←ظلم در عدالت سیاسی در قرآن کریم
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
==ظلم در عدالت سیاسی در قرآن کریم== | ==ظلم در عدالت سیاسی در قرآن کریم== | ||
[[عدل]] و [[ظلم]] در مقابل هم قرار دارند، به گونهای که این دو هیچگاه با هم در یک جا جمع نمیشوند. ظلم به معنای [[ستم]] و [[بیداد]]<ref>احمد سیاح، فرهنگ جامع، ج۴، ص۵۵.</ref> دارای دو معنی اصلی است؛ [[تاریکی]] و سیاهی و چیزی را در غیر موضوع خود نهادن<ref>محمد قریب، فرهنگ لغات قرآن، ج۱، ص۷۱۳.</ref>. همان طور که شخص در تاریکی چیزی را نمیبیند، کسی که ستم میکند هم گویی در تاریکی فرو رفته، نمیتواند [[حقیقت]] را [[درک]] کند<ref>غیاثالدین محمد رامپوری، غیاث اللغات، ص۵۶۹.</ref>. در مفردات آمده است که نزد اکثر [[اندیشوران]] و اهل لغت، ظلم، قراردادن اشیا در غیر جایگاه اختصاصی خود میباشد، حال به [[کاستی]] باشد یا زیادت<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۵۳۷.</ref>. در لسان العرب نیز بر همین معنا تأکید شده است<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۳۷۳.</ref>. “التحقیق فی کلمات القرآن الکریم” نیز این تعریف را با قید “از روی [[تعدی]] و ستم”، کامل کرده است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۷، ص۱۷۰.</ref>. این مفهوم هنگامی که به عرصه [[سیاسی]] وارد میشود، به معنای [[تجاوز به حقوق]] سیاسی- [[اجتماعی]] دیگران است که دارای ابعاد گوناگونی میباشد. در این گستره، قدرتمند هنگامی که خلاف دستورهای [[خداوند]] و [[پیامبران]] و [[حقوق]] [[شهروندان]] حرکت کند، ظلم کرده است.<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[عدالت سیاسی در قرآن کریم (کتاب)|عدالت سیاسی در قرآن کریم]]، ص ۵۵.</ref> | [[عدل]] و [[ظلم]] در مقابل هم قرار دارند، به گونهای که این دو هیچگاه با هم در یک جا جمع نمیشوند. ظلم به معنای [[ستم]] و [[بیداد]]<ref>احمد سیاح، فرهنگ جامع، ج۴، ص۵۵.</ref> دارای دو معنی اصلی است؛ [[تاریکی]] و سیاهی و چیزی را در غیر موضوع خود نهادن<ref>محمد قریب، فرهنگ لغات قرآن، ج۱، ص۷۱۳.</ref>. همان طور که شخص در تاریکی چیزی را نمیبیند، کسی که ستم میکند هم گویی در تاریکی فرو رفته، نمیتواند [[حقیقت]] را [[درک]] کند<ref>غیاثالدین محمد رامپوری، غیاث اللغات، ص۵۶۹.</ref>. در مفردات آمده است که نزد اکثر [[اندیشوران]] و اهل لغت، ظلم، قراردادن اشیا در غیر جایگاه اختصاصی خود میباشد، حال به [[کاستی]] باشد یا زیادت<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۵۳۷.</ref>. در لسان العرب نیز بر همین معنا تأکید شده است<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۳۷۳.</ref>. “التحقیق فی کلمات القرآن الکریم” نیز این تعریف را با قید “از روی [[تعدی]] و ستم”، کامل کرده است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۷، ص۱۷۰.</ref>. این مفهوم هنگامی که به عرصه [[سیاسی]] وارد میشود، به معنای [[تجاوز به حقوق]] سیاسی- [[اجتماعی]] دیگران است که دارای ابعاد گوناگونی میباشد. در این گستره، قدرتمند هنگامی که خلاف دستورهای [[خداوند]] و [[پیامبران]] و [[حقوق]] [[شهروندان]] حرکت کند، ظلم کرده است.<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[عدالت سیاسی در قرآن کریم (کتاب)|عدالت سیاسی در قرآن کریم]]، ص ۵۵.</ref> | ||
==اعتداء== | |||
در اصل لغت “اعتداء” که “عدو” باشد، معنای [[تعدی]] در امر وجود دارد، اینکه فرد در امری که سزاوار است تا به آن بسنده کند، از حد بگذراند و “تعدی”، [[ستم]] آشکار است<ref>خلیل بن احمد الفراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۲۱۳.</ref>. راغب میگوید در “عدو”، [[تجاوز]] و ناهماهنگی است و {{عربی|اعْتِدَاء}} به معنای تجاوز از [[حق]] و حد است، مانند این قول [[خداوند]] که میفرماید: {{متن قرآن|وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ...}}<ref>«و هر کس با خداوند و فرستاده او نافرمانی ورزد و از حدود او فراتر رود.».. سوره نساء، آیه ۱۴.</ref> | |||
و در آیهای دیگر بیان میدارد: {{متن قرآن|تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}}<ref>«اینها احکام خداوند است از آنها تجاوز نکنید و آنان که از حدود خداوند تجاوز کنند ستمگرند» سوره بقره، آیه ۲۲۹.</ref>. | |||
در همین حوزه معنایی آمده است: {{متن قرآن|بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ عَادُونَ}}<ref>«بلکه گروهی تجاوزکارید» سوره شعراء، آیه ۱۶۶.</ref> | |||
و در این [[آیه]] که فرمود: {{متن قرآن|فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ}}<ref>«پس هر کس بر شما ستم روا داشت همانگونه که با شما ستم روا داشته است با وی ستم روا دارید» سوره بقره، آیه ۱۹۴.</ref>. | |||
{{عربی|عدوان}} نیز در همین گستره معنایی است که امری [[ممنوع]] میباشد<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۵۵۳.</ref>: | |||
{{متن قرآن|وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ}}<ref>«و یکدیگر را در نیکی و پرهیزگاری یاری کنید و در گناه و تجاوز یاری نکنید» سوره مائده، آیه ۲.</ref>. | |||
پس به هر کدام از این معانی یا واژگان برگرفته از آن، که مراجعه میکنیم، میتوانیم نوعی از ناعدالتی و مرحلهای از [[تجاوز به حقوق دیگران]] را بیابیم که نمود بارز آن در [[امور سیاسی]]- [[اجتماعی]] است.<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[عدالت سیاسی در قرآن کریم (کتاب)|عدالت سیاسی در قرآن کریم]]، ص ۵۷.</ref> | |||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||