بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: واگردانی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
'''برهان''' ثابت کننده [[حقانیت]] امور به طور [[قطع]] و [[یقین]]<ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص ۵۰۲ - ۵۱۷.</ref>. | '''[[برهان]]'''[[ ثابت]] کننده [[حقانیت]] امور به طور [[قطع]] و [[یقین]]<ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص ۵۰۲ - ۵۱۷.</ref>. | ||
==واژهشناسی لغوی== | ==واژهشناسی لغوی== | ||
*برهان واژهای عربی است که درباره ریشه آن میان لغت شناسان اختلاف است؛ برخی آن را مصدر ثلاثی مجرد "بَرِهَ یَبْرَه بُرْهاناً" به معنای سفید شدن<ref>مفردات، ص۱۲۱، «بره».</ref> و برخی دیگر آن را مشتق از ریشه رباعی مجرّد "بَرْهَنَ یُبَرْهِنُ بَرهَنةً" و به معنای حجّت و دلیل دانستهاند<ref>لسان العرب، ج۱، ص۳۹۴، «برهن».</ref>؛ ولی بعید نیست این واژه در اصل مصدر "بَرِهَ یَبْرَه" به معنای سفید شدن بوده و پس از آن بر کلام آشکاری که ابهامی ندارد یا چیز روشنی که در آن خفایی نیست اطلاق شده و سپس به طور اشتقاق انتزاعی فعل رباعی "بَرْهَنَ" از آن اشتقاق یافته است، بنابراین نونِ برهان با توجّه به مادّه اصلی، زاید و با توجّه به اشتقاق ثانوی اصلی است و شاید این معنای سخن کسانی است که گفتهاند: بَرْهَنَ مُوَلَّد است<ref>التحقیق، ج۱، ص۲۶۲، «برهن».</ref>، به هر تقدیر برهان در لغت اخص از دلیل و به معنای حجّت و بیان واضح<ref>منتهی الارب، ج۱، ص۷۷.</ref> و دلیل قاطع<ref>لغت نامه، ج۳، ص۴۰۴۵، "برهان".</ref> است<ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص ۵۰۲ - ۵۱۷.</ref>. | *[[برهان]] واژهای [[عربی]] است که درباره ریشه آن میان لغت شناسان [[اختلاف]] است؛ برخی آن را مصدر ثلاثی مجرد "بَرِهَ یَبْرَه بُرْهاناً" به معنای سفید شدن<ref>مفردات، ص۱۲۱، «بره».</ref> و برخی دیگر آن را مشتق از ریشه رباعی مجرّد "بَرْهَنَ یُبَرْهِنُ بَرهَنةً" و به معنای [[حجّت]] و [[دلیل]] دانستهاند<ref>لسان العرب، ج۱، ص۳۹۴، «برهن».</ref>؛ ولی بعید نیست این واژه در اصل مصدر "بَرِهَ یَبْرَه" به معنای سفید شدن بوده و پس از آن بر [[کلام]] آشکاری که ابهامی ندارد یا چیز روشنی که در آن خفایی نیست اطلاق شده و سپس به طور اشتقاق انتزاعی فعل رباعی "بَرْهَنَ" از آن اشتقاق یافته است، بنابراین نونِ [[برهان]] با توجّه به مادّه اصلی، زاید و با توجّه به اشتقاق ثانوی اصلی است و شاید این معنای سخن کسانی است که گفتهاند: بَرْهَنَ مُوَلَّد است<ref>التحقیق، ج۱، ص۲۶۲، «برهن».</ref>، به هر تقدیر [[برهان]] در لغت اخص از [[دلیل]] و به معنای [[حجّت]] و بیان واضح<ref>منتهی الارب، ج۱، ص۷۷.</ref> و [[دلیل]] [[قاطع]]<ref>لغت نامه، ج۳، ص۴۰۴۵، "برهان".</ref> است<ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص ۵۰۲ - ۵۱۷.</ref>. | ||
==برهان در اصطلاح== | ==[[برهان]] در اصطلاح== | ||
