را نیز می‌‏دانم"<ref> {{عربی|" هِلَالٍ مَهْدِيُّ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ الَّذِي يَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً وَ اللَّهِ إِنِّي‏ لَأَعْرِفُ‏ مَنْ‏ يُبَايِعُهُ‏ بَيْنَ‏ الرُّكْنِ‏ وَ الْمَقَامِ‏ وَ أَعْرِفُ‏ أَسْمَاءَ آبَائِهِمْ‏ وَ قَبَائِلِهِمْ‏‏ ‏‏"}}، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، باب ۲۴، ص ۲۸۴، ح ۳۷</ref>. در برخی آثار [[اهل سنت]] نیز بین‏ رکن و مقام جایگاه بیعت [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}‏ با یارانش گفته شده است<ref>  ر. ک: الصنعانی، المصنف، ج ۱۱، ص ۲۷۱؛ ابن ابی شیبه، المصنف، ج ۸، ص ۶۰۹؛ طبرانی، معجم الکبیر، ح ۲۳، ص ۲۹۶؛ کنز العمال، ج ۱۱، ص ۱۲۵، ح ۳۰۹۳۲، ج ۱۴، ص ۲۶۵، ح ۳۸۶۶۸؛ سیوطی، در المنثور، ج ۵، ص ۲۴۱</ref>.  

#محل کشته شدن [[نفس زکیه]] و رخداد یکی از نشانه‏‌های حتمی ظهور. [[امام باقر]]{{ع}} پس از بیان پاره‌‏ای از نشانه‌‏های ظهور، در ادامه فرمود: " و جوانی از آل محمد که نامش [[محمد بن حسن]]- یا [[نفس زکیه]]- است، بین رکن و مقام کشته شود"<ref> {{عربی|" وَ قُتِلَ‏ غُلَامٌ‏ مِنْ‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ بَيْنَ‏ الرُّكْنِ‏ وَ الْمَقَامِ‏ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ النَّفْسُ الزَّكِيَّةُ ‏‏ ‏‏"}}، شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۳۳۰، باب ۳۲، ح ۱۶</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص:۲۴۶ - ۲۴۸.</ref>.

*میان رکن و مقام، مکانی مقدس و ممتاز در [[مسجد الحرام]] است، یعنی میان رکن حجر الاسود از کعبه و مقام ابراهیم {{ع}}. [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: "بین رکن و مقام قبر هفتاد [[پیامبر]] است"<ref>بحار الانوار، ج ۱۷، ص ۲۶۹.</ref>. و [[امام سجاد]] {{ع}} فرمود: "بین رکن و مقام، افضل بقاع روی زمین است"<ref>بحار الانوار، ج ۲۷، ص ۱۷۲.</ref>. در حدیثی از [[امام باقر]] {{ع}} آمده است: "گویا قائم را می‌بینم که روز [[عاشورا]]، روز شنبه، بین رکن و مقام ایستاده و جبرئیل، پیش روی او ندا می‌کند"<ref>غیبة طوسی، ص ۲۷۴.</ref>.  

*در [[روایات]] تصریح شده که نفس زکیه، بین رکن و مقام کشته می‌شود<ref>الملاحم و الفتن، ص ۱۶۱؛ روزگار رهایی، ج ۲، ص ۱۰۲۸.</ref>، و یاران حضرت در میان رکن و مقام با او [[بیعت]] می‌کنند<ref>الزام الناصب، ص ۵۲ و ۲۵۲؛ البیان، ص ۲۱۰ و ۲۱۸.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: [صاحب الامر] در میان رکن و مقام می‌ایستد، آن‌گاه بانگ برمی‌آورد: ای فرماندهان من! ای نزدیکان من! ... به سوی من بشتابید و به فرمان من گردن نهید..." <ref>غیبة طوسی، ص ۲۸۴؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۳۳.</ref>. در روایت دیگری آمده که حضرت در میان رکن و مقام از مردم برای امری تازه، کتابی تازه و حکومت آسمانی تازه، بیعت می‌گیرد"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۹۵ و ۱۲۱؛ الزام الناصب، ص ۲۲۳.</ref>. و از نشانه‌های ظهور، کشته شدن نفس زکیه در میان رکن و مقام ذکر شده است<ref>روزگار رهایی، ج ۲، ص ۱۰۶۹.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص:۳۶۷.</ref>.