پیام‌های اخلاقی عاشورا: تفاوت میان نسخه‌ها

| مداخل مرتبط =  

== [[آزادگی]] ==

[[حضرت علی]]{{ع}} در جایی می‌فرماید: «آیا هیچ آزاده‌ای نیست که این نیم‌خورده ([[دنیا]]) را برای اهلش واگذارد؟ یقیناً بهای وجود شما چیزی جز [[بهشت]] نیست، پس خود را جز به بهشت نفروشید»<ref>بحارالانوار، ج۱، ص۱۴۴.</ref>.

 

[[نهضت عاشورا]]، جلوه بارزی از آزادگی در مورد [[امام حسین]]{{ع}} و [[خاندان]] و یارانش است که بعضی از موارد آن به عنوان نمونه اشاره می‌شود

 

وقتی می‌خواستند به [[زور]] از آن حضرت برای [[یزید]] [[بیعت]] بگیرند با رد درخواست آنها این گونه فرمودند: «نه به [[خدا]] [[سوگند]]، نه دست [[ذلّت]] به آنان می‌دهم و نه چون بردگان [[تسلیم]] [[حکومت]] آنها می‌شوم»<ref>العوالم (الامام الحسین{{ع}})، ص۲۵۱.</ref>.

 

اگر [[آزادی]] خواهان در راه [[استقلال]] و [[رهایی از ظلم]] می‌جنگند، در سایه همین [[آزادگی]] است که ارمغان [[عاشورا]] برای همیشه [[تاریخ]] است<ref>[[سید مجتبی غیوری|غیوری، سید مجتبی]]، [[امام حسین و تربیت دینی (مقاله)|مقاله «امام حسین و تربیت دینی»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۷ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۷]] ص ۶۱.</ref>.

== [[ایثار]] ==

 

اظهارهای [[یاران امام]] در [[شب عاشورا]] مشهور است، یک به یک برخاستند و [[آمادگی]] خود را برای جانبازی و ایثار خود در راه امام{{ع}} اظهار کردند؛ به عنوان نمونه، به این سخن «[[مسلم بن عوسجه]]» اشاره می‌کنیم که به امام{{ع}} فرمود: «هرگز از تو جدا نخواهم شد، اگر سلاحی برای [[جنگ]] با آنان نداشته باشم با سنگ با آنان خواهم جنگید تا همراه تو به [[شهادت]] برسم»<ref>الارشاد، ج۳، ص۹۲.</ref>.

 

 

== [[توکل]] ==

 

== [[جهاد با نفس]] ==

خود ساختگی و جهاد با نفس زیربنای [[جهاد با دشمن]] بیرونی است و بدون آن، این همه بی‌ثمر ایسته و [[کربلا]] سرشار از این مجاهدت‌هاست. [[نافع بن هلال]] همسری داشت که نامزد بود و هنوز [[عروسی]] نکرده بود، در کربلا هنگامی که می‌خواست برای [[نبرد]] به میدان برود همسرش دست به دامان او شد و گریست. این صحنه کافی بود که هر [[جوانی]] را [[متزلزل]] کند و انگیزه [[جهاد]] را از او سلب نماید، ولی او با آن‌که [[امام]] نیز از او خواست که [[شادی]] همسرش را بر میدان رفتن ترجیح دهد، بر این [[محبت]] [[دنیوی]] و غریزی [[غلبه]] یافت و گفت: «ای پسر [[پیامبر]]! اگر امروز تو را [[یاری]] نکنم، فردا جواب پیامبر را چه بدهم؟» جنگید تا [[شهید]] شد»<ref>کلمات الامام الحسین{{ع}}، ص۴۴۷.</ref>.<ref>[[سید مجتبی غیوری|غیوری، سید مجتبی]]، [[امام حسین و تربیت دینی (مقاله)|مقاله «امام حسین و تربیت دینی»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۷ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۷]] ص ۶۶.</ref>

