تبوک در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

یکی از انگیزه‌های این لشکرکشی، طبق [[نقل]] [[یعقوبی]]، [[انتقام خون]] [[جعفر بن ابی‌طالب]] بود که به همراه برخی از [[بهترین]] [[صحابه پیامبر]]{{صل}} در [[نبرد موته]] به دست رومیان به [[شهادت]] رسیده بود.<ref>تاریخ یعقوبی، ج‌۲، ص‌۶۷.</ref> [[گرفتن جزیه از اهل کتاب]]، که با [[نزول آیه]] {{متن قرآن|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری  جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> برای [[مسلمانان]] مجاز شمرده شده بود نیز به گفته [[ابن‌کثیر]] از دیگر عوامل علاقمندی برخی از مسلمانان برای شرکت در این [[نبرد]] بود، زیرا پیش از این در پی نزول آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شَاءَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}}<ref>«ای مؤمنان! مشرکان پلیدند بنابراین پس از امسال نباید به مسجد الحرام نزدیک شوند و اگر از ناداری بیمناکید  خداوند به زودی شما را با بخشش خویش اگر بخواهد بی‌نیاز می‌گرداند که خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۲۸.</ref> و منع حضور [[مشرکان]] در [[مسجد الحرام]] و در نتیجه از بین رفتن زمینه [[تجارت]] [[قریش]] با بازرگانان غیر [[مسلمان]] در ایّام [[حج]]، نگرانیهایی را برای [[قریشیان]] سبب شده بود؛ ولی با صدور [[فرمان]] نبرد با [[رومیان]] و نیز نزول آیه {{متن قرآن|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری  جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> ـ که مسلمانان را به [[جنگ]] با آن دسته از [[اهل کتاب]] که با [[دین اسلام]] [[لجاجت]] می‌ورزیدند، فرا خوانده و [[گرفتن جزیه]] از آنان را برای مسلمانان اجازه می‌داد ـ نگرانیهای [[مالی]] و [[اقتصادی]] مسلمانان نیز برطرف گردید.<ref>البدایة والنهایه، ج‌۵، ص‌۵.</ref>. [[طبری]] و [[طبرسی]] نیز به [[نقل]] از [[مجاهد]]، [[نزول]] این آیه را در [[زمان]] [[فرمان پیامبر]] برای [[جهاد]] با [[روم]] می‌دانند؛<ref>جامع البیان، ج‌۱۰، ص‌۱۴۱؛ مجمع البیان، ج‌۵، ص‌۳۹.</ref> همچنین برخی [[مفسران]]، [[بهترین]] مصداق برای آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! با کافرانی که نزدیک شمایند جنگ کنید و باید در شما صلابت بیابند و بدانید که خداوند با پرهیزگاران است» سوره توبه، آیه ۱۲۳.</ref> را نبرد با رومیان دانسته‌اند، زیرا این آیه، مسلمانان را به نبرد با کافرانی فرا می‌خواند که به مناطق [[اسلامی]] نزدیک‌ترند. فاصله مسلمانان تا [[کفار]] روم، نزدیک‌تر از فاصله آنان تا [[کفّار]] [[سرزمین]] [[عراق]] بود<ref>جامع البیان، ج‌۱۱، ص‌۹۵؛ مجمع البیان، ج‌۵، ص‌۱۴۵.</ref>.<ref>[[سید علی خیرخواه علوی|خیرخواه علوی، سید علی]]، [[تبوک (مقاله)|مقاله «تبوک»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۷.</ref>