←منابع
جز (جایگزینی متن - ' آنرا ' به ' آن را ') |
(←منابع) |
||
| خط ۱۵۷: | خط ۱۵۷: | ||
==[[تسبیح]] بعد از سجده== | ==[[تسبیح]] بعد از سجده== | ||
'''تسبیح پروردگار بعد از سجدهها، از وظایف [[پیامبر]]{{صل}}:''' {{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَارَ السُّجُودِ}}<ref> و در پاسی از شب و به دنبال سجدهها (نیز) او را به پاکی بستای!؛ سوره ق، آیه:۴۰.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/farhangbooks/Books/8/4.htm#f5، فرهنگ قرآن، ج۸ ].</ref>. | '''تسبیح پروردگار بعد از سجدهها، از وظایف [[پیامبر]]{{صل}}:''' {{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَارَ السُّجُودِ}}<ref> و در پاسی از شب و به دنبال سجدهها (نیز) او را به پاکی بستای!؛ سوره ق، آیه:۴۰.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/farhangbooks/Books/8/4.htm#f5، فرهنگ قرآن، ج۸ ].</ref>. | ||
==تسبیح در دانشنامه معاصر قرآن کریم== | |||
اصل این واژه از ریشه «سَبْح» به معنی: | |||
#شنا کردن، شناور بودن | |||
#به سرعت جریان داشتن و حرکت کردن | |||
#تلاش و [[کوشش]] کردن است که مضارع آن در [[قرآن]] به صورت {{متن قرآن|تُسَبِّحُونَ}} و اسم فاعل آن به صورت {{متن قرآن|سَّابِحَاتِ}} آمده است، مشتقات [[تسبیح]] به صورتهای: {{متن قرآن|سَبَّحَ}}، {{متن قرآن|سَبَّحُوا}} (ماضی)؛ {{متن قرآن|يُسَبِّحُ}}، {{متن قرآن|يُسَبِّحُونَ}}، {{متن قرآن|يُسَبِّحْنَ}}، {{متن قرآن|تُسَبِّحُ}}، {{متن قرآن|تُسَبِّحُونَ}}، {{متن قرآن| تُسَبِّحوا}}،{{متن قرآن|نُسَبِّحُ}}، {{متن قرآن|نُسَبِّحَ}}(مضارع)؛ {{متن قرآن|سَبِّحْ}}، {{متن قرآن|سَبِّحُوا}} (امر)، {{متن قرآن|مُسَبِّحُونَ}}، {{متن قرآن|مُسَبِّحِينَ}}(اسم فاعل) ذکر شده است. | |||
سبحان نیز مصدر یا اسم مصدر تسبیح است و همیشه به صورت [[منصوب]] به کار میرود و از جهت ترکیب نحوی مفعول مطلق برای فعل مقدر است و همیشه به کلمه «[[الله]]» و «[[ربّ]]» و یا [[ضمیر]] و موصولی که منظور از آن، [[خداوند]] است اضافه میشود و معنای آن [[تنزیه]] [[خدا]] است. البته در مواردی هم، برای ابراز [[تعجب]] نیز به کار میرود. | |||
[[راغب اصفهانی]] گوید: «سَبْحَ» حرکت سریع و تند در آب و هوا است و به طور استعاره به حرکت کرات آسمانی اطلاق میشود مانند: {{متن قرآن|كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ}}<ref>«و اوست که شب و روز و خورشید و ماه را آفرید (که) هر یک در چرخهای شناورند» سوره انبیاء، آیه ۳۳.</ref>. در واقع [[تسبیح خداوند]] به معنی سرعت و [[شتاب]] و شناور شدن در [[عبادت]] اوست و تسبیح شامل گفتار و عمل و [[نیت]] میشود<ref>مفردات، ص۳۹۲.</ref>. | |||
بنابراین تسبیح به معنای تنزیه خدا و اصل آن حرکت با شتاب و به دور از [[سستی]] در مسیر [[بندگی]] [[خدای تعالی]] است. «سبحان الله» نیز، بیانگر تنزیه خداوند از داشتن هرگونه [[شریک]] و فرزند و یا هر صفتی است که سزاوار ذات [[پاک]] او نباشد. برخی تسبیح و [[تقدیس]] را به یک معنا گرفتهاند. برخی دیگر میان آن دو فرق نهاده و گفتهاند: [[تسبیح]] عبارت است از تنزیه خداوند از [[شرک]]، عجز و [[نقص]]؛ ولی تقدیس تنزیه از آنها و نیز منزّه بودن از جسمیت، [[انفعال]]، شوائب امکان و [[قوه]] و تعدد و تکثر در ذات و صفات است. بنابراین [[تقدیس]] اعم از [[تسبیح]] است<ref>الفروق اللغویه، ص۱۲۴.</ref>. | |||
در برخی [[آیات]] «تسبیح» همراه با «[[حمد]]» آمده؛ مانند: {{متن قرآن|نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ}}<ref>«در حالی که ما تو را با سپاس، به پاکی میستاییم» سوره بقره، آیه ۳۰.</ref>. قرین شدن تسبیح با حمد برای جبران [[نقص]] جامدان است؛ زیرا [[شناخت]] [[انسانها]] از کنه [[اسماء و صفات]] [[خدا]] ناقص است. از این رو حمد آنان نیز ناقص خواهد بود<ref>المیزان، ج۱، ص۲۰.</ref>. | |||