* | *[[ برهان]]، قیاسی منطقی است که از مقدّمات [[یقینی]] تشکیل شده و غرض از آن [[اثبات]] [[حقّ]] است<ref>شرح المنظومه، ج۱، ص۳۲۲ـ۳۲۳.</ref>.[[ احتجاج]] [[حضرت موسی]] با [[فرعون]]، جنبه [[برهان]] به خود میگیرد. [[موسی]] با این [[برهان]] که [[خلق]] و [[هدایت]] و راهبری همه [[نظام هستی]] در دست [[قدرت]] خداوندی است، [[حقّ]] را برای [[فرعون]] [[آشکار]] میسازد: {{متن قرآن|قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى }} <ref> گفت: پروردگار ما کسی است که آفرینش هر چیز را به (فراخور) او، ارزانی داشته سپس راهنمایی کرده است؛ سوره طه، آیه: ۵۰.</ref>. [[استدلال]] مذکور، بر [[ربوبیت خداوند]]، بر موجودات و [[هدایت تکوینی]] آنها متّکی است<ref>المیزان، ج۱۴، ص۱۶۷؛ التحریروالتنویر، ج۱۶ ص۲۳۳؛ تفسیرمراغی، مج۶، ج۱۶، ص۱۱۸.</ref>. [[خداوند]]، روش [[احتجاج]] برهانی را در آیه۱۲۵ [[سوره نحل]]<ref>المیزان، ج۱۲ ص۳۷۲</ref>. به [[رسول]] گرامی سفارش کرده و به وی [[دستور]] میدهد که در [[دعوت]] خویش و [[استدلال]] خود از سخنان [[حقّ]]<ref>التحریروالتنویر، ج۱۴، ص۳۲۷؛ المیزان، ج۱۲ ص۳۷۱.</ref>. سود جوید و سخن ناروا و [[باطل]] را بهکار [[نبرد]]: {{متن قرآن|ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ }} <ref> مردم را) به راه پروردگارت با حکمت و پند نیکو فرا خوان؛ سوره نحل، آیه: ۱۲۵.</ref>؛ ازاینرو، [[رسول خدا]]{{صل}} در [[احتجاجات]] خود در مباحث [[عقلی]]، هرگز از مقدّمات وهمی و خیالی [[استمداد]] نمیجست و در بحثهای [[کلامی]] از [[متشابهات]] [[کتابهای آسمانی]] [[انبیای گذشته]] [[یاری]] نمیگرفت و در استدلالهای منقول از [[ملل و نحل]] از [[محکمات]] [[وحی]] [[تجاوز]] نمیکرد<ref>تفسیر موضوعی، ج۹، ص۱۳۹.</ref>. | ||
* *[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/27.htm#_ftn1 دائرة المعارف قرآن | * *[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/27.htm#_ftn1 [[دائرة المعارف]] [[قرآن کریم]]، ج ۲، ص ۲۰۴ - ۲۱۵] | ||
==برهان در [[قرآن کریم]]== | ==[[برهان]] در [[قرآن کریم]]== | ||
==گستره برهان== | ==گستره [[برهان]]== | ||
==دعوت به دین با برهان و مطالبه آن از مدعیان== | ==[[دعوت به دین]] با [[برهان]] و مطالبه آن از مدعیان== | ||
==نفی برهان از کفر و شرک== | ==[[نفی]] [[برهان]] از [[کفر]] و [[شرک]]== | ||
==اسامی و شئون برهان == | ==[[اسامی]] و [[شئون]] [[برهان]] == | ||
==انواع برهان == | ==انواع [[برهان]] == | ||
==آثار پیروی از برهان == | ==آثار [[پیروی]] از [[برهان]] == | ||
==پیامدهای بیتوجهی به برهان == | ==پیامدهای بیتوجهی به [[برهان]] == | ||
==برهان در موعودنامه== | ==[[برهان]] در موعودنامه== | ||
*رساله "البرهان علی صحة طول عمر الامام صاحب الزمان " توسط محمد کراچکی طرابلسی تألیف شده است. وی از بزرگان شیعه است که نزد شیخ مفید به فراگیری دانش پرداخته و آثار فراوانی در | *رساله "[[البرهان علی صحة طول عمر الامام صاحب الزمان]] " توسط [[محمد]] کراچکی طرابلسی تألیف شده است. وی از بزرگان [[شیعه]] است که نزد [[شیخ مفید]] به [[فراگیری دانش]] پرداخته و آثار فراوانی در [[فقه]]، [[اخبار]]، [[اصول دین]]، [[نجوم]]، هیئت و انساب دارد. از جمله آثار [[ارزشمند]] وی "کنز الفوائد" است. مؤلف در جزء دوم کنز الفوائد، رسالهای تحت عنوان: "[[البرهان علی صحة طول عمر الامام صاحب الزمان]]" نگاشته است<ref>چشمبهراه مهدی، ص ۴۶۳.</ref><ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۱۶۶.</ref>. | ||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||