آل بویه: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۲۵ مارس ۲۰۲۲
جز (جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع ==')
خط ۵۱: خط ۵۱:
در پایان این بخش، [[شایسته]] است که فهرستی از نام مشهورترین [[دانشمندان]] و فرهیختگانی که در دوران [[آل بویه]] و با [[حمایت]] [[امیران]] [[دانش]] [[دوست]] آن [[خاندان]] پرورش یافتند، ارائه گردد. گروهی از این بزرگان از این قرارند: [[ابوالحسن علی بن حسین بن علی مسعودی]] (د. ۳۴۵ ق.) صاحب کتاب‌های مروج الذهب و التنبیه و الاشراف؛ [[ابراهیم بن محمد اصطخری]] (د. ۳۴۶ ق.) صاحب المسالک و الممالک؛ ابوالحسن [[محمد بن احمد مافروخی]] (د. ۳۴۸ ق.)؛ [[ابوالفرج اصفهانی]] (د. ۳۵۶ ق.) صاحب [[دائرة المعارف]] گونه الاغانی؛ [[احمد بن محمد طبری]] (د. ۳۶۶ ق.)؛ [[حسن بن احمد فارسی]] (د. ۳۷۷ ق.) صاحب کتاب الایضاح و التکملة در نحو؛ [[علی بن عباس مجوسی اهوازی]] (د. ۳۸۴ ق.) صاحب الکتاب الملکی یا کامل الصناعة در [[علم]] [[پزشکی]]؛ [[ابوالحسن علی بن عمر دار قطنی]] (د. ۳۸۶ ق.) صاحب آثاری چون القراءات و السنن؛ [[محمد بن عبد الله]] مشهور به [[حاکم نیشابوری]] (د. ۴۰۵ ق.) صاحب الصحیح، [[تاریخ]] [[نیشابور]] و المستدرک؛ [[قاضی عبدالجبار معتزلی]] (د. ۴۱۵ ق.) از فحول [[معتزله]] و صاحب [[تنزیه]] القرآن عن المطاعن؛ [[ابوعلی احمد مسکویه]] (د. ۴۲۱ ق.) [[حکیم]] و [[مورخ]] مشهور و صاحب تجارب الامم و جاویدان [[خرد]]؛ [[ابوعلی حسین بن سینا]] (د. ۴۲۸ ق.) صاحب آثار [[ارزشمند]] و بی‌مانندی در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[طب]] و [[اخلاق]] از جمله [[قانون]]، [[شفا]]، اشارات و [[دانشنامه]] علایی؛ [[علی بن حسین]] معروف به [[سید مرتضی علم الهدی]] (د. ۴۳۶ ق.) صاحب آثار مهمی در [[فقه شیعه]] چون الشافی و امالی.
در پایان این بخش، [[شایسته]] است که فهرستی از نام مشهورترین [[دانشمندان]] و فرهیختگانی که در دوران [[آل بویه]] و با [[حمایت]] [[امیران]] [[دانش]] [[دوست]] آن [[خاندان]] پرورش یافتند، ارائه گردد. گروهی از این بزرگان از این قرارند: [[ابوالحسن علی بن حسین بن علی مسعودی]] (د. ۳۴۵ ق.) صاحب کتاب‌های مروج الذهب و التنبیه و الاشراف؛ [[ابراهیم بن محمد اصطخری]] (د. ۳۴۶ ق.) صاحب المسالک و الممالک؛ ابوالحسن [[محمد بن احمد مافروخی]] (د. ۳۴۸ ق.)؛ [[ابوالفرج اصفهانی]] (د. ۳۵۶ ق.) صاحب [[دائرة المعارف]] گونه الاغانی؛ [[احمد بن محمد طبری]] (د. ۳۶۶ ق.)؛ [[حسن بن احمد فارسی]] (د. ۳۷۷ ق.) صاحب کتاب الایضاح و التکملة در نحو؛ [[علی بن عباس مجوسی اهوازی]] (د. ۳۸۴ ق.) صاحب الکتاب الملکی یا کامل الصناعة در [[علم]] [[پزشکی]]؛ [[ابوالحسن علی بن عمر دار قطنی]] (د. ۳۸۶ ق.) صاحب آثاری چون القراءات و السنن؛ [[محمد بن عبد الله]] مشهور به [[حاکم نیشابوری]] (د. ۴۰۵ ق.) صاحب الصحیح، [[تاریخ]] [[نیشابور]] و المستدرک؛ [[قاضی عبدالجبار معتزلی]] (د. ۴۱۵ ق.) از فحول [[معتزله]] و صاحب [[تنزیه]] القرآن عن المطاعن؛ [[ابوعلی احمد مسکویه]] (د. ۴۲۱ ق.) [[حکیم]] و [[مورخ]] مشهور و صاحب تجارب الامم و جاویدان [[خرد]]؛ [[ابوعلی حسین بن سینا]] (د. ۴۲۸ ق.) صاحب آثار [[ارزشمند]] و بی‌مانندی در [[فلسفه]] و [[کلام]] و [[طب]] و [[اخلاق]] از جمله [[قانون]]، [[شفا]]، اشارات و [[دانشنامه]] علایی؛ [[علی بن حسین]] معروف به [[سید مرتضی علم الهدی]] (د. ۴۳۶ ق.) صاحب آثار مهمی در [[فقه شیعه]] چون الشافی و امالی.


