بحث:ام‌الکتاب: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۱۰۵: خط ۱۰۵:


==نتیجه‌گیری==
==نتیجه‌گیری==
* بنا بر آنچه یاد شد، می‌توان گفت هریک ‌‌از‌ سه کاربرد أمّ‌الکتاب در سه آیه‌ی مذکور، معانی متعدّدی را برمی‌تابد، به‌طوری که‌ در‌ آیه‌ای‌ به بخشی از کتاب نازل‌شده بر پیامبر اسلام (ص) اطلاق گردیده است و در آیه‌ای به منشأ‌ و مرجع امور تشریعی دلالت دارد و در آیه‌ای دیگر به منشأ و مرجع حوادث عالم‌ و اموری تکوینی.
*بنا بر آنچه یاد شد، می‌توان گفت هر یک ‌‌از‌ سه کاربرد أمّ‌الکتاب در سه آیه‌ مذکور، معانی متعددی را برمی‌تابد، به‌ طوری که‌ در‌ آیه‌ای‌ به بخشی از کتاب نازل‌شده بر [[پیامبر اسلام]]{{صل}} اطلاق گردیده است و در آیه‌ای به منشأ‌ و مرجع امور تشریعی دلالت دارد و در آیه‌ای دیگر به منشأ و مرجع حوادث عالم‌ و اموری تکوینی.
* از سویی‌ دیگر‌، در سوره‌ی زخرف، اُمّ‌الکتاب معنای ظرفیت دارد، ولی در دو کاربرد دیگر، چنین معنایی مستفاد نمی‌گردد. از این‌رو، کاربرد أمّ‌الکتاب در آیات قرآن حسبِ مواضع، نسبی است و معانی متفاوت را افاده‌ می‌کند و لزوماً همگی به یک معنا نیستند، همانگونه که - بنا به اظهار خلیل بن احمد - هر شهری نسبت به روستاهای اطراف خود، اُمّ‌القُرای همان روستاها می‌باشد (کُلُّ مدینةٍ هی اُمّ ما‌ حولها‌ مِنَ القُری). لذا اطلاق أمّ‌القُری بر مکّه‌ی معظمّه، در استعمال شایع آن نسبت به دیگر شهرهای بزرگ محدودیتّ ایجاد نمی‌کند. لذا می‌توان گفت که أمّ‌الکتاب یکی از اصطلاحات قرآنی است‌ که‌ بنا بر جایگاه خود در هر یک از آیات، معانی متفاوت افاده می‌کند. این نسبی‌بودن معنا، می‌تواند در دیگر واژگان قرآن نیز ساری و جاری باشد. پس لازم است مطالعات‌ قرآنی‌  به‌ویژه حوزه‌ی مفاهیم که شالوده و مکَوِّن اصلی متن وحیانی است - با امعان نظر بیشتری مورد توجّه قرار گیرد.
*از سویی‌ دیگر‌، در سوره‌ زخرف، اُمّ‌الکتاب معنای ظرفیت دارد، ولی در دو کاربرد دیگر، چنین معنایی مستفاد نمی‌گردد. از این‌رو، کاربرد أمّ‌الکتاب در آیات قرآن حسبِ مواضع، نسبی است و معانی متفاوت را افاده‌ می‌کند و لزوماً همگی به یک معنا نیستند، همانگونه که بنا به اظهار [[خلیل بن احمد]] هر شهری نسبت به روستاهای اطراف خود، اُمّ‌القُرای همان روستاها می‌باشد <ref>کُلُّ مدینةٍ هی اُمّ ما‌ حولها‌ مِنَ القُری.</ref>. لذا اطلاق أمّ‌القُری بر مکه‌ معظمه، در استعمال شایع آن نسبت به دیگر شهرهای بزرگ محدودیت ایجاد نمی‌کند. لذا می‌توان گفت که أمّ‌الکتاب یکی از اصطلاحات قرآنی است‌ که‌ بنا بر جایگاه خود در هر یک از آیات، معانی متفاوت افاده می‌کند. این نسبی‌ بودن معنا، می‌تواند در دیگر واژگان قرآن نیز ساری و جاری باشد. پس لازم است مطالعات‌ قرآنی‌  به‌ویژه حوزه‌ مفاهیم که شالوده و مکَوِّن اصلی متن وحیانی است با امعان نظر بیشتری مورد توجه قرار گیرد.
* همچنین باید تأکید کرد که علاوه بر امور تکوینی، آموزه‌های تشریعی‌ نیز‌ که‌ از سوی پیامبران عرضه شده‌، از‌ منبع‌ الهی و وحیانی سرچشمه می‌گیرد که این نکته در سه آیه‌ی مذکور کاملاً هویداست.
*همچنین باید تأکید کرد که علاوه بر امور تکوینی، آموزه‌های تشریعی‌ نیز‌ که‌ از سوی پیامبران عرضه شده‌، از‌ منبع‌ الهی و وحیانی سرچشمه می‌گیرد که این نکته در سه آیه‌ مذکور کاملاً هویداست.


پی‌نوشت‌ها
1- رعد (13) / 39: یمْحُوا اللَّهُ ما یَشاءُ‌ وَ‌ یُثْبِتُ‌ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ
2- زخرف (43) / 4: وَ إِنَّهُ‌ فی‌ أُمِّ الْکِتابِ لَدَیْنا لَعَلِیٌّ حَکیمٌ


منبع: '''[[نسبیت معنایی در کاربرد قرآنی ام الکتاب (مقاله)]]'''
منبع: '''[[نسبیت معنایی در کاربرد قرآنی ام الکتاب (مقاله)]]'''
۱۱۵٬۲۸۴

ویرایش