←آیه اول
(←منابع) |
|||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
##گاهی تعبیر نزلت به معنای تأویل و بطن آیه به کار میرود. مثال: آیه {{متن قرآن|قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُكُمْ غَوْرًا فَمَن يَأْتِيكُم بِمَاء مَّعِينٍ}}<ref>ملک / ۳۰.</ref>؛ "بگو: آیا به نظر شما، اگر آب (سرزمین) شما [در زمین] فرو رود، پس چه کسى آب روانى براى شما مىآورد؟!" در حدیثی از [[امام باقر]] {{ع}} حکایت شده که فرمودند: {{عربی|"هَذِهِ نَزَلَتْ فِي الْقَائِمِ يَقُولُ: إِنْ أَصْبَحَ إِمَامُكُمْ غَائِباً عَنْكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيْنَ هُوَ فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِإِمَامٍ ظَاهِرٍ يَأْتِيكُمْ بِأَخْبَارِ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ حَلَالِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ حَرَامِهِ؟ ثُمَّ قَالَ {{ع}}: وَ اللَّهِ مَا جَاءَ تَأْوِيلُ هَذِهِ الْآيَةِ وَ لَا بُدَّ أَنْ يَجِيءَ تَأْوِيلُهَا"}}<ref>«...اين آيه درباره امام قائم {{ع}} نازل شده است مىفرمايد: اگر امامتان از شما غائب شود و ندانيد كه او كجاست، چه كسى امام ظاهرى براى شما خواهد آورد؟ تا اخبار آسمان و زمين و حلال و حرام خداى تعالى را براى شما بياورد، سپس فرمود: به خدا سوگند تأويل اين آيه هنوز نيامده است و ناگزير بايد بيايد»؛ کمال الدین، ج ۱، ص ۳۲۵ و غیبة طوسی، ص ۱۵۸ و بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۵۲.</ref>. در حالی که ذیل حدیث سخن از تأویل (و بطن) آیه میگوید اما در صدر حدیث تعبیر "نزلت" به کار رفته است. پس مقصود از نزول در اینجا بیان بطن و تأویل آیه فوق است<ref>در مورد بطن و تأویل آیات مهدویت در ادامه مقاله مطالبی بیان خواهد شد.</ref>. | ##گاهی تعبیر نزلت به معنای تأویل و بطن آیه به کار میرود. مثال: آیه {{متن قرآن|قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُكُمْ غَوْرًا فَمَن يَأْتِيكُم بِمَاء مَّعِينٍ}}<ref>ملک / ۳۰.</ref>؛ "بگو: آیا به نظر شما، اگر آب (سرزمین) شما [در زمین] فرو رود، پس چه کسى آب روانى براى شما مىآورد؟!" در حدیثی از [[امام باقر]] {{ع}} حکایت شده که فرمودند: {{عربی|"هَذِهِ نَزَلَتْ فِي الْقَائِمِ يَقُولُ: إِنْ أَصْبَحَ إِمَامُكُمْ غَائِباً عَنْكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيْنَ هُوَ فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِإِمَامٍ ظَاهِرٍ يَأْتِيكُمْ بِأَخْبَارِ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ حَلَالِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ حَرَامِهِ؟ ثُمَّ قَالَ {{ع}}: وَ اللَّهِ مَا جَاءَ تَأْوِيلُ هَذِهِ الْآيَةِ وَ لَا بُدَّ أَنْ يَجِيءَ تَأْوِيلُهَا"}}<ref>«...اين آيه درباره امام قائم {{ع}} نازل شده است مىفرمايد: اگر امامتان از شما غائب شود و ندانيد كه او كجاست، چه كسى امام ظاهرى براى شما خواهد آورد؟ تا اخبار آسمان و زمين و حلال و حرام خداى تعالى را براى شما بياورد، سپس فرمود: به خدا سوگند تأويل اين آيه هنوز نيامده است و ناگزير بايد بيايد»؛ کمال الدین، ج ۱، ص ۳۲۵ و غیبة طوسی، ص ۱۵۸ و بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۵۲.</ref>. در حالی که ذیل حدیث سخن از تأویل (و بطن) آیه میگوید اما در صدر حدیث تعبیر "نزلت" به کار رفته است. پس مقصود از نزول در اینجا بیان بطن و تأویل آیه فوق است<ref>در مورد بطن و تأویل آیات مهدویت در ادامه مقاله مطالبی بیان خواهد شد.</ref>. | ||
