←ساختار:
(←مقدمه) |
|||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
از جمله مباحثی که در این [[سوره]] آمده است مفهوم حبط یا [[احباط]] عمل میباشد در آیات {{متن قرآن|ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ}}<ref>«این از آن روست که آنان آنچه را خداوند فرو فرستاد نپسندیدند بنابراین (خداوند) کردارهایشان را از میان برد» سوره محمد، آیه ۹.</ref> و {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَشَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا وَسَيُحْبِطُ أَعْمَالَهُمْ}}<ref>«به راستی آنان که کفر ورزیدند و (مردم را) از راه خداوند بازداشتند و با پیامبر پس از آنکه رهنمود برای آنان روشن شد ناسازگاری کردند به خداوند هیچ زیانی نمیرسانند و به زودی (خداوند) کردارهایشان را از میان میبرد» سوره محمد، آیه ۳۲.</ref>. به این معنا که برخی [[اعمال]] ناروا، کارنامه [[اعمال نیک]] را تباه میکند. مسئله حبط یکی از مسائل مهم [[کلامی]] است. چهار [[حکم]] مهم [[فقهی]] و نظامی (درباره [[اسیران]] [[جنگی]])، تباه و بیارزش گشتن اعمال کافرانی که سدکنندگان [[راه خدا]] هستند، [[دلداری]] به [[رسول خدا]] در مورد خروج از [[مکه]] و [[وعده]] بازگشت به او با [[شکوه]] و [[پیروزی]]، [[تشویق]] به [[انفاق]] و اجتناب از [[بخل]] و امساک، [[توحید]] و [[شرک]] یا [[ایمان]] و [[کفر]]، [[وصف]] ایمانداران و روش و [[سیره]] آنان، برخی از خصلتهای [[نکوهیده]] کفرگرایان، [[سرنوشت]] ایمانداران و کفرگرایان در [[دنیا]] و [[آخرت]]، پرتوی از [[نعمتهای خدا]] بر شایستهکرداران، نمونههایی از کیفرها و عقوبتهای وارده بر [[کافران]] و [[ظالمان]]، مقایسهای روشنگر میان دو اردوگاه [[حق و باطل]] یا [[آزادی]] و [[استبداد]] در دنیا و آخرت، عملکرد تخریبی فاقگرایان، موضوع گردش در [[زمین]] و [[زمان]] و نگرش عبرتآموز بر عملکرد جامعهها و سرنوشت آنها، اصل [[ابتلا]] و [[آزمایش]] در [[زندگی]] [[انسان]]، [[نفاق]] یا [[جهاد مالی]]، [[شهادت]] و [[مقام]] والای [[شهیدان]]، [[یاری]] [[حق]] و [[پاداش]] و [[رستاخیز]] و نشانههای آن از جمله موضوعات این سوره است. | از جمله مباحثی که در این [[سوره]] آمده است مفهوم حبط یا [[احباط]] عمل میباشد در آیات {{متن قرآن|ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ}}<ref>«این از آن روست که آنان آنچه را خداوند فرو فرستاد نپسندیدند بنابراین (خداوند) کردارهایشان را از میان برد» سوره محمد، آیه ۹.</ref> و {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَشَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا وَسَيُحْبِطُ أَعْمَالَهُمْ}}<ref>«به راستی آنان که کفر ورزیدند و (مردم را) از راه خداوند بازداشتند و با پیامبر پس از آنکه رهنمود برای آنان روشن شد ناسازگاری کردند به خداوند هیچ زیانی نمیرسانند و به زودی (خداوند) کردارهایشان را از میان میبرد» سوره محمد، آیه ۳۲.</ref>. به این معنا که برخی [[اعمال]] ناروا، کارنامه [[اعمال نیک]] را تباه میکند. مسئله حبط یکی از مسائل مهم [[کلامی]] است. چهار [[حکم]] مهم [[فقهی]] و نظامی (درباره [[اسیران]] [[جنگی]])، تباه و بیارزش گشتن اعمال کافرانی که سدکنندگان [[راه خدا]] هستند، [[دلداری]] به [[رسول خدا]] در مورد خروج از [[مکه]] و [[وعده]] بازگشت به او با [[شکوه]] و [[پیروزی]]، [[تشویق]] به [[انفاق]] و اجتناب از [[بخل]] و امساک، [[توحید]] و [[شرک]] یا [[ایمان]] و [[کفر]]، [[وصف]] ایمانداران و روش و [[سیره]] آنان، برخی از خصلتهای [[نکوهیده]] کفرگرایان، [[سرنوشت]] ایمانداران و کفرگرایان در [[دنیا]] و [[آخرت]]، پرتوی از [[نعمتهای خدا]] بر شایستهکرداران، نمونههایی از کیفرها و عقوبتهای وارده بر [[کافران]] و [[ظالمان]]، مقایسهای روشنگر میان دو اردوگاه [[حق و باطل]] یا [[آزادی]] و [[استبداد]] در دنیا و آخرت، عملکرد تخریبی فاقگرایان، موضوع گردش در [[زمین]] و [[زمان]] و نگرش عبرتآموز بر عملکرد جامعهها و سرنوشت آنها، اصل [[ابتلا]] و [[آزمایش]] در [[زندگی]] [[انسان]]، [[نفاق]] یا [[جهاد مالی]]، [[شهادت]] و [[مقام]] والای [[شهیدان]]، [[یاری]] [[حق]] و [[پاداش]] و [[رستاخیز]] و نشانههای آن از جمله موضوعات این سوره است. | ||