در [[منطق قرآن]]، همه موجودات، تسبیحگوی خدای متعالاند: {{متن قرآن|وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ}}<ref>«و هیچ چیز نیست مگر اینکه او را به پاکی میستاید» سوره اسراء، آیه ۴۴.</ref>، {{متن قرآن|وَلَكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ}}<ref>«اما شما ستایش آنان را در نمییابید» سوره اسراء، آیه ۴۴.</ref>. | |||
تسبیحگرانی که در [[قرآن]] نامشان ذکر شده عبارتند از: | |||
#'''[[فرشتگان]]''': {{متن قرآن|الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ}}<ref>«کسانی که عرش خداوند را برمیدارند و پیرامونیان آن، با سپاس پروردگارشان را به پاکی میستایند و بدو ایمان میآورند و برای مؤمنان آمرزش میخواهند که: پروردگارا! بخشایش و دانش تو همه چیز را فراگیر است پس، آنان را که توبه آورده و از راه تو پیروی کردهاند بیامرز و از عذاب دوزخ باز دار» سوره غافر، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن|وَتَرَى الْمَلَائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَقِيلَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«و فرشتگان را میبینی که پیرامون اورنگ (فرمانفرمایی خداوند) حلقه بستهاند ؛ با سپاس پروردگارشان را به پاکی میستایند و میان آنان به راستی (و درستی) داوری خواهد شد و گفته میشود: سپاس خداوند پروردگار جهانیان را» سوره زمر، آیه ۷۵.</ref>، {{متن قرآن|وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ}}<ref>«و ماییم که (خداوند را) به پاکی میستاییم» سوره صافات، آیه ۱۶۶.</ref>، {{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگارت به فرشتگان فرمود: میخواهم جانشینی در زمین بگمارم، گفتند: آیا کسی را در آن میگماری که در آن تباهی میکند و خونها میریزد در حالی که ما تو را با سپاس، به پاکی میستاییم و تو را پاک میشمریم؛ فرمود: من چیزی میدانم که شما نمیدانید» سوره بقره، آیه ۳۰.</ref>، {{متن قرآن|يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ لَا يَفْتُرُونَ}}<ref>«شب و روز (خداوند را) به پاکی ستایش میکنند در حالی که سستی نمیورزند» سوره انبیاء، آیه ۲۰.</ref>، {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لَا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيُسَبِّحُونَهُ وَلَهُ يَسْجُدُونَ}}<ref>«بیگمان کسانی که نزد پروردگار تو هستند از بندگی او سرکشی نمیورزند و او را پاک میخوانند و برای او سجده میکنند» سوره اعراف، آیه ۲۰۶.</ref>. | |||
#'''رعد و برق''': {{متن قرآن|وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَنْ يَشَاءُ وَهُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ}}<ref>«و تندر به سپاس او، او را پاک میخواند و فرشتگان نیز از بیم وی (او را پاک میخوانند) و آذرخشها را میفرستد که آنها را به هر که میخواهد میرساند و آنان درباره خداوند چالش میورزند و او سخت کیفر است» سوره رعد، آیه ۱۳.</ref>. | |||
#'''[[پیامبر اکرم]]{{صل}}''' :{{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا}}<ref>«و پاسی از شب را برای او سجده بگزار و او را در بلندای شب به پاکی بستای» سوره انسان، آیه ۲۶.</ref>، {{متن قرآن|فَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا وَمِنْ آنَاءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَأَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرْضَى}}<ref>«باری، بر آنچه میگویند شکیب کن و پیش از برآمدن آفتاب و پیش از فرو رفتن آن پروردگارت را با سپاس به پاکی بستای! و پاسهایی از شب و پیرامونهای روز را نیز به ستایش پرداز باشد که خشنود گردی» سوره طه، آیه ۱۳۰.</ref>. | |||
