←محتوای سوره
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
به شکل کلی، محتوای سوره در چند بخش تحلیل میپذیرد: | به شکل کلی، محتوای سوره در چند بخش تحلیل میپذیرد: | ||
'''بخش یکم''' | '''بخش یکم:''' با خطاب و [[دعوت عمومی]] به [[تقوا]] میآغازد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ}} و از آنجا که در [[مقام]] [[انذار]] [[مشرکان]] در [[دعوت]] به [[اصول دین]] و تأکید [[مؤمنان]] بر پایبندی به اصول و اهتمام به [[فروع دین]] بود، به [[زلزله]] [[عظیم]] لحظه وقوع [[قیامت]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ}}<ref>«ای مردم! از پروردگارتان پروا کنید، که لرزه رستخیز چیزی سترگ است» سوره حج، آیه ۱.</ref> و وصف هراسی که همراه آن است اشاره میکند <ref>مجمع البیان، ج ۷، ص۱۱۳؛ الکشاف، ج ۳، ص۱۴۲ ـ ۱۴۳؛ المیزان، ج ۱۴، ص۳۳۹.</ref> {{متن قرآن|يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُمْ بِسُكَارَى وَلَكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ}}<ref>«روزی که آن را میبینید، هر زنی که شیر میدهد ، نوزاد شیریاش را از یاد میبرد و هر آبستنی بار خود فرو مینهد و مردم را مست میبینی و مست نیستند اما عذاب خداوند سخت است» سوره حج، آیه ۲.</ref>؛ در سایه چنین ترسی است که [[خدا]] [[ستیز]] مشرکان درباره خود را که از [[بیدانشی]] و [[پیروی از شیطان]] سرچشمه میگیرد، مردود میشمارد و بر دو نتیجه [[قطعی]] آنکه همانا [[گمراه]] شدن و دخول در [[آتش دوزخ]] است تأکید میکند. آیه: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطَانٍ مَرِيدٍ}}<ref>«و از مردم کسی است که بیهیچ دانشی درباره خداوند چالش میورزد و از هر شیطان گردنکشی پیروی میکند» سوره حج، آیه ۳.</ref>، {{متن قرآن|كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَيَهْدِيهِ إِلَى عَذَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«بر او مقرّر است که هر کس او را دوست گیرد وی، گمراهش میکند و او را به عذاب آتش رهنمون میشود» سوره حج، آیه ۴.</ref> در [[حقیقت]] از آیه سوم خدا به بیان ویژگیهای [[رفتاری]] و [[روانی]] گروههایی از [[مردم]] در برابر [[توحید]] و قیامت میپردازد. گروه نخست همان پای فشارندگان و [[مجادله]] کنندگان در برابر حقاند که شیوه آنها نه برهانی و منطقی بلکه تقلیدگری [[کورکورانه]] است. <ref>الکشاف، ج ۳، ص۱۴۶؛ المیزان، ج ۱۴، ص۳۴۸ - ۳۴۹؛ نظم قرآن، ج ۱، ص۳۷۹.</ref> | ||
در [[آیات]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الأَرْحَامِ مَا نَشَاء إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّى وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلا يَعْلَمَ مِن بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئًا وَتَرَى الأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاء اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنبَتَتْ مِن كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّهُ يُحْيِي الْمَوْتَى وَأَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لّا رَيْبَ فِيهَا وَأَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَن فِي الْقُبُورِ }}<ref>«ای مردم! اگر در رستخیز تردیدی دارید (بنگرید که) ما شما را از خاکی آفریدیم آنگاه از نطفهای سپس از دلمه خونی سرانجام از گوشتپارهای به اندام یا بیاندام تا (حق را) برایتان روشن داریم و در زهدانها آنچه را بخواهیم تا زمانی معیّن استوار میداریم سپس شما را که کودکی شدهاید بیرون میآوریم سپس تا به برنایی برسید؛ و جان برخی از شما را میگیرند و برخی دیگر را به فرودینترین سالهای زندگانی باز میگردانند تا آنجا که پس از دانستن، چیزی نداند و زمین را سترون میبینی و چون بدان آب فرو فرستیم فرا میجنبد و برمیآید و هر گونه گیاه شادابی میرویاند. آن، بدین روست که خداوند است که راستین است و اینکه او مردگان را زنده میکند و اینکه او بر هر کاری تواناست. و اینکه رستخیز بیهیچ تردیدی آمدنی است و اینکه خداوند آن کسان را که در گورند برمیانگیزد» سوره حج، آیه ۵-۷.</ref> [[خداوند]] با دو دلیل روشن از صحنههای [[زندگی مادی]]، به یکی از مهمترین جدالهای [[فکری]] آنان پاسخ میدهد که همان تردید و [[انکار]] در مسئله [[معاد]] است؛ این آیات با ذکر [[سیر]] شگفتانگیز [[آفرینش]] [[آدمی]]، یاد کرد پدیده عجیب احیای [[زمین]] خشک و مرده با [[نزول]] [[باران]] و رویش انواع گیاهان [[زیبا]] به [[اثبات]] [[قدرت الهی]] در مسئله معاد میپردازند. | در [[آیات]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الأَرْحَامِ مَا نَشَاء إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّى وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلا يَعْلَمَ مِن بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئًا وَتَرَى الأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاء اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنبَتَتْ مِن كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّهُ يُحْيِي الْمَوْتَى وَأَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لّا رَيْبَ فِيهَا وَأَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَن فِي الْقُبُورِ }}<ref>«ای مردم! اگر در رستخیز تردیدی دارید (بنگرید که) ما شما را از خاکی آفریدیم آنگاه از نطفهای سپس از دلمه خونی سرانجام از گوشتپارهای به اندام یا بیاندام تا (حق را) برایتان روشن داریم و در زهدانها آنچه را بخواهیم تا زمانی معیّن استوار میداریم سپس شما را که کودکی شدهاید بیرون میآوریم سپس تا به برنایی برسید؛ و جان برخی از شما را میگیرند و برخی دیگر را به فرودینترین سالهای زندگانی باز میگردانند تا آنجا که پس از دانستن، چیزی نداند و زمین را سترون میبینی و چون بدان آب فرو فرستیم فرا میجنبد و برمیآید و هر گونه گیاه شادابی میرویاند. آن، بدین روست که خداوند است که راستین است و اینکه او مردگان را زنده میکند و اینکه او بر هر کاری تواناست. و اینکه رستخیز بیهیچ تردیدی آمدنی است و اینکه خداوند آن کسان را که در گورند برمیانگیزد» سوره حج، آیه ۵-۷.</ref> [[خداوند]] با دو دلیل روشن از صحنههای [[زندگی مادی]]، به یکی از مهمترین جدالهای [[فکری]] آنان پاسخ میدهد که همان تردید و [[انکار]] در مسئله [[معاد]] است؛ این آیات با ذکر [[سیر]] شگفتانگیز [[آفرینش]] [[آدمی]]، یاد کرد پدیده عجیب احیای [[زمین]] خشک و مرده با [[نزول]] [[باران]] و رویش انواع گیاهان [[زیبا]] به [[اثبات]] [[قدرت الهی]] در مسئله معاد میپردازند. | ||