مراقبه در قرآن: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - 'وسیله' به 'وسیله'
جز (جایگزینی متن - 'سعیدیانفر، محمد جعفر و ایازی، سید محمد علی، [[فرهنگنامه' به 'سعیدیانفر و ایازی، [[فرهنگنامه') |
جز (جایگزینی متن - 'وسیله' به 'وسیله') |
||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
#{{متن قرآن|وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا}}<ref>«و اگر بخشش و بخشایش خداوند بر تو نبود گروهی از ایشان به بیراه کردن تو کوشیده بودند حال آنکه جز خودشان را بیراه نمیکنند و به تو هیچ زیانی نمیرسانند و خداوند کتاب و فرزانگی بر تو فرو فرستاد و به تو چیزی آموخت که نمیدانستی و بخشش خداوند بر تو سترگ است» سوره نساء، آیه ۱۱۳.</ref>. '''نکته''': [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] میگوید: اگر [[فضل]] و [[رحمت]] [[پروردگار]] شامل حال تو نبود، جمعی از [[منافقان]] یا مانند آنها [[تصمیم]] داشتند تو را از مسیر [[حق]] و [[عدالت]]، در [[قضاوت]] و یا [[سازش]] درباره [[بتها]] [[منحرف]] سازند، ولی [[لطف الهی]] شامل حال تو شد و با [[مراقبت]] تو را [[حفظ]] کرد {{متن قرآن|وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ}} آنها میخواستند با متهم ساختن یک [[فرد]] بیگناه و سپس کشیدن [[پیامبر]]{{صل}} به این ماجرا، و [[قضاوت]] بر اساس اطلاعات [[نادرست]] و [[شهادت دروغ]] هم ضربهای به [[شخصیت اجتماعی]] و [[معنوی]] [[پیامبر]] و هم اغراض [[سوء]] خود را در باره یک [[مسلمان]] بیگناه عملی سازند، و یا طبق [[شأن نزول]] دیگری که هیئتی از [[طایفه]] “بنی ثَقیف” [[خدمت]] [[پیامبر]]{{صل}} آمدند و گفتند ما با دو شرط [[مسلمان]] میشویم: یکی آنکه بتهای خود را با دست خویش نشکنیم و دوم آنکه یک سال به ما مهلت دهید که [[بت]] - عُزی - را [[پرستش]] کنیم. که [[پیام]] [[وحی]] به به [[پیامبر]]{{صل}} [[دستور]] داد که در مقابل آنان انعطافی نشان ندهد، که [[خدا]] او را در برابر این نقشهها [[حفظ]] میکند و این [[آیه]] [[دلیل]] بر [[عصمت پیامبر]] و [[مراقبت]] [[خداوند]] از ایشان در برابر لغزشهاست. | #{{متن قرآن|وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا}}<ref>«و اگر بخشش و بخشایش خداوند بر تو نبود گروهی از ایشان به بیراه کردن تو کوشیده بودند حال آنکه جز خودشان را بیراه نمیکنند و به تو هیچ زیانی نمیرسانند و خداوند کتاب و فرزانگی بر تو فرو فرستاد و به تو چیزی آموخت که نمیدانستی و بخشش خداوند بر تو سترگ است» سوره نساء، آیه ۱۱۳.</ref>. '''نکته''': [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] میگوید: اگر [[فضل]] و [[رحمت]] [[پروردگار]] شامل حال تو نبود، جمعی از [[منافقان]] یا مانند آنها [[تصمیم]] داشتند تو را از مسیر [[حق]] و [[عدالت]]، در [[قضاوت]] و یا [[سازش]] درباره [[بتها]] [[منحرف]] سازند، ولی [[لطف الهی]] شامل حال تو شد و با [[مراقبت]] تو را [[حفظ]] کرد {{متن قرآن|وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ}} آنها میخواستند با متهم ساختن یک [[فرد]] بیگناه و سپس کشیدن [[پیامبر]]{{صل}} به این ماجرا، و [[قضاوت]] بر اساس اطلاعات [[نادرست]] و [[شهادت دروغ]] هم ضربهای به [[شخصیت اجتماعی]] و [[معنوی]] [[پیامبر]] و هم اغراض [[سوء]] خود را در باره یک [[مسلمان]] بیگناه عملی سازند، و یا طبق [[شأن نزول]] دیگری که هیئتی از [[طایفه]] “بنی ثَقیف” [[خدمت]] [[پیامبر]]{{صل}} آمدند و گفتند ما با دو شرط [[مسلمان]] میشویم: یکی آنکه بتهای خود را با دست خویش نشکنیم و دوم آنکه یک سال به ما مهلت دهید که [[بت]] - عُزی - را [[پرستش]] کنیم. که [[پیام]] [[وحی]] به به [[پیامبر]]{{صل}} [[دستور]] داد که در مقابل آنان انعطافی نشان ندهد، که [[خدا]] او را در برابر این نقشهها [[حفظ]] میکند و این [[آیه]] [[دلیل]] بر [[عصمت پیامبر]] و [[مراقبت]] [[خداوند]] از ایشان در برابر لغزشهاست. | ||