ناگفته نماند که [[بویهیان]] بر [[مذهب شیعه]] بودند. آنان [[تشیع]] را مدیون روزگاری بودند که [[علویان]] [[زیدی]] بر [[طبرستان]] [[حکومت]] می‌کردند (۲۵۰۔۳۱۶ ق.). با این همه، نمی‌توان به‌درستی روشن کرد که آنها پیرو کدام یک از فرق [[شیعه]] بوده‌اند؛ زیرا در میان آنان پیروانی از فرق [[زیدی]]، [[اسماعیلی]] و [[دوازده امامی]] پیدا می‌شد. اما [[حمایت]] و [[پشتیبانی]] خاص آنان از [[دوازده]] امامیان، آنها را بیشتر هواداران آن گروه از شیعه می‌نماید. از همین روست که معزالدوله [[فرمان]] داد تا [[آیین]] [[سوگواری امام حسین]]{{ع}} در [[روز عاشورا]] برگزار گردد<ref>الکامل، ج۸، ص۵۴۹؛ یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، ج۳، ص۲۴۷.</ref> و در سال‌روز [[واقعه غدیر خم]]، [[مراسم]] [[جشن]] و [[شادمانی]] برپا شود<ref>الکامل، ج۸، ص۵۴۹-۵۵۰؛ المنتظم، ج۷، ص۲۰۶.</ref>؛ همچنانکه خود به [[زیارت]] مشاهد و مقابر [[ائمه شیعه]] می‌رفت و به تعمیر و [[تزیین]] و ساختن گنبد و بارگاه بر مقابر آنان [[همت]] می‌گماشت. افزون بر آن، [[امیران بویهی]] ارادت همیشگی خود را نسبت به [[خاندان پیامبر]]{{صل}} با [[تکریم]] و [[تعظیم]] [[علمای شیعه]] نشان دادند؛ چنانکه [[رکن الدوله]] در [[حق]] محمد بن [[علی بن بابویه]] مشهور به [[شیخ صدوق]] (د. ۳۸۱ ق.)، از فقهای نامدار شیعه، تکریم بسیار می‌کرد و عضدالدوله [[شیخ مفید]] (د. ۴۰۳ ق.)، عالم شهیر [[شیعی]]، را در [[بغداد]] گرامی داشت و بهاءالدوله نسبت به [[شریف رضی]] (د. ۴۰۶ ق.)، جامع [[نهج البلاغه]]، اظهار [[تفقد]] بسیار می‌کرد. با این همه، امیران بویهی برای جلوگیری از پدید آمدن درگیری‌های مذهبی و فرقه‌ای با روحیه‌ای آکنده از [[تسامح]] و [[آزاد]] اندیشی با [[اصحاب]] و ارباب دیگر فرق برخورد می‌کردند و حتی در درگیری‌هایی که میان [[شیعیان]] و سنیان پدید می‌آمد، غالباً بی‌طرف می‌ماندند.<ref>[[سید احمد رضا خضری|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۸۹.</ref>.
ناگفته نماند که [[بویهیان]] بر [[مذهب شیعه]] بودند. آنان [[تشیع]] را مدیون روزگاری بودند که [[علویان]] [[زیدی]] بر [[طبرستان]] [[حکومت]] می‌کردند (۲۵۰۔۳۱۶ ق.). با این همه، نمی‌توان به‌درستی روشن کرد که آنها پیرو کدام یک از فرق [[شیعه]] بوده‌اند؛ زیرا در میان آنان پیروانی از فرق [[زیدی]]، [[اسماعیلی]] و [[دوازده امامی]] پیدا می‌شد. اما [[حمایت]] و [[پشتیبانی]] خاص آنان از [[دوازده]] امامیان، آنها را بیشتر هواداران آن گروه از شیعه می‌نماید. از همین روست که معزالدوله [[فرمان]] داد تا [[آیین]] [[سوگواری امام حسین]]{{ع}} در [[روز عاشورا]] برگزار گردد<ref>الکامل، ج۸، ص۵۴۹؛ یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، ج۳، ص۲۴۷.</ref> و در سال‌روز [[واقعه غدیر خم]]، [[مراسم]] [[جشن]] و [[شادمانی]] برپا شود<ref>الکامل، ج۸، ص۵۴۹-۵۵۰؛ المنتظم، ج۷، ص۲۰۶.</ref>؛ همچنانکه خود به [[زیارت]] مشاهد و مقابر [[ائمه شیعه]] می‌رفت و به تعمیر و [[تزیین]] و ساختن گنبد و بارگاه بر مقابر آنان [[همت]] می‌گماشت. افزون بر آن، [[امیران بویهی]] ارادت همیشگی خود را نسبت به [[خاندان پیامبر]]{{صل}} با [[تکریم]] و [[تعظیم]] [[علمای شیعه]] نشان دادند؛ چنانکه [[رکن الدوله]] در [[حق]] [[محمد بن علی بن بابویه]] مشهور به [[شیخ صدوق]] (د. ۳۸۱ ق.)، از فقهای نامدار شیعه، تکریم بسیار می‌کرد و عضدالدوله [[شیخ مفید]] (د. ۴۰۳ ق.)، عالم شهیر [[شیعی]]، را در [[بغداد]] گرامی داشت و بهاءالدوله نسبت به [[شریف رضی]] (د. ۴۰۶ ق.)، جامع [[نهج البلاغه]]، اظهار [[تفقد]] بسیار می‌کرد. با این همه، امیران بویهی برای جلوگیری از پدید آمدن درگیری‌های مذهبی و فرقه‌ای با روحیه‌ای آکنده از [[تسامح]] و [[آزاد]] اندیشی با [[اصحاب]] و ارباب دیگر فرق برخورد می‌کردند و حتی در درگیری‌هایی که میان [[شیعیان]] و سنیان پدید می‌آمد، غالباً بی‌طرف می‌ماندند.<ref>[[سید احمد رضا خضری|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۸۹.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش