جز
جایگزینی متن - 'باقی' به 'باقی'
جز (جایگزینی متن - 'بیان' به 'بیان') |
جز (جایگزینی متن - 'باقی' به 'باقی') |
||
| خط ۶۸: | خط ۶۸: | ||
*جواز و وقوع [[نسخ]] و عدم آن در [[آیات قرآن]] و [[شناخت]] [[ناسخ و منسوخ]]، از آغاز مورد توجّه و تحقیق قرآنپژوهان بوده و از مهمترین مبادی [[فهم قرآن]] و [[احکام]] [[تشریعی]] آن شناخته شده است. برای [[آیات قرآن]]، سه قسم [[نسخ]] برشمردهاند: | *جواز و وقوع [[نسخ]] و عدم آن در [[آیات قرآن]] و [[شناخت]] [[ناسخ و منسوخ]]، از آغاز مورد توجّه و تحقیق قرآنپژوهان بوده و از مهمترین مبادی [[فهم قرآن]] و [[احکام]] [[تشریعی]] آن شناخته شده است. برای [[آیات قرآن]]، سه قسم [[نسخ]] برشمردهاند: | ||
#'''[[نسخ]] [[حکم]] و [[تلاوت]]:''' یعنی آیهای پس از [[نزول]] و بیان یک یا چند [[حکم]]، همراه با [[حکم]] آن، به کلّی محو شود. این نوع [[نسخ]] را گروهی از [[اهل حدیث]] و جمعی از [[محدّثان]] غیر محقّق پذیرفتهاند؛ امّا از دیدگاه بیشتر قرآنپژوهان مردود است؛ زیرا لازمه قبول چنین نسخی، پذیرفتن [[تحریف قرآن]] است. | #'''[[نسخ]] [[حکم]] و [[تلاوت]]:''' یعنی آیهای پس از [[نزول]] و بیان یک یا چند [[حکم]]، همراه با [[حکم]] آن، به کلّی محو شود. این نوع [[نسخ]] را گروهی از [[اهل حدیث]] و جمعی از [[محدّثان]] غیر محقّق پذیرفتهاند؛ امّا از دیدگاه بیشتر قرآنپژوهان مردود است؛ زیرا لازمه قبول چنین نسخی، پذیرفتن [[تحریف قرآن]] است. | ||
#'''[[نسخ]] [[تلاوت]] و بقای [[حکم]]:''' یعنی آیهای محو شود؛ ولی حکمی که بیان کرده | #'''[[نسخ]] [[تلاوت]] و بقای [[حکم]]:''' یعنی آیهای محو شود؛ ولی حکمی که بیان کرده باقی بماند و به آن عمل شود. بیشتر مفسّران و [[دانشمندان]] اهل [[سنّت]] اینگونه [[نسخ]] را پذیرفتهاند؛ امّا [[شیعه]] به دو [[دلیل]] آن را مردود میداند: | ||
##مستند اینگونه [[نسخ]]، خبرهای [[واحد]] است؛ در حالی که [[نسخ قرآن]] باید با [[قرآن]] یا با استناد به [[سنّت]] و خبرِ قطعی و [[متواتر]] ثابت شود. | ##مستند اینگونه [[نسخ]]، خبرهای [[واحد]] است؛ در حالی که [[نسخ قرآن]] باید با [[قرآن]] یا با استناد به [[سنّت]] و خبرِ قطعی و [[متواتر]] ثابت شود. | ||
##این نیز مانند نوع اوّل موجب پذیرش [[تحریف قرآن]] است. | ##این نیز مانند نوع اوّل موجب پذیرش [[تحریف قرآن]] است. | ||
#'''[[نسخ]] [[حکم]] و بقای [[تلاوت]]:''' یعنی شکل [[آیه]] با همان [[بلاغت]] و [[اعجاز]] | #'''[[نسخ]] [[حکم]] و بقای [[تلاوت]]:''' یعنی شکل [[آیه]] با همان [[بلاغت]] و [[اعجاز]] باقی باشد و [[تلاوت]] شود؛ امّا [[حکم]] آن با جای گزینی آیهای دیگر از جانب [[خداوند]] [[نسخ]] گردد. این همان [[نسخ]] [[معروف]] و مورد اتّفاق قرآنپژوهانی است که جواز و وقوع [[نسخ]] را پذیرفتهاند<ref>التمهید، ج ۲، ص ۲۸۵.</ref>. | ||
===تقسیمات دیگر=== | ===تقسیمات دیگر=== | ||
*[[سیوطی]] [[آیات]] را از جهت [[نزول]]، اینگونه تقسیم میکند: [[آیات]] مکّی و مدنی، سفری و حضری، تابستانی و زمستانی، فراشی و نومی، زمینی و آسمانی، لیلی و نهاری<ref>الاتقان، ج ۱، ص ۱۰.</ref>. و نیز از جهت محتوا و ویژگیهای دیگر نیز آنها را به ۳۴ دسته تقسیم کردهاند؛ مانند: [[آیات]] الاحکام، [[آیات]] [[استدراج]]، [[آیات]] ناسخ، [[آیات]] منسوخ. برای بعضی از [[آیات]]، نام نیز نهادهاند که تعدادشان بالغ بر یک صد [[آیه]] است؛ مانند: [[آیه تبلیغ]]<ref>{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}} «ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرساندهای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه میگیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمیکند» سوره مائده، آیه ۶۷.</ref>، | *[[سیوطی]] [[آیات]] را از جهت [[نزول]]، اینگونه تقسیم میکند: [[آیات]] مکّی و مدنی، سفری و حضری، تابستانی و زمستانی، فراشی و نومی، زمینی و آسمانی، لیلی و نهاری<ref>الاتقان، ج ۱، ص ۱۰.</ref>. و نیز از جهت محتوا و ویژگیهای دیگر نیز آنها را به ۳۴ دسته تقسیم کردهاند؛ مانند: [[آیات]] الاحکام، [[آیات]] [[استدراج]]، [[آیات]] ناسخ، [[آیات]] منسوخ. برای بعضی از [[آیات]]، نام نیز نهادهاند که تعدادشان بالغ بر یک صد [[آیه]] است؛ مانند: [[آیه تبلیغ]]<ref>{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}} «ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرساندهای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه میگیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمیکند» سوره مائده، آیه ۶۷.</ref>، | ||