##واژه "نزلت" گاهی هم به معنای تفسیر آیه میآید همان طور که در مورد آیه ۵۵ / نور {{متن قرآن|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الأَرْضِ}}؛ "خدا به کسانى از شما که ایمان آورده و [کارهاى] شایسته انجام دادهاند، وعده داده است که قطعاً آنان را در زمین جانشین خواهد کرد"، از [[امام صادق]] {{ع}} نقل شده که فرمودند: {{عربی|"نَزَلَتْ فِي الْقَائِمِ وَ أَصْحَابِهِ"}}<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۴۷.</ref> که با توجه به عدم تحقق این آیه تاکنون تنها تفسیر آیه مربوط به [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} و یاران ایشان است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 438.</ref>. | ##واژه "نزلت" گاهی هم به معنای تفسیر آیه میآید همان طور که در مورد آیه ۵۵ / نور {{متن قرآن|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الأَرْضِ}}؛ "خدا به کسانى از شما که ایمان آورده و [کارهاى] شایسته انجام دادهاند، وعده داده است که قطعاً آنان را در زمین جانشین خواهد کرد"، از [[امام صادق]] {{ع}} نقل شده که فرمودند: {{عربی|"نَزَلَتْ فِي الْقَائِمِ وَ أَصْحَابِهِ"}}<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۴۷.</ref> که با توجه به عدم تحقق این آیه تاکنون تنها تفسیر آیه مربوط به [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} و یاران ایشان است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 438.</ref>. | ||
==پیشینه== | |||
در مورد آیات [[مهدویت]] در [[قرآن]] نخست در منابع تفسیری و حدیثی [[شیعه]] و [[اهل سنت]] مطالبی آمده است از جمله از تفاسیر [[اهل سنت]] تفسیر [[قرآن کریم]] [[ابن کثیر]]<ref>ر.ک: تفسیر قرآن کریم، ج ۲، ص ۶۱۵ و ...</ref> و از [[شیعه]] تفسیر [[مجمع البیان]]، [[فضل بن حسن طبرسی|طبرسی]] و [[تفسیر عیاشی]] و [[تفسیر نور الثقلین]] [[عبدعلی بن جمعه حویزی|عروس حویزی]] و [[تفسیر البرهان]] [[سید هاشم بحرانی|محدث بحرانی]] و [[تفسیر صافی]] [[فیض کاشانی]] و [[تفسیر المیزان]] [[علامه طباطبایی|علامه محمد حسین طباطبایی]] و [[تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی|ناصر مکارم]] و [[تفسیر قرآن مهر]]، [[محمد علی رضایی اصفهانی]] و... جلد سیزدهم [[بحارالانوار]] [[علامه مجلسی]] و... مطالبی بیان شده است سپس کتابها و مقالات مستقل متعدد در این مورد نگارش یافته است از جمله: | |||
#[[المحجة فیما نزل فی القائم الحجه (کتاب)|المحجة فیما نزل فی القائم الحجه]]، [[سید هاشم بحرانی]] (۱۱۰۷ ق)، ترجمه: [[سیمای حضرت مهدی در قرآن (کتاب)|سیمای حضرت مهدی در قرآن]]، [[مهدی حائری قزوینی]]، تهران، ۱۳۷۴، آفاق. (۱۲۰ آیه را به ترتیب نزول جمع کرده و روایات آنها.) | |||
#[[معجم احادیث الامام المهدی (کتاب)|معجم احادیث الامام المهدی]] {{ع}}، مؤسسة المعارف الاسلامیه، الجزء السابع، الآیات المفسر. (تحت اشراف شیخ [[علی کورانی]]، ۱۴۱۱ ق، جامعترین کتاب در این زمینه است که بیش از ۳۰۰ آیه را جمع کرده ولی آیه ۱۸ سوره محمد {{صل}} را ذکر نکرده است. | |||
#[[موسوعة المصطفی و العترة المهدی المنتظر (کتاب)|موسوعة المصطفی و العترة المهدی المنتظر]]، [[حسین شاکری]]، نشر الهادی، ۱۴۲۰. | |||
#[[سیمای امام زمان در آیینه قرآن (کتاب)|سیمای امام زمان در آیینه قرآن]]، [[علی اکبر مهدی پور]]. | |||
#[[الامام المهدی فی القرآن و السنة (کتاب)|الامام المهدی فی القرآن و السنة]]، [[سعید ابومعاشر]]، ۱۴۲۲ ق، آستان قدس. (آیات مهدویت را طبق سورهها تا آخر قرآن با روایات آورده است.) | |||