==ساختار | ==ساختار== | ||
[[آیات]] {{متن قرآن|الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ ذَلِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْبَاطِلَ وَأَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ مِن رَّبِّهِمْ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ لِلنَّاسِ أَمْثَالَهُمْ فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاء حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاء اللَّهُ لانتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِن لِّيَبْلُوَ بَعْضَكُم بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ سَيَهْدِيهِمْ وَيُصْلِحُ بَالَهُمْ وَيُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمْ }}<ref>«خداوند) کردارهای کسانی را که کفر ورزیدند و (مردم را) از راه خداوند باز داشتند بیراه گرداند. و (خداوند) از گناهان آنان که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند و به آنچه بر محمد فرو فرستاده شده که همه راستین و از سوی پروردگارشان است ایمان آوردند، چشم پوشید و حالشان را نیکو گردانید. این از آن روست که کافران از باطل و مؤمنان از- حق که از سوی پروردگارشان است- پیروی کردند، بدینگونه خداوند برای مردم مثلهایشان را میآورد. پس هرگاه با کافران (حربی) روبهرو شدید (آنان را) گردن بزنید تا چون آنها را از توان انداختید اسیر بگیرید و از آن پس یا منّت بگذارید (و آزادشان کنید) و یا سربها بگیرید تا جنگ، به پایان آید ، (فرمان خداوند) چنین است و اگر خدا میخواست از آنان انتقام میگرفت لیک (نگرفت) تا شما را به یکدیگر بیازماید و آنان که در راه خداوند کشته شدند هرگز (خداوند) کارهایشان را بیراه نمیسازد. به زودی آنان را راهنمایی میکند و حالشان را نیکو میگرداند. و آنان را به بهشتی درمیآورد که به آنان شناسانده است» سوره محمد، آیه ۱-۶.</ref> (مقابله [[کفّار]] با [[مؤمنین]]، [[دفاع]]، [[ایثار]] و [[فداکاری]] در راه [[حق]] و [[عدالت]]، [[تجاوزکاران]] مسلح را چنان در هم بکوبید تا [[تسلیم]] حق و عدالت گردند و [[سلاح]] خود را بر زمین نهند و دست از [[شرارت]] بردارند، [[اصلاح]] حال و [[شأن]] مجاهدین در دنیا و آخرت). | [[آیات]] {{متن قرآن|الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ ذَلِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْبَاطِلَ وَأَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ مِن رَّبِّهِمْ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ لِلنَّاسِ أَمْثَالَهُمْ فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاء حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاء اللَّهُ لانتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِن لِّيَبْلُوَ بَعْضَكُم بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ سَيَهْدِيهِمْ وَيُصْلِحُ بَالَهُمْ وَيُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمْ }}<ref>«خداوند) کردارهای کسانی را که کفر ورزیدند و (مردم را) از راه خداوند باز داشتند بیراه گرداند. و (خداوند) از گناهان آنان که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند و به آنچه بر محمد فرو فرستاده شده که همه راستین و از سوی پروردگارشان است ایمان آوردند، چشم پوشید و حالشان را نیکو گردانید. این از آن روست که کافران از باطل و مؤمنان از- حق که از سوی پروردگارشان است- پیروی کردند، بدینگونه خداوند برای مردم مثلهایشان را میآورد. پس هرگاه با کافران (حربی) روبهرو شدید (آنان را) گردن بزنید تا چون آنها را از توان انداختید اسیر بگیرید و از آن پس یا منّت بگذارید (و آزادشان کنید) و یا سربها بگیرید تا جنگ، به پایان آید ، (فرمان خداوند) چنین است و اگر خدا میخواست از آنان انتقام میگرفت لیک (نگرفت) تا شما را به یکدیگر بیازماید و آنان که در راه خداوند کشته شدند هرگز (خداوند) کارهایشان را بیراه نمیسازد. به زودی آنان را راهنمایی میکند و حالشان را نیکو میگرداند. و آنان را به بهشتی درمیآورد که به آنان شناسانده است» سوره محمد، آیه ۱-۶.</ref> (مقابله [[کفّار]] با [[مؤمنین]]، [[دفاع]]، [[ایثار]] و [[فداکاری]] در راه [[حق]] و [[عدالت]]، [[تجاوزکاران]] مسلح را چنان در هم بکوبید تا [[تسلیم]] حق و عدالت گردند و [[سلاح]] خود را بر زمین نهند و دست از [[شرارت]] بردارند، [[اصلاح]] حال و [[شأن]] مجاهدین در دنیا و آخرت). | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
[[دنیا]] محلّ [[بازی]] است که اگر طبق [[دستور خدا]] در آن بازی شود، [[پیروزی]] در دنیا و آخرت حاصل شود. | [[دنیا]] محلّ [[بازی]] است که اگر طبق [[دستور خدا]] در آن بازی شود، [[پیروزی]] در دنیا و آخرت حاصل شود. | ||
'''نکات:''' [[وجوب]] [[دفاع از اسلام]] و [[مسلمین]] در مقابل [[کفّار]] | '''نکات:''' [[وجوب]] [[دفاع از اسلام]] و [[مسلمین]] در مقابل [[کفّار]] جنگ طلب. علت این که دوبار از [[اصلاح]] بال (حال) [[مؤمنین]] و مجاهدین طی [[آیات]] {{متن قرآن| وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ ذَلِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْبَاطِلَ وَأَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ مِن رَّبِّهِمْ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ لِلنَّاسِ أَمْثَالَهُمْ فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاء حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاء اللَّهُ لانتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِن لِّيَبْلُوَ بَعْضَكُم بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ سَيَهْدِيهِمْ وَيُصْلِحُ بَالَهُمْ وَيُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمْ }}<ref>«خداوند) کردارهای کسانی را که کفر ورزیدند و (مردم را) از راه خداوند باز داشتند بیراه گرداند. و (خداوند) از گناهان آنان که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند و به آنچه بر محمد فرو فرستاده شده که همه راستین و از سوی پروردگارشان است ایمان آوردند، چشم پوشید و حالشان را نیکو گردانید. این از آن روست که کافران از باطل و مؤمنان از- حق که از سوی پروردگارشان است- پیروی کردند، بدینگونه خداوند برای مردم مثلهایشان را میآورد. پس هرگاه با کافران (حربی) روبهرو شدید (آنان را) گردن بزنید تا چون آنها را از توان انداختید اسیر بگیرید و از آن پس یا منّت بگذارید (و آزادشان کنید) و یا سربها بگیرید تا جنگ، به پایان آید ، (فرمان خداوند) چنین است و اگر خدا میخواست از آنان انتقام میگرفت لیک (نگرفت) تا شما را به یکدیگر بیازماید و آنان که در راه خداوند کشته شدند هرگز (خداوند) کارهایشان را بیراه نمیسازد. به زودی آنان را راهنمایی میکند و حالشان را نیکو میگرداند. و آنان را به بهشتی درمیآورد که به آنان شناسانده است» سوره محمد، آیه ۱-۶.</ref> سخن به میان آمده، این است که مراد از اولی اصلاح [[دل]] آنان نسبت به [[دین]] و [[دنیا]] و در دومی اصلاح حالشان از نظر نعمتهای [[آخرت]] است، پس در [[حقیقت]] اولی سبب [[نعیم]] است و دومی خود نعیم. در مجمع البیان در ذیل جمله {{متن قرآن|وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ}}<ref>« آنان را با آهنگ گفتار میشناسی» سوره محمد، آیه ۳۰.</ref> از [[ابی سعید خدری]] [[روایت]] کرده که گفته است: {{متن قرآن|فِي لَحْنِ الْقَوْلِ}} عبارت است از عداوتی که با [[علی بن ابیطالب]] داشتند. میگوید: ما در [[زمان رسول خدا]]{{صل}} برای شناختن مؤمنین [[واقعی]] و [[منافقین]] این محک را در دست داشتیم که هر کس [[علی]] را [[دوست]] میداشت او را [[مؤمن]] میدانستیم و هر کس دشمنش میداشت میفهمیدیم که [[منافق]] است<ref>مجمع البیان.</ref>؛ و در [[الدّر المنثور]] است که [[ابن مردویه]] از [[ابن مسعود]] روایت کرده که گفت: ما منافقین را در [[عهد رسول خدا]]{{صل}} جز با محک [[دشمنی]] با [[علی بن ابیطالب]] نمیشناختیم<ref>المیزان.</ref>. | ||
==آیات مشهور== | ==آیات مشهور== | ||