#'''[[موسی کلیم]]''': {{متن قرآن|وَلَمَّا جَاءَ مُوسَى لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَنْ تَرَانِي وَلَكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ مُوسَى صَعِقًا فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«و چون موسی به وعدهگاه ما آمد و پروردگارش با وی سخن سر کرد، گفت: پروردگارا! خویش را به من بنمای تا در تو بنگرم، فرمود: مرا هرگز نخواهی دید اما در این کوه بنگر! اگر بر جای خود استوار ماند مرا نیز خواهی دید و همین که پروردگارش بر آن کوه تجلّی کرد آن را با» سوره اعراف، آیه ۱۴۳.</ref>، {{متن قرآن|فَأَلْقَاهَا فَإِذَا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعَى قَالَ خُذْهَا وَلا تَخَفْ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا الأُولَى وَاضْمُمْ يَدَكَ إِلَى جَنَاحِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاء مِنْ غَيْرِ سُوءٍ آيَةً أُخْرَى لِنُرِيَكَ مِنْ آيَاتِنَا الْكُبْرَى اذْهَبْ إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي وَاجْعَل لِّي وَزِيرًا مِّنْ أَهْلِي هَارُونَ أَخِي اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي وَأَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيرًا وَنَذْكُرَكَ كَثِيرًا }}<ref>«و آن را افکند؛ ناگهان، آن (چوبدست) ماری شد که میشتافت. فرمود: آن را بگیر و مترس! ما آن را به روال نخست آن، باز میگردانیم. و دست خویش (از گریبان به) زیر بازو بر تا بیهیچ بیماری درخشان برآید به نشانه ای دیگر. تا به تو برخی از نشانه های بزرگ خویش را نشان دهیم. به سوی فرعون روان شو که او سرکشی کرده است. (موسی) گفت: پروردگارا! سینهام را گشایش بخش. و کارم را برای من آسان کن. و گرهی از زبانم بگشای. تا سخنم را دریابند. و از خانوادهام دستیاری برایم بگمار. هارون برادرم را پشتم را به او استوار دار.و او را در کارم شریک ساز. تا تو را بسیار به پاکی بستاییم. و بسیار تو را به یاد آوریم» سوره طه، آیه ۲۰-۳۴.</ref>. | |||
#'''[[عیسی]]''': {{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ}}<ref>«و یاد کن که خداوند به عیسی پسر مریم فرمود: آیا تو به مردم گفتی که من و مادرم را دو خدا به جای خداوند بگزینید؟ گفت: پاکا که تویی، مرا نسزد که آنچه را حقّ من نیست بر زبان آورم، اگر آن را گفته باشم تو دانستهای، تو آنچه در درون من است میدانی و من آنچه در ذات توست نمیدانم، بیگمان این تویی که بسیار داننده نهانهایی» سوره مائده، آیه ۱۱۶.</ref>. | |||
#'''[[زکریا]]''': {{متن قرآن|قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزًا وَاذْكُرْ رَبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ}}<ref>«گفت: پروردگارا! برای من نشانهای بگذار! فرمود: تو را نشانه این باد که سه روز با مردم جز به اشارت سخن نگویی و پروردگارت را بسیار به یاد آور و در پایان روز و پگاهان به پاکی بستای» سوره آل عمران، آیه ۴۱.</ref>. | |||
#'''کوهها و پرندگان همراه با [[داود]]''': {{متن قرآن|إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِشْرَاقِ}}<ref>«ما کوهها را رام گرداندیم که با وی در پایان روز و بامدادان نیایش میکردند» سوره ص، آیه ۱۸.</ref>، {{متن قرآن|وَالطَّيْرَ مَحْشُورَةً كُلٌّ لَهُ أَوَّابٌ}}<ref>«و (نیز) پرندگان را در حالی که (بر او) گرد آورده بودیم به سوی او باز میگشتند» سوره ص، آیه ۱۹.</ref>، {{متن قرآن|وَلَقَدْ آتَيْنَا دَاوُودَ مِنَّا فَضْلًا يَا جِبَالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَالطَّيْرَ وَأَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ}}<ref>«و به راستی به داوود از نزد خود بخششی ارزانی داشتیم؛ ای کوهها و پرندگان با وی همنوا شوید! و آهن را برای او نرم کردیم» سوره سبأ، آیه ۱۰.</ref>. | |||