#[[امام مهدی از دیدگاه قرآن و عترت و علائم بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از دیدگاه قرآن و عترت و علائم بعد از ظهور]]، [[محمد باقر مجلسی]] (۱۰۳۷)، قم، قلم، ترجمه [[علی دوانی]]. (گزیده کتاب مهدی موعود -جلد ۱۳ بحار- است) | |||
#[[المهدی فی القرآن (کتاب)|المهدی فی القرآن]] (موعود قرآن)، سید صادق حسینی شیرازی، مؤسسه امام مهدی {{ع}}، تهران، ۱۳۶۰ هـ . فارسی و عربی. (۱۹۰ آیه در مورد [[امام مهدی|امام عصر]] {{ع}} از منابع [[اهل سنت]]) | |||
#[[حکومت جهانی حضرت مهدی از دیدگاه قرآن و عترت (کتاب)|حکومت جهانی حضرت مهدی از دیدگاه قرآن و عترت]]، محمود شریعتزاده خراسانی، ۱۳۷۹، فارسی، دارالصادقین. (مجموعه آیات قرآن درباره [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} با روایات آمده است.) | |||
#[[ملاحم القرآن (کتاب)|ملاحم القرآن]]، ابراهیم انصاری زنجانی، ۱۴۰۰ ق، عربی، چاپ مؤلف. (پیشگوییهایی [[قرآن]] در مورد نشانههای [[ظهور]] و روایات) | |||
#[[طریق الی المهدی المنتظر (کتاب)|طریق الی المهدی المنتظر]]، سید ایوب، بیروت/الغدیر، ۱۹۹۸ م، عربی. (آینده و [[ظهور]] [[امام مهدی|مهدی]] و اخبار غیبی [[قرآن]] در این مورد) | |||
#[[سوره و العصر حضر امام زمان است (کتاب)|سوره و العصر، حضر امام زمان است]]، عباس راسخی نجفی، قیام قم / ۱۳۷۲ فارسی. | |||
#[[المهدی الموعود فی القرآن الکریم (کتاب)|المهدی الموعود فی القرآن الکریم]]، محمد حسین رضوی، دارالهادی، ۲۰۰۱ عربی. | |||
#[[مصلح مقتدر الهی کیست؟ (کتاب)|مصلح مقتدر الهی کیست؟]]، سید علی اکبر شعفی، ۱۳۴۲، اصفهان. | |||
#[[پور پنهان در افق قرآن (کتاب)|پور پنهان در افق قرآن]] [[حضرت مهدی]] {{ع}}، جعفر شیخ الاسلامی، تهران، یکان، ۱۳۷۸ش. | |||
#[[غریب غیب در قرآن (کتاب)|غریب غیب در قرآن]]، محمد حسین صفا خواه، تهران، آمه. | |||
#[[اثبات مهدویت از دیدگاه قرآن (کتاب)|اثبات مهدویت از دیدگاه قرآن]]، علی صفئی کاشانی، ۱۳۷۶، تهران، مفید. | |||
#[[القرآن یتحدث عن الامام المهدی (کتاب)|القرآن یتحدث عن الامام المهدی]] {{ع}}، مهدی حسن علاء الدین، دارالاسلامیه، بیروت. | |||
#[[ثورة المواطنین للمهدی (کتاب)|ثورة المواطنین للمهدی]] {{ع}}، مهدی حمد فتلاوی، ۱۹۹۳م، دارالبلاغه، بیروت. (بشارتهای قرآنی و نبوی در مورد انقلاب مهدی {{ع}}) | |||
#[[مهدی در قرآن (کتاب)|مهدی در قرآن]]، رضا فیروز، ۱۳۷۸، تمعرآن، رایحه. | |||
#[[مهدویت از نظر قرآن و عترت (کتاب)|مهدویت از نظر قرآن و عترت]]، خیرالله مردانی، تهران، آیین جعفری، ۱۴۰۱. | |||
#[[چهل حدیث در پرتو چهل آیه در فضایل حضرت ولی عصر (کتاب)|چهل حدیث در پرتو چهل آیه در فضایل حضرت ولی عصر]] {{ع}}، مسجد جمکران، تهران، وزارت ارشاد، ۱۳۷۸. (چهل آیه و روایات مربوطه) | |||
#[[سیمای مهدویت در قرآن (کتاب)|سیمای مهدویت در قرآن]]، محمد جواد مولوی نیا، قم، امام عصر {{ع}}، ۱۳۸۱. | |||
#[[الآیات الباهره فی بقیة العترة الطاهره (کتاب)|الآیات الباهره فی بقیة العترة الطاهره]] او تفسیر آیات القرآن فی [[امام مهدی|المهدی صاحب الزمان]] {{ع}}، تهران، بعثت، ۱۴۰۲ ق، سید داود میر صابری. | |||
#[[مهدی در قرآن (کتاب)|مهدی در قرآن]]، محمد عابدین زاده، بنیاد تهران. (۴۰ آیه) | |||
#[[سیمای نورانی امام زمان در قرآن و نهج البلاغه (کتاب)|سیمای نورانی امام زمان در قرآن و نهج البلاغه]]، عباس کمساری. | |||
#[[سیمای حضرت مهدی در قرآن (کتاب)|سیمای حضرت مهدی در قرآن]]، سید جواد رضوی، چاپ موعود. | |||
#جلد ۱۳ [[بحارالانوار]]، [[علامه مجلسی]] (م ۱۱۱۱ ق) که به فارسی نیز ترجمه شده، و بسیاری از آیات و روایات [[مهدویت]] را جمع آوری کرده است. | |||
==آیه اول== | ==آیه اول== | ||