گواهان توحید: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۴: خط ۱۴:
#'''صاحبان [[علم]]:''' صاحبان [[علم]] با حجّت‌های روشن و برهان‌های قطعی<ref>منهج الصادقین، ج ۲، ص ۱۹۰.</ref> و آشنایی با شگفتی‌های [[جهان]] [[آفرینش]]<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص ۲۵۸.</ref> به [[توحید]] پی‌برده، بر [[یگانگی]] و [[وحدانیت]] [[پروردگار]] عالم [[گواهی]] می‌دهند: {{متن قرآن|شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَالْمَلائِكَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref> خداوند- که به دادگری ایستاده است- و فرشتگان و دانشوران گواهی می‌دهند که: هیچ خدایی نیست جز او که پیروزمند فرزانه است؛ سوره آل عمران، آیه:۱۸.</ref> تقارن [[شهادت]] صاحبان [[علم]] با [[شهادت]] [[خدا]] و [[گواهی]] [[فرشتگان]] در این [[آیه]]، بر [[عظمت]] و [[شرافت]] آنان دلالت دارد و از درجه بالای آن‌ها در کمال حکایت می‌کند<ref>تفسیر اثنی عشری، ج ۲، ص ۱۴۰.</ref>. مصداق کامل "صاحبان [[علم]]"، [[پیامبران]] و اوصیای آنان و اولیای [[معصوم]]{{عم}} است<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص ۷۸؛ الاصفی، ج ۱، ص ۱۴۷؛ تفسیر آسان، ج ۲، ص ۲۲۴.</ref> که [[خداوند]] [[معرفت]] خویش را به گونه کامل بدانان ارزانی داشته است. برخی گفته اند: تنها این بزرگواران هستند که [[شایسته]] عنوان "[[اولواالعلمِ]]" در [[آیه]] یاد شده‌اند، زیرا آنان‌اند که بنیاد [[دانش]] و [[خداپرستی]] را در [[جهان]] پی ریخته‌اند؛ ولی [[علم]] و [[معرفت]] دیگر [[عالمان]] درباره [[توحید]] و [[قرآن]]، اکتسابی و مقرون به اموری [[خطاپذیر]] یا آغشته به [[جهل]] است<ref>انوار درخشان، ج ۳، ص ۳۰.</ref>؛ امّا این سخن را نمی‌توان پذیرفت، زیرا کلمه "[[اولواالعلمِ]]" قید و شرطی ندارد و ثانیاً غیر از [[انبیا]] و اوصیای [[الهی]]، [[عالمان]] بسیاری با ادلّه و برهان‌های شایان [[اعتماد]] "[[برهان]] صدّیقین، [[برهان]] [[نظم]]، [[برهان]] تمانع و [[برهان]] [[محبت]] مدخل‌های مربوط" به [[توحید]] [[علم]] یافته‌اند<ref>تفسیر آسان، ج ۲، ص ۲۲۴.</ref> و بر اساس آن ها بر [[حقانیت]] [[توحید]] [[گواهی]] می‌دهند، با این حال، می‌توان پذیرفت که مراد از [[علم]] در عبارت "[[اولواالعلمِ]]" ، [[علم]] [[توحید]] و [[علوم دینی]] است نه هر گونه [[علمی]]، زیرا [[آیه]] درصدد بیان یکتایی خداست<ref>تفسیر آسان، ج ۲، ص ۲۲۵.</ref><ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص۷۲ - ۱۱۵.</ref>
#'''صاحبان [[علم]]:''' صاحبان [[علم]] با حجّت‌های روشن و برهان‌های قطعی<ref>منهج الصادقین، ج ۲، ص ۱۹۰.</ref> و آشنایی با شگفتی‌های [[جهان]] [[آفرینش]]<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص ۲۵۸.</ref> به [[توحید]] پی‌برده، بر [[یگانگی]] و [[وحدانیت]] [[پروردگار]] عالم [[گواهی]] می‌دهند: {{متن قرآن|شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَالْمَلائِكَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref> خداوند- که به دادگری ایستاده است- و فرشتگان و دانشوران گواهی می‌دهند که: هیچ خدایی نیست جز او که پیروزمند فرزانه است؛ سوره آل عمران، آیه:۱۸.