آزادی عقیده: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۹۶ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۰
خط ۱۵۶: خط ۱۵۶:
*دسته سوم آن دسته از آراء و گزاره‌هاست که نه دلیلی بر [[حقانیت]] دارند و نه دلیلی بر بطلان، در گذشته گفتیم در نظر [[عقل]] دو [[حق]] برای این دسته از گزاره‌ها ثابت است [[حق]] نخست [[حق]] اثباتی است که [[حق]] تحقیق و تفحص و پرس‌و‌جو است، و دیگری [[حق]] سلبی یا به تعبیری سلب الحق است که عبارت است از اینکه به [[حکم عقل]] کسی [[حق]] ندارد به [[رأی]] و نظر و عقیده‌ای که [[برهان]]، [[حقانیت]] آن را ثابت نکرده، و دلیلی بر [[صدق]] و صحت آن وجود ندارد [[اعتقاد]] پیدا کند و به آن [[ایمان]] آورد. [[اعتقاد]] و [[ایمان]] از نتایج و [[حقوق]] لاینفک [[حجت]] و برهان‌اند، آنجا که [[حجت]] و [[برهان]] [[حقانیت]] گزاره‌ای را اثبات کند نتیجه آن [[وجوب]] [[تکوینی]] [[اعتقاد]] و [[وجوب]] [[تشریعی]] و یا [[حق]] [[ایمان]] به آن است، و آنجا که [[دلیل]] و حجتی بر [[حقانیت]] گزاره‌ای نیست [[اعتقاد]] به آن، و نیز [[ایمان]] قلبی به آن در نظر [[عقل]] [[تجاوز]] از حدود [[عدل]] و [[حق]] است.
*دسته سوم آن دسته از آراء و گزاره‌هاست که نه دلیلی بر [[حقانیت]] دارند و نه دلیلی بر بطلان، در گذشته گفتیم در نظر [[عقل]] دو [[حق]] برای این دسته از گزاره‌ها ثابت است [[حق]] نخست [[حق]] اثباتی است که [[حق]] تحقیق و تفحص و پرس‌و‌جو است، و دیگری [[حق]] سلبی یا به تعبیری سلب الحق است که عبارت است از اینکه به [[حکم عقل]] کسی [[حق]] ندارد به [[رأی]] و نظر و عقیده‌ای که [[برهان]]، [[حقانیت]] آن را ثابت نکرده، و دلیلی بر [[صدق]] و صحت آن وجود ندارد [[اعتقاد]] پیدا کند و به آن [[ایمان]] آورد. [[اعتقاد]] و [[ایمان]] از نتایج و [[حقوق]] لاینفک [[حجت]] و برهان‌اند، آنجا که [[حجت]] و [[برهان]] [[حقانیت]] گزاره‌ای را اثبات کند نتیجه آن [[وجوب]] [[تکوینی]] [[اعتقاد]] و [[وجوب]] [[تشریعی]] و یا [[حق]] [[ایمان]] به آن است، و آنجا که [[دلیل]] و حجتی بر [[حقانیت]] گزاره‌ای نیست [[اعتقاد]] به آن، و نیز [[ایمان]] قلبی به آن در نظر [[عقل]] [[تجاوز]] از حدود [[عدل]] و [[حق]] است.


==قسمت سوم: حقوق عقاید و آراء در تشریع الهی==
==قسمت سوم: [[حقوق]] [[عقاید]] و آراء در [[تشریع]] [[الهی]]==
چهارچوب و حدود آزادی عقیده در شریعت الهی دقیقاً با حدود و چهارچوبی که به حکم عقل سلیم و آزاد برای عقیده مقرّر است تطابق کامل دارد.
*چهارچوب و حدود [[آزادی]] [[عقیده]] در [[شریعت الهی]] دقیقاً با حدود و چهارچوبی که به [[حکم عقل]] سلیم و آزاد برای [[عقیده]] مقرّر است تطابق کامل دارد.
 
*همان [[حقوق]] پنجگانه اثباتی و سلبی که در نظر [[عقل]] برای [[عقیده]] [[حق]] ثابت است در [[شریعت الهی]] نیز به همان ترتیب ثابت است.
همان حقوق پنجگانه اثباتی و سلبی که در نظر عقل برای عقیده حق ثابت است در شریعت الهی نیز به همان ترتیب ثابت است.
*در قسمت نخستین این مبحث گفتیم که [[رأی]] و عقیده‌ای که صحت آن ثابت بالبرهان است در نظر [[عقل]] از پنج‌گونه [[حق]] اثباتی و پنج‌گونه [[حق]] سلبی برخوردار است:
 
*[[حقوق]] اثباتی عبارتند از:
در قسمت نخستین این مبحث گفتیم که رأی و عقیده‌ای که صحت آن ثابت بالبرهان است در نظر عقل از پنج‌گونه حق اثباتی و پنج‌گونه حق سلبی برخوردار است:
# [[حق]] [[ایمان]]؛
 
# [[حق]] [[بیان]]؛
حقوق اثباتی عبارتند از:
# [[حق]] [[تأیید]] و [[نصرت]]؛
# حق ایمان؛
# [[حق]] نشر و [[تبلیغ]]؛
# حق بیان؛
# [[حق]] عمل.
# حق تأیید و نصرت؛
*و [[حقوق]] سلبی عبارتند از:
# حق نشر و تبلیغ؛
# ممنوعیت [[انکار]] قلبی؛
# حق عمل.
# ممنوعیت [[انکار]] زبانی یا اظهار [[انکار]] و [[مخالفت]]؛          
 
# ممنوعیت جلوگیری از [[بیان]] و [[تأیید]] و [[نصرت]]؛
و حقوق سلبی عبارتند از:
# ممنوعیت جلوگیری از نشر و [[تبلیغ]]؛
# ممنوعیت انکار قلبی؛
# ممنوعیت انکار زبانی یا اظهار انکار و مخالفت؛          
# ممنوعیت جلوگیری از بیان و تأیید و نصرت؛
# ممنوعیت جلوگیری از نشر و تبلیغ؛
# ممنوعیت جلوگیری از عمل.
# ممنوعیت جلوگیری از عمل.
 
*در [[شریعت اسلامی]] نیز همین [[حقوق]] پنجگانه اثباتی و سلبی برای [[عقیده]] و [[رأی]] ثابت الحصة بالبرهان وجود دارد، در اینجا به بررسی [[ادله]] شرعی هر یک از این [[حقوق]] پنجگانه اثباتی و سلبی می‌پردازیم:
در شریعت اسلامی نیز همین حقوق پنجگانه اثباتی و سلبی برای عقیده و رأی ثابت الحصة بالبرهان وجود دارد، در اینجا به بررسی ادله شرعی هر یک از این حقوق پنجگانه اثباتی و سلبی می‌پردازیم:
*[[ادله]] شرعی [[حقوق]] اثباتی آراء و [[عقائد]] مستند به [[برهان]] و [[دلیل]]:
 
ادله شرعی حقوق اثباتی آراء و عقائد مستند به برهان و دلیل:
 
===نخست: حق ایمان===
===نخست: حق ایمان===


۱۱۵٬۳۴۹

ویرایش