#'''[[یونس]]''': {{متن قرآن|فَلَوْلَا أَنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ}}<ref>«و اگر او از نیایشگران نبود،» سوره صافات، آیه ۱۴۳.</ref>، {{متن قرآن|لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ}}<ref>«بیگمان در شکم آن (ماهی)، تا روزی که (همگان) برانگیخته میگردند میماند» سوره صافات، آیه ۱۴۴.</ref>. | |||
از [[آیه]] {{متن قرآن|تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا}}<ref>«آسمانهای هفتگانه و زمین و آنچه در آنهاست او را به پاکی میستایند و هیچ چیز نیست مگر اینکه او را به پاکی میستاید اما شما ستایش آنان را در نمییابید؛ بیگمان او بردباری آمرزنده است» سوره اسراء، آیه ۴۴.</ref> معلوم میشود که تمام ذرات عالم اعم از جاندار و بیجان، [[عاقل]] و غیرعاقل، دارای نوعی [[درک]] و شعورند که خدا را تسبیح میکنند. هرچند ما [[قادر]] به [[فهم]] تسبیح آنها نباشیم. آیه دیگری از [[سوره فصلت]] بیانگر این [[حقیقت]] است که [[روز قیامت]] همه چیز به سخن در میآید: {{متن قرآن|قَالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ}}<ref>«میگویند: خداوند ما را به سخن آورد همان که هر چیز را به سخن میآورد» سوره فصلت، آیه ۲۱.</ref>. | |||
از [[امام صادق]]{{ع}} نقل است که فرمود: هر چیزی تسبیح و حمد خدا میگوید، حتی صدایی که از شکافتن دیوار به گوش میرسد نیز تسبیح است<ref>تفسیر العیاشی، ج۲، ص۲۹۴.</ref>؛ از [[امام باقر]]{{ع}} نقل شده که علامت داغ بر چهره حیوانات نگذارید و به صورت آنها تازیانه نزنید؛ زیرا آنها [[حمد]] و ثنای [[خدا]] میگویند<ref>نور الثقلین، ج۳، ص۱۶۸.</ref>؛ بعضی گفتهاند: مراد از اسم [[حق]] در {{متن قرآن|سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى}}<ref>«نام برتر پروردگارت را به پاکی بستای!» سوره اعلی، آیه ۱.</ref> این است که با ذکر او چیزی که او منزّه از آن است ذکر نشود<ref>المیزان، ج۲۰، ص۲۶۵.</ref>. | |||
مواردی در [[قرآن کریم]] به صیغه امر {{متن قرآن|سَبِّحْ}} آمده که امر به [[تسبیح]]، به صورت مطلق و در حالات گوناگون شده است: {{متن قرآن|فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ}}<ref>«آنگاه، با سپاس، پروردگارت را به پاکی بستای و از وی آمرزش خواه که او بیگمان بسیار توبهپذیر است» سوره نصر، آیه ۳.</ref>، {{متن قرآن|وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ}}<ref>«بنابراین شکیب کن که وعده خداوند راستین است و از گناه خویش آمرزش بخواه و در پایان روز و پگاهان با سپاس پروردگارت را به پاکی بستای!» سوره غافر، آیه ۵۵.</ref>، {{متن قرآن|وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا}}<ref>«و پاسی از شب را برای او سجده بگزار و او را در بلندای شب به پاکی بستای» سوره انسان، آیه ۲۶.</ref>، {{متن قرآن|وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَإِدْبَارَ النُّجُومِ}}<ref>«و پاسی از شباهنگام و هنگام رفتن ستارگان او را به پاکی بستای!» سوره طور، آیه ۴۹.</ref>، {{متن قرآن|وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا}}<ref>«باری، بر آنچه میگویند شکیب کن و پیش از برآمدن آفتاب و پیش از فرو رفتن آن پروردگارت را با سپاس به پاکی بستای! و پاسهایی از شب و پیرامونهای روز را نیز به ستایش پرداز باشد که خشنود گردی» سوره طه، آیه ۱۳۰.</ref>. | |||
در مواردی هم، [[تسبیح]] [[حاملان عرش]] در رعد و برق و [[فرشتگان]] به صورت خبری ذکر شده است: {{متن قرآن|الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ}}<ref>«کسانی که عرش خداوند را برمیدارند و پیرامونیان آن، با سپاس پروردگارشان را به پاکی میستایند» سوره غافر، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن|وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ}}<ref>«و تندر به سپاس او، او را پاک میخواند و فرشتگان نیز از بیم وی (او را پاک میخوانند)» سوره رعد، آیه ۱۳.</ref>. | |||