</ref> تقارن [[شهادت]] صاحبان [[علم]] با [[شهادت]] [[خدا]] و [[گواهی]] [[فرشتگان]] در این [[آیه]]، بر [[عظمت]] و [[شرافت]] آنان دلالت دارد و از درجه بالای آن‌ها در کمال حکایت می‌کند<ref>تفسیر اثنی عشری، ج ۲، ص ۱۴۰.</ref>. مصداق کامل "صاحبان [[علم]]"، [[پیامبران]] و اوصیای آنان و اولیای [[معصوم]]{{عم}} است<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص ۷۸؛ الاصفی، ج ۱، ص ۱۴۷؛ تفسیر آسان، ج ۲، ص ۲۲۴.</ref> که [[خداوند]] [[معرفت]] خویش را به گونه کامل بدانان ارزانی داشته است. برخی گفته اند: تنها این بزرگواران هستند که [[شایسته]] عنوان "[[اولواالعلمِ]]" در [[آیه]] یاد شده‌اند، زیرا آنان‌اند که بنیاد [[دانش]] و [[خداپرستی]] را در [[جهان]] پی ریخته‌اند؛ ولی [[علم]] و [[معرفت]] دیگر [[عالمان]] درباره [[توحید]] و [[قرآن]]، اکتسابی و مقرون به اموری [[خطاپذیر]] یا آغشته به [[جهل]] است<ref>انوار درخشان، ج ۳، ص ۳۰.</ref>؛ امّا این سخن را نمی‌توان پذیرفت، زیرا کلمه "[[اولواالعلمِ]]" قید و شرطی ندارد و ثانیاً غیر از [[انبیا]] و اوصیای [[الهی]]، [[عالمان]] بسیاری با ادلّه و برهان‌های شایان [[اعتماد]] "[[برهان]] صدّیقین، [[برهان]] [[نظم]]، [[برهان]] تمانع و [[برهان]] [[محبت]] مدخل‌های مربوط" به [[توحید]] [[علم]] یافته‌اند<ref>تفسیر آسان، ج ۲، ص ۲۲۴.</ref> و بر اساس آن ها بر [[حقانیت]] [[توحید]] [[گواهی]] می‌دهند، با این حال، می‌توان پذیرفت که مراد از [[علم]] در عبارت "[[اولواالعلمِ]]" ، [[علم]] [[توحید]] و [[علوم دینی]] است نه هر گونه [[علمی]]، زیرا [[آیه]] درصدد بیان یکتایی خداست<ref>تفسیر آسان، ج ۲، ص ۲۲۵.</ref><ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص۷۲ - ۱۱۵.</ref>
*گفتنی است که در این [[آیه]] جمله {{عربی|" لا إِلهَ‏ إِلَّا هُوَ ‏‏‏‏‏‏‏‏"}} تکرار شده است. این تکرار چنان که در برخی [[روایات]] آمده<ref>روض الجنان، ج ۴، ص ۲۳۴ - ۲۳۵.</ref>، برای آن است که در آغاز [[آیه شهادت]] [[خداوند]] و [[فرشتگان]] و صاحبان [[علم]] به [[توحید]] گزارش شده و در پایان [[آیه]] [[تعلیم]] داده شده است که هرکس این [[گواهی]] را درمی یابد، لازم است با آن [[گواهان]] همصدا گردد و بر [[وحدت]] و [[یگانگی]] معبود [[گواهی]] دهد<ref>تفسیر عاملی، ج ۲، ص ۳۷.</ref>. برخی سرّ تکرار را تأکید و بیان اهتمام [[قرآن]] به [[توحید]] دانسته‌اند<ref>کنز الدقائق، ج ۳، ص ۵۵؛ الجوهر الثمین، ج ۱، ص ۳۰۴.</ref><ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص۷۲ - ۱۱۵.</ref>.
*گفتنی است که در این [[آیه]] جمله {{عربی|" لا إِلهَ‏ إِلَّا هُوَ ‏‏‏‏‏‏‏‏"}} تکرار شده است. این تکرار چنان که در برخی [[روایات]] آمده<ref>روض الجنان، ج ۴، ص ۲۳۴ - ۲۳۵.</ref>، برای آن است که در آغاز [[آیه شهادت]] [[خداوند]] و [[فرشتگان]] و صاحبان [[علم]] به [[توحید]] گزارش شده و در پایان [[آیه]] [[تعلیم]] داده شده است که هرکس این [[گواهی]] را درمی یابد، لازم است با آن [[گواهان]] همصدا گردد و بر [[وحدت]] و [[یگانگی]] معبود [[گواهی]] دهد<ref>تفسیر عاملی، ج ۲، ص ۳۷.</ref>. برخی سرّ تکرار را تأکید و بیان اهتمام [[قرآن]] به [[توحید]] دانسته‌اند<ref>کنز الدقائق، ج ۳، ص ۵۵؛ الجوهر الثمین، ج ۱، ص ۳۰۴.</ref><ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص۷۲ - ۱۱۵.</ref>.