== [[شجاعت]] ==

یکی از [[راویان]] حوادث [[کربلا]] [[حمید بن مسلم]] می‌گوید: «به [[خدا]] [[سوگند]]! هیچ محاصره‌شده‌ای در انبوه [[مردم]] ندیدم که [[فرزندان]] و [[خاندان]] و یارانش کشته شده باشند و چون [[حسین بن علی قویدل]] و [[استوار]] و [[شجاع]] باشد»<ref>الارشاد، ج۲، ص۱۱۱.</ref>.<ref>[[سید مجتبی غیوری|غیوری، سید مجتبی]]، [[امام حسین و تربیت دینی (مقاله)|مقاله «امام حسین و تربیت دینی»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۷ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۷]] ص ۶۶.</ref>

== [[صبر]] و [[استقامت]] ==

در [[شب عاشورا]] به خواهرش [[زینب]] و دیگر [[بانوان]] توصبه فرمود: «این [[قوم]] جز به کشتن من [[راضی]] نمی‌شوند، اما من شما را به [[تقوای الهی]] و [[صبر بر بلا]] و [[تحمل]] [[مصیبت]] [[وصیت]] می‌کنم»<ref>کلمات الامام الحسن{{ع}}، ص۴۰۰.</ref>.

 

== [[عزت]] و [[افتخار]] ==

[[امام]]{{ع}} و خاندان و [[اصحاب]] حضرت در مواقع و مواطن مختلف عزت و افتخار، خود را در عمل و گفتار به منصه [[ظهور]] رساندند و در مقابل، [[ذلت]] و [[خواری]] [[یزید]] و [[دودمان]] ناپاکش را [[اثبات]] کردند که نمونه‌های آن بی‌شمار است: وقتی [[والی مدینه]] [[بیعت]] با یزید را به حضرت پیشنهاد کرد، حضرت ضمن رد آن، با ذلیلانه شمردن آن این‌گونه فرمود: «کسی همچون من با شخصی چون او بیعت نمی‌کند»<ref>العوالم، (الامام الحسین{{ع}})، ص۱۷۴.</ref>. در جای دیگر با رد پیشنهاد [[تسلیم شدن]] فرمود: «همچون ذلیلان دست بیعت با شما نخواهم داد»<ref>مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۲۲۴.</ref>.

[[خاندان]] [[حضرت]] نیز [[عزت]] خود را پس از [[عاشورا]] در قالب [[اسارت]] [[حفظ]] کردند و کم‌ترین حرف یا عکس‌العملی که نشان دهنده [[ذلت]] و [[خواری]] آنها باشد از خود نشان ندادند. [[حضرت زینب]]{{س}} سخنان تحقیرآمیز ابن زیاد را در [[کوفه]] و گستاخی‌های یزد را در [[شام]] با عزت و [[سربلندی]] جواب داد و آنها را به [[محاکمه]] کشانید، در [[خطبه]] بلیغی خطاب به [[یزید]] این‌گونه فرمود: «ای یزید! [[خیال]] کرده‌ای با [[اسیر]] کردن ما و به این سو و آن سو کشیدن ما خفیف و [[خوار]] می‌شویم و تو [[کرامت]] و عزت می‌یابی؟... به [[خدا]] [[سوگند]]! نه یاد ما محو می‌شود و نه [[وحی]] ما می‌میرد و نه [[ننگ]] این [[جنایت]] از دامان تو زدوده می‌شود»<ref>الاحتجاج، ج۲، ص۳۷.</ref>.<ref>[[سید مجتبی غیوری|غیوری، سید مجتبی]]، [[امام حسین و تربیت دینی (مقاله)|مقاله «امام حسین و تربیت دینی»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۷ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۷]] ص ۶۸.</ref>

== [[عفاف]] و [[حجاب]] ==

[[دختران]] و [[خواهران]] [[امام]]{{ع}} مواظب بودند تا [[حریم]] عفاف [[اهل بیت پیامبر]] تا آنجا که می‌شود، حفظ و رعایت شود. اُم [[کلثوم]]{{ع}} به [[مأمور]] [[اسیران]] فرمود: «وقتی ما را وارد [[شهر]] [[دمشق]] می‌کنید از دری وارد کنید که تماشاچی کمتری داشته باشد»<ref>بحار الانوار، ج۴۵، ص۱۲۷.</ref>. و از آنان درخواست کرد که [[سرهای شهدا]] را از میان کجاوه‌های [[اهل بیت]] فاسله بدهند، تا نگاه [[مردم]] به آنها باشد و [[حرم]] [[رسول خدا