# {{متن قرآن|وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ}}<ref>«و بر فرمان پروردگارت شکیب کن که تو را زیر نظر داریم و چون برمیخیزی پروردگارت را با سپاس به پاکی بستای!» سوره طور، آیه ۴۸.</ref>. | # {{متن قرآن|وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ}}<ref>«و بر فرمان پروردگارت شکیب کن که تو را زیر نظر داریم و چون برمیخیزی پروردگارت را با سپاس به پاکی بستای!» سوره طور، آیه ۴۸.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى * وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَى * وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى}}<ref>«آیا یتیمت نیافت و در پناه گرفت؟ * و تو را گمگشته یافت و راه نمود * و تو را نیازمند یافت و بینیاز کرد» سوره ضحی، آیه ۶-۸.</ref> '''نکته''': {{متن قرآن|وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى}} این [[آیه]] منطبق با زمانی است که آن [[حضرت]] در کفالت عمویش [[ابوطالب]] بود و پس از آن به | #{{متن قرآن|أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى * وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَى * وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى}}<ref>«آیا یتیمت نیافت و در پناه گرفت؟ * و تو را گمگشته یافت و راه نمود * و تو را نیازمند یافت و بینیاز کرد» سوره ضحی، آیه ۶-۸.</ref> '''نکته''': {{متن قرآن|وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى}} این [[آیه]] منطبق با زمانی است که آن [[حضرت]] در کفالت عمویش [[ابوطالب]] بود و پس از آن به وسیله [[خدیجه]] و [[اموال]] او بینیاز گردید. [[ابوطالب]] پس از پدرش [[عبدالمطلب]] هم خود عیالمند و هم [[سرپرست]] [[خاندان]] [[هاشم]] و [[سرور]] [[قریش]] و [[وارث]] [[مقام]] [[پدر]] بود. همان پدری که خوان [[نعمت]] بیدریغ او برای نزدیک و دور و [[انسان]] و حیوان چنان گسترده بود که طیور بیابان هم از آن بهرهمند بودند و از این جهت او را “مطعم الطیر” میخواندند. در چنین وضع و موقعیتی که [[ابوطالب]] داشت [[محمد]]{{صل}} در کفالت او درآمد و برای [[یاری]] به عموی عیالمندش به [[مسافرت]] و کار و کوشش برخاست تا آنکه در آغاز [[دوره جوانی]] با [[ابوطالب]] [[سفر]] دور و دشوار [[شام]] را در پیش گرفت در نتیجه این کوششها هم دارای تجربه و [[بصیرت]] و [[توانایی]] در کار [[تجارت]] گردید و هم به [[امانت]] [[شهرت]] یافت و نظر [[خدیجه]] آن [[زن]] هوشمند و توانگر و بزرگوار به سویش جلب شد و از او تقاضای [[سرپرستی]] کاروان گرانمایهاش را که به [[شام]] میرفت نمود. از این [[مسافرت]] سودی برآمد که [[خدیجه]] را [[خشنود]] نمود و گشایشی در [[زندگی]] [[ابوطالب]] و زمینهای برای [[پیشرفت]] [[دعوت]] [[آینده]] فراهم گردید. آشنایی نزدیک [[خدیجه]] با خصائل عالی آن [[حضرت]] و آنچه از روشنبینیها شنیده بود و [[شعور]] شخصی خودش [[پیشبینی]] میکرد موجب پیشنهاد [[ازدواج]] گردید و پس از آن از [[جان]] و [[دل]] ثروتش را در [[اختیار]] آن [[حضرت]] نهاد: {{متن قرآن|وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى}} آن [[یتیمی]] و [[سرپرستی]]، آن راهیابی و [[هدایت]]، آن [[بینوایی]] و [[بینیازی]]، نمونههای بارزی از [[تدبیر]] و تقدیر [[پروردگار]] درباره [[تربیت]] آن [[حضرت]] بود تا پیمبری شود که دردها و بینواییها و نابهسامانیها را خود دیده باشد و کار [[هدایت]] و [[تربیت]] [[مردم]] را تقدیر نماید و درماندگان را [[یاری]] و [[گمراهان]] را [[رهبری]] دهد و بینوایان را بینیاز سازد<ref>پرتوی از قرآن، ج۴، ص۱۴۶.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا}}<ref>«و پارهای از شب را بدان (نماز شب) بیدار باش که (نمازی) افزون برای توست باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref>. | #{{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا}}<ref>«و پارهای از شب را بدان (نماز شب) بیدار باش که (نمازی) افزون برای توست باشد که پروردگارت تو را به جایگاهی ستوده برانگیزد» سوره اسراء، آیه ۷۹.</ref>. | ||
==نکات== | ==نکات== | ||
در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | ||
# [[خداوند]] [[پیامبر]] را در مقابل این همه کارشکنیها و تهمتها و ناسزاها [[دعوت]] به [[صبر]] و [[استقامت]] میکند، میفرماید: در راه [[ابلاغ]] [[حکم]] پروردگارت [[صبر]] و [[استقامت]] کن {{متن قرآن|وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ}} زیرا تو در [[حفاظت]] کامل - [[مراقبت]] - ما قرار داری {{متن قرآن|فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا}} ما همه چیز را میبینیم و از همه چیز با خبریم و تو را تنها نخواهیم گذارد؛ | # [[خداوند]] [[پیامبر]] را در مقابل این همه کارشکنیها و تهمتها و ناسزاها [[دعوت]] به [[صبر]] و [[استقامت]] میکند، میفرماید: در راه [[ابلاغ]] [[حکم]] پروردگارت [[صبر]] و [[استقامت]] کن {{متن قرآن|وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ}} زیرا تو در [[حفاظت]] کامل - [[مراقبت]] - ما قرار داری {{متن قرآن|فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا}} ما همه چیز را میبینیم و از همه چیز با خبریم و تو را تنها نخواهیم گذارد؛ | ||
# [[خداوند]] سه [[نعمت]] مراقبتی حمایتی را به [[پیامبر]] یادآور میشود و میفرماید: آیا او - [[خدا]] - تو را [[یتیم]] نیافت و [[پناه]] داد {{متن قرآن|أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى}} و تو را گمشده یافت و [[هدایت]] کرد {{متن قرآن|وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَى}} منظور از “ضلالت” در اینجا [[نفی]] [[ایمان]] و [[توحید]] و [[پاکی]] و [[تقوا]] نیست، بلکه [[نفی]] [[آگاهی]] از [[اسرار]] [[نبوت]]، و [[قوانین اسلام]]، و عدم آشنایی با این حقایق بود، ولی بعد از [[بعثت]] به کمک [[پروردگار]] بر همه این امور واقف شد و [[هدایت]] یافت. چنانکه در [[آیه]] دیگر میفرماید: تو نه کتاب را میدانستی و نه [[ایمان]] را از محتوای [[قرآن]] و [[اسلام]] قبل از [[نزول وحی]] [[آگاه]] نبودی ولی ما آن را نوری قرار دادیم که به | # [[خداوند]] سه [[نعمت]] مراقبتی حمایتی را به [[پیامبر]] یادآور میشود و میفرماید: آیا او - [[خدا]] - تو را [[یتیم]] نیافت و [[پناه]] داد {{متن قرآن|أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى}} و تو را گمشده یافت و [[هدایت]] کرد {{متن قرآن|وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَى}} منظور از “ضلالت” در اینجا [[نفی]] [[ایمان]] و [[توحید]] و [[پاکی]] و [[تقوا]] نیست، بلکه [[نفی]] [[آگاهی]] از [[اسرار]] [[نبوت]]، و [[قوانین اسلام]]، و عدم آشنایی با این حقایق بود، ولی بعد از [[بعثت]] به کمک [[پروردگار]] بر همه این امور واقف شد و [[هدایت]] یافت. چنانکه در [[آیه]] دیگر میفرماید: تو نه کتاب را میدانستی و نه [[ایمان]] را از محتوای [[قرآن]] و [[اسلام]] قبل از [[نزول وحی]] [[آگاه]] نبودی ولی ما آن را نوری قرار دادیم که به وسیله آن هر کس از بندگانمان را بخواهیم [[هدایت]] میکنیم {{متن قرآن|مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَكِنْ جَعَلْنَاهُ نُورًا نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشَاءُ مِنْ عِبَادِنَا}}<ref>«تو نمیدانستی کتاب و ایمان چیست ولی ما آن را نوری قرار دادیم که بدان از بندگان خویش هر که را بخواهیم راهنمایی میکنیم» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref>. و تو را [[فقیر]] یافت و بینیاز کرد {{متن قرآن|وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى}}؛ | ||
# [[دستور خداوند]] به [[پیامبر]] مبنی بر مراقبتهای [[تربیتی]] عبادتی ویژه در [[شب]] و [[عبادت]] و ذکر [[سحرگاهان]] {{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ}} که مایه فزونی {{متن قرآن|نَافِلَةً لَكَ}} و رسیدن به [[جایگاه]] ستوده - [[مقام محمود]] - نتیجه آن است {{متن قرآن|عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۶۷۱.</ref>. | # [[دستور خداوند]] به [[پیامبر]] مبنی بر مراقبتهای [[تربیتی]] عبادتی ویژه در [[شب]] و [[عبادت]] و ذکر [[سحرگاهان]] {{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ}} که مایه فزونی {{متن قرآن|نَافِلَةً لَكَ}} و رسیدن به [[جایگاه]] ستوده - [[مقام محمود]] - نتیجه آن است {{متن قرآن|عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۶۷۱.</ref>. | ||