*[[نقل]] است که دو عالم [[مسیحی]] از [[پیامبر]]{{صل}} پرسیدند: مهم‌ترین [[شهادت]] در [[کتاب خدا]] کدام [[شهادت]] و چگونه شهادتی است؟ در این حال [[آیه]] یاد شده نازل شد <ref>روض الجنان، ج ۴، ص ۲۲۴ - ۲۲۵.</ref> و از آن پس همواره در کانون توجه [[پیامبر خدا]]{{صل}} بود و آن [[حضرت]] بارها در مواقع مختلف [[آیه]] را بر زبان می‌آورد<ref>انوار العرفان، ج ۵، ص ۱۹۵.</ref>؛ از جمله آنکه [[زبیر بن عوام]] گوید: شب [[عرفه]] در [[خدمت]] [[رسول]] اللّه صلی [[الله]] علیه و آله بودم و شنیدم آن [[حضرت]] این [[آیه]] را به صورت مکرّر [[تلاوت]] می‌کرد<ref>نمونه، ج ۲، ص ۴۶۹؛ انوار العرفان، ج ۵، ص ۱۹۵.</ref> برخی [[صاحب نظران]] که فقط [[انبیا]] و [[اوصیا]]{{عم}} را مصداق "[[اولواالعلمِ]]" می‌دانند و معتقدند که اهل [[توحید]] به لسان قال و جمیع موجودات به لسان حال بر [[حقانیت]] [[توحید]] [[شهادت]] می‌دهند، در بیان [[ادله]] نظریه خویش گفته‌اند: اولاً [[شهادت]] [[خدا]] و [[فرشتگان]] و [[انبیا]] و [[اوصیا]] به واسطه [[عصمت]] آنان، در معرض [[شبهه]] و اشکال نیست، برخلاف [[شهادت]] غیر [[معصوم]] که در معرض [[شک]] و تردید است. ثانیا [[شهادت]] غیر آنان از آنان اخذ شده و فرع بر آن است و ثالثا گویی [[قرآن]] فرموده است: [[توحید]] مسئله‌ای است که چنین [[شاهدان]] معصومی دارد و ازاین رو احدی نباید آن را ردّ کند، همان گونه که در برابر کسی که منکر مطلبی است، [[دلیل]] می‌آورند که این مطلب را فلان عالم یا [[متدین]] [[گواهی]] داده است و از این رو نباید کسی آن را [[انکار]] کند<ref>اطیب البیان، ج ۳، ص ۱۴۲.</ref><ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص۷۲ - ۱۱۵.</ref>.
*[[نقل]] است که دو عالم [[مسیحی]] از [[پیامبر]]{{صل}} پرسیدند: مهم‌ترین [[شهادت]] در [[کتاب خدا]] کدام [[شهادت]] و چگونه شهادتی است؟ در این حال [[آیه]] یاد شده نازل شد <ref>روض الجنان، ج ۴، ص ۲۲۴ - ۲۲۵.</ref> و از آن پس همواره در کانون توجه [[پیامبر خدا]]{{صل}} بود و آن [[حضرت]] بارها در مواقع مختلف [[آیه]] را بر زبان می‌آورد<ref>انوار العرفان، ج ۵، ص ۱۹۵.</ref>؛ از جمله آنکه [[زبیر بن عوام]] گوید: شب [[عرفه]] در [[خدمت]] [[رسول اللّه]]{{صل}} بودم و شنیدم آن [[حضرت]] این [[آیه]] را به صورت مکرّر [[تلاوت]] می‌کرد<ref>نمونه، ج ۲، ص ۴۶۹؛ انوار العرفان، ج ۵، ص ۱۹۵.</ref> برخی [[صاحب نظران]] که فقط [[انبیا]] و [[اوصیا]]{{عم}} را مصداق "[[اولواالعلمِ]]" می‌دانند و معتقدند که اهل [[توحید]] به لسان قال و جمیع موجودات به لسان حال بر [[حقانیت]] [[توحید]] [[شهادت]] می‌دهند، در بیان [[ادله]] نظریه خویش گفته‌اند:
#[[شهادت]] [[خدا]] و [[فرشتگان]] و [[انبیا]] و [[اوصیا]] به واسطه [[عصمت]] آنان، در معرض [[شبهه]] و اشکال نیست، برخلاف [[شهادت]] غیر [[معصوم]] که در معرض [[شک]] و تردید است.
#[[شهادت]] غیر آنان از آنان اخذ شده و فرع بر آن است.
#گویی [[قرآن]] فرموده است: [[توحید]] مسئله‌ای است که چنین [[شاهدان]] معصومی دارد و ازاین رو احدی نباید آن را ردّ کند، همان گونه که در برابر کسی که منکر مطلبی است، [[دلیل]] می‌آورند که این مطلب را فلان عالم یا [[متدین]] [[گواهی]] داده است و از این رو نباید کسی آن را [[انکار]] کند<ref>اطیب البیان، ج ۳، ص ۱۴۲.</ref><ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص۷۲ - ۱۱۵.</ref>.


==منابع==
==منابع==
۱۱۵٬۳۵۳

ویرایش