شأن چیست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

::::::جوهری معنای امر و حال را برای واژه شأن بیان کرده و در این راستا از مثال {{عربی|لأشْأنَنَّ شَأْنَهُمْ، أی لأفسِدَنّ أمرهم}} استفاده می‌کند.<ref>اسماعيل‌بن‌حماد جوهری، الصحاح، ج۵، ص۲۱۴۲.</ref> راغب اصفهانی نیز شأن را به‌معنای امر و حال عظیم دانسته است<ref>حسین‌بن‌محمد راغب اصفهانی، المفردات، ص۴۷۰.</ref> و برخی دیگر از لغت‌پژوهان، معنای طلب را نیز برای شأن ذکر کرده‌اند.<ref>نشوان‌بن‌سعيد حمیری، شمس العلوم، ج۶، ص۳۶۱۳.</ref> در این راستا برخی ارباب لغت، فعل شَأنَ، يشأن را برای این ماده ذکر کرده و آن را به‌معنای قصد و طلب دانسته‌اند.<ref>اسماعیل‌بن‌حماد جوهری، الصحاح، ج۵، ص۲۱۴۲.</ref> ابن‌فارس نیز تمام معانی واژه شأن و مشتقات آن را به‌معنای خواست و طلب برگردانده است؛ چنان‌که جمله "شَأنْت شأنَه"، به‌معنای "قصدت قصده" بر همین معنا استوار است. همچنین گفتار عرب، آن‌گاه که می‌گوید: "ما هذا من شأنی" نیز به‌معنای این است که این چیزی نیست که من در پی آن باشم.<ref>احمدبن‌فارس‌بن‌زکریا، معجم مقاييس اللغة، ج۳، ص۲۳۸.</ref>

::::::محقق معاصر، صاحب كتاب التحقيق نیز بر این باور است که اصل واحد در ماده شأن ظهور امر و تجلی عمل از حالت باطنی است. به دیگر سخن، شأن همان چیزی است که به‌مقتضای حال انسان - قهراً يا اختیاراً - از او صادر می‌شود.<ref>حسن مصطفوی، التحقيق، ج۶، ص۹.</ref> دیگر لغويون نیز نظریاتی مشابه مطرح کرده‌اند. چنان‌که فراهیدی واژه شئون را به‌معنای رگ‌های میان چهار قسمت اصلی جمجمه در سر آدمی می‌داند.<ref>خلیل‌بن‌احمد فراهيدی، العین، ج6، ص۲۸۷.</ref> صاحب‌بن‌عباد آن را به‌معنای رگ‌هایی دانسته که اشک را از سر به چشم می‌رسانند.<ref>صاحب‌بن‌عباد، المحيط فی اللغة، ج۷، ص۳۸۳.</ref> جوهری نیز شئون را به‌معنای محل اتصال قسمت‌های سر دانسته که اشک چشم از آن می‌آید.<ref>اسماعیل‌بن‌حماد جوهری، الصحاح، ج۵، ص۲۱۴۲.</ref> با وجود آنکه واژه شأن به معانی یادشده آمده، جمع این واژه بر سیاق واحد نبوده است. در این میان به نظر می‌رسد فیروزآبادی منظم‌تر از دیگران به این مسئله توجه، و در ضمن، به برخی دیگر از معانی این واژه نیز اشاره کرده است. به باور او، واژه شأن اگر به‌معنای خطب یا امر باشد، جمع آن شُؤُون و شِئِین است. اگر این واژه به‌معنای مجرای اشک چشم باشد، أشْؤُن و شُؤُون جمع بسته می‌شود، اما اگر به‌معنای شاخه‌ای از کوه باشد که آب از آن می‌جوشد یا شاخه‌ای باشد که محل پیوند نقاط مختلف سر باشد یا اگر به‌معنای نقطه‌ای از خاک باشد که درخت از آن می‌روید، نیز به صورت شُؤُون جمع بسته می‌شود.<ref>محمدبن‌یعقوب فیروزآبادی، القاموس المحیط، ج۴، ص۲۳۸.</ref>(...)