←واژهشناسی لغوی
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
*[[فکر]] در اصطلاح [[عامه]] [[مردم]] نیز عبارت است از هر انتقالی که برای نفس در ادراکات جزئی صورت گیرد<ref>شرح منظومه، ج۱، ص۸۴.</ref>. | *[[فکر]] در اصطلاح [[عامه]] [[مردم]] نیز عبارت است از هر انتقالی که برای نفس در ادراکات جزئی صورت گیرد<ref>شرح منظومه، ج۱، ص۸۴.</ref>. | ||
*واژه [[تفکّر]] با واژههایی همچون اعتبار، تذکّر، [[تدبّر]]، نظر، [[عقل]] و [[علم]] همسو و مرتبط است، گرچه تفاوتهایی نیز بین آنها وجود دارد، چنان که گفته شده: [[حقیقت]] [[تفکر]] احضار دو [[معرفت]] در [[قلب]] برای نتیجه گرفتن [[معرفت]] سوم و "اعتبار" عبور از دو [[معرفت]] به [[معرفت]] سوم و [[تذکر]] برخورد به دو [[معرفت]] است<ref>الموسوعة الذهبیه، ج۱۰، ص۲۰۲.</ref>. | *واژه [[تفکّر]] با واژههایی همچون اعتبار، تذکّر، [[تدبّر]]، نظر، [[عقل]] و [[علم]] همسو و مرتبط است، گرچه تفاوتهایی نیز بین آنها وجود دارد، چنان که گفته شده: [[حقیقت]] [[تفکر]] احضار دو [[معرفت]] در [[قلب]] برای نتیجه گرفتن [[معرفت]] سوم و "اعتبار" عبور از دو [[معرفت]] به [[معرفت]] سوم و [[تذکر]] برخورد به دو [[معرفت]] است<ref>الموسوعة الذهبیه، ج۱۰، ص۲۰۲.</ref>. | ||
*برخی در تفاوت [[تفکّر]] با تذکّر | *برخی در تفاوت [[تفکّر]] با تذکّر گفتهاند: "[[تفکر]]" [[شناخت]] چیزی است، هرچند قبلا هیچ گونه اطلاعی از آن وجود نداشته باشد؛ ولی "[[تذکر]]" در موردی است که [[انسان]] قبلا با آن موضوع هرچند از طریق آگاهیهای [[فطری]] آشنایی داشته باشد<ref>نمونه، ج۹، ص۷۶؛ مجمع البیان، ج۵، ص۲۳۶.</ref>. برخی هم [[تذکر]] را [[تفکر]] در اموری برای راه یافتن به نتیجهای دانستهاند که مورد [[غفلت]] واقع شده یا پیش از آن مجهول بوده است<ref>المیزان، ج۸، ص۳۸۱.</ref>. در تفاوت بین [[تفکر]] و [[تدبر]] هم گفته شده که "[[تدبر]]" [[تصرف]] [[قلب]] در توجه به عواقب امور<ref>الفروق اللغویه، ص۱۲۱.</ref> و رموز آن<ref>نثر طوبی، ج۱، ص۲۵۲.</ref> ولی "[[تفکر]]" [[تصرف]] [[قلب]] در توجه به [[ادله]] است<ref>الفروق اللغویه، ص۱۲۱.</ref>. نظر نیز به معانی مختلفی<ref>نثر طوبی، ج۲، ص۴۷۵.</ref> مانند [[فکر]] و [[اندیشه]] کردن آمده است. [[عقل]] هم به معنای مصدری، [[ادراک]] کامل چیزی و به معنای اسمی، حقیقتی است که خوب و بد و [[حق و باطل]] و راست و [[دروغ]] را تشخیص میدهد<ref>نثر طوبی، ج۲، ص۱۷۹.</ref>. به گفتهای، ثمره [[فکر]]، [[علم]] است و از آن در [[قلب]] تغییری حاصل میشود که حال نامیده میشود و از حالْ تغییری در جوارح پدید میآید که عمل خوانده میشود<ref>الموسوعه الذهبیه، ج۱۰، ص۲۰۲.</ref>. | ||
*در [[قرآن کریم]] افزون بر واژه [[تفکر]] که مشتقات آنکه ۱۸ بار به کار رفته، مشتقّات واژههای مرتبط با موضوع [[تفکر]]، نظیر [[تدبّر]]، [[تذکر]]، [[تفقه]]، [[تفکیر]]، اعتبار، نظر و [[عقل]] نیز فراوان به کار رفته است <ref>[[تفکر (مقاله)|تفکر]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم (کتاب)|دائره المعارف قرآن کریم]]، ج۸</ref>. | *در [[قرآن کریم]] افزون بر واژه [[تفکر]] که مشتقات آنکه ۱۸ بار به کار رفته، مشتقّات واژههای مرتبط با موضوع [[تفکر]]، نظیر [[تدبّر]]، [[تذکر]]، [[تفقه]]، [[تفکیر]]، اعتبار، نظر و [[عقل]] نیز فراوان به کار رفته است <ref>[[تفکر (مقاله)|تفکر]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم (کتاب)|دائره المعارف قرآن کریم]]، ج۸</ref>. | ||