برای اهمیت [[تسبیح]] و نقش مؤثر آن همین بس که [[قرآن کریم]] میفرماید اگر تسبیح [[یونس]] در شکم ماهی نبود برای همیشه او در آنجا ماندگار میشد: {{متن قرآن|فَلَوْلَا أَنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ }}<ref>«و اگر او از نیایشگران نبود بیگمان در شکم آن (ماهی)، تا روزی که (همگان) برانگیخته میگردند میماند» سوره صافات، آیه ۱۴۳-۱۴۴.</ref> | |||
بنابراین [[تسبیح خداوند]] [[یکتا]]، [[وظیفه]] همه [[مؤمنان]] است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا}}<ref>«ای مؤمنان! خداوند را بسیار یاد کنید و او را پگاه و دیرگاه عصر به پاکی بستأیید» سوره احزاب، آیه ۴۱-۴۲.</ref> و در [[وصف]] [[بهشتیان]] آمده است که {{متن قرآن|دَعْوَاهُمْ فِيهَا سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«دعای آنان در آن (بهشت) سبحانک اللّهم «پاکا که تویی بار پروردگارا» ست و درودشان، «سلام» و پایان دعاشان، الحمد للّه ربّ العالمین «سپاس خداوند پروردگار جهانیان را»؛ سوره یونس، آیه ۱۰.</ref>. | |||
بعضی تسبیح موجودات را زبان حال دانسته و گفتهاند همان گونه که یک تابلو [[زیبا]] و یا یک قطعه [[شعر]] پرجاذبه و گویا با زبان حال، [[زیبایی]] و گویایی خود را فریاد میزند، [[تسبیح]] موجودات بیجان هم از همین قبیل است؛ ولی ظاهر [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ}}<ref>«آسمانهای هفتگانه و زمین و آنچه در آنهاست او را به پاکی میستایند و هیچ چیز نیست مگر اینکه او را به پاکی میستاید اما شما ستایش آنان را در نمییابید؛ بیگمان او بردباری آمرزنده است» سوره اسراء، آیه ۴۴.</ref> دلالت بر تسبیح [[واقعی]] دارد که بیانگر نوعی [[درک]] و [[شعور]] آنان است.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[تزکیه - کوشا (مقاله)|مقدمه «تزکیه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref> | |||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{ | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:000058.jpg|22px]] [[سید رضا اسحاقنیا تربتی|اسحاقنیا تربتی، سید رضا]]، [[تسبیح (مقاله)|مقاله «تسبیح»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم''']] | # [[پرونده:000058.jpg|22px]] [[سید رضا اسحاقنیا تربتی|اسحاقنیا تربتی، سید رضا]]، [[تسبیح (مقاله)|مقاله «تسبیح»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم''']] | ||
# [[پرونده:1313.jpg|22px]] [[فرهنگ قرآن ج۸ (کتاب)|'''فرهنگ قرآن''']] | # [[پرونده:1313.jpg|22px]] [[فرهنگ قرآن ج۸ (کتاب)|'''فرهنگ قرآن''']] | ||
| خط ۱۶۷: | خط ۲۰۶: | ||
# [[پرونده:1100662.jpg|22px]] [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|'''فرهنگ مطهر''']] | # [[پرونده:1100662.jpg|22px]] [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|'''فرهنگ مطهر''']] | ||
# [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[آزاده عباسی|عباسی، آزاده]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «تسبیح»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | # [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[آزاده عباسی|عباسی، آزاده]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «تسبیح»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | ||
# [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[تزکیه - کوشا (مقاله)|مقدمه «تزکیه»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]] | |||
{{پایان}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||