تبیین حقیقت قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

*[[قرآن کریم]] [[آیات]] متعددی دارد که در آن سخن از [[نور الهی]] به همراه [[رسول خدا]]{{صل}} است. در [[روایات]] ما، مصداق آن "[[نور هدایت]] [[ائمّه هدی]]{{عم}}" بعد از [[رسول اکرم]]{{صل}} معیّن شده است چنان‌که [[ابوخالد کابلی]] [[نقل]] می‌کند که از [[امام باقر]]{{ع}} پیرامون معنای [[آیه]] {{متن قرآن|فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنَا}}<ref>«پس به خداوند و پیامبرش و نوری که فرو فرستاده‌ایم ایمان آورید» سوره تغابن، آیه ۸.</ref> سؤال کردم، [[حضرت]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|يَا أَبَا خَالِدٍ النُّورُ وَ اللَّهِ- الْأَئِمَّةُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ{{صل}} إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ وَ هُمْ وَ اللَّهِ نُورُ اللَّهِ فِي السَّمَاوَاتِ وَ فِي الْأَرْضِ وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَنُورُ الْإِمَامِ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ أَنْوَرُ مِنَ الشَّمْسِ الْمُضِيئَةِ بِالنَّهَارِ وَ هُمْ وَ اللَّهِ يُنَوِّرُونَ قُلُوبَ الْمُؤْمِنِينَ وَ يَحْجُبُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نُورَهُمْ عَمَّنْ يَشَاءُ فَتُظْلِمُ قُلُوبُهُمْ وَ اللَّهِ يَا أَبَا خَالِدٍ لَا يُحِبُّنَا عَبْدٌ وَ يَتَوَلَّانَا حَتَّى يُطَهِّرَ اللَّهُ قَلْبَهُ وَ لَا يُطَهِّرُ اللَّهُ قَلْبَ عَبْدٍ حَتَّى يُسَلِّمَ لَنَا وَ يَكُونَ سِلْماً لَنَا فَإِذَا كَانَ سِلْماً لَنَا سَلَّمَهُ اللَّهُ مِنْ شَدِيدِ الْحِسَابِ وَ آمَنَهُ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْأَكْبَرِ}}<ref>الکافی (ط. الإسلامیه، ۱۴۰۷ ه.ق.)، ج۱، ص۱۹۵: باب أن الأئمه علم نور الله عزّوجلّ.</ref>.

*این [[روایت]] با جامعیّتی که دارد، اشاره به همه مراتب [[مقام]] [[عصمت امام]] در [[تبیین]] [[قرآن]] می‌کند. ذیلاً فرازهایی از این [[روایت]] را مرور می‌کنیم:

*همین بیان، اشاره به [[مقام]] ظاهری [[امام]] در [[حفظ دین]] و [[تبیین]] آن و [[اتمام حجّت]] برای [[خلق]] دارد؛ که طیّ برهان‌های قبل، درباره آن بحث شد. بر این اساس، [[نور هدایت]]، موجب [[خروج]] افراد از [[تاریکی]] [[ظلمت]] [[کفر]] می‌گردد.[[انسان]] با [[تعالیم اسلام]] زنده می‌شود؛ ولی این [[حیات]] زمانی [[نورانیّت]] پیدا می‌کند که در تحت [[هدایت]] [[امام زمان]] خود قرار گیرد. علیّ بن [[ابراهیم]] [[قمی]] در [[تفسیر]] خود، همین مضمون را چنین بیان می‌کند: {{متن قرآن|أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ}}<ref>«و آیا (داستان) آن کس که (به دل) مرده بود و زنده‌اش کردیم» سوره انعام، آیه ۱۲۲.</ref> {{عربی|قَالَ جَاهِلًا عَنِ الْحَقِ وَ الْوَلَايَةِ فَهَدَيْنَاهُ إِلَيْهَا}} {{متن قرآن|وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ}}<ref>«و برای او فروغی پدید آوردیم که با آن در میان مردم راه می‌رود» سوره انعام، آیه ۱۲۲.</ref> {{عربی|قَالَ النُّورُ الْوَلَايَةُ}} {{متن قرآن|كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِنْهَا}}<ref>«چون داستان کسی است در تیرگی‌ها که از آنها بیرون آمدنی نیست؟» سوره انعام، آیه ۱۲۲.</ref> {{عربی|يَعْنِي فِي وَلَايَةِ غَيْرِ الْأَئِمَّةِ{{عم}}}}<ref>تفسیر القمی (ط. دارالکتاب، ۱۳۶۳ ه.ش.)، ج۱، ص۲۱۶.</ref>.

*هرچند به حسب ظاهر، "[[نور]]" در [[آیه شریفه]] اشاره به [[قرآن]] دارد که به همراه [[رسول خدا]]{{صل}} نازل شد – چنان‌که در [[تفاسیر]] عامّه و برخی از [[تفاسیر]] [[شیعه]]، حمل بر این معنا نموده‌اند- <ref>تبیان (ط. دار احیاء التراث العربی، بی‌تا)، ج۱۰، ص۲۱؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن (ط. ناصرخسرو، ۱۳۷۲ ه ش.)، ج۱۰، ص۴۵۰.</ref> ولی براساس نکاتی که درباره مراتب [[باطنی]] [[قرآن]]، طیّ [[استدلال]] ذکرشد، مراد از [[نور]]، وجود [[مبارک]] [[امام]] است که [[قلوب]] [[مؤمنین]] را به تناسب مراتب ایمانشان [[نورانی]] می‌کند؛ زیرا ممکن است [[ظاهر قرآن]] دستاویز هر بیماردلی قرار گیرد و نه تنها [[نورانیّت]] نداشته باشد، بلکه باعث [[اضلال]] او شود:{{متن قرآن|يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ}}<ref>«با آن بسیاری را بیراه و بسیاری (دیگر) را رهیاب می‌کند. و جز نافرمانان را با آن بیراه نمی‌گرداند» سوره بقره، آیه ۲۶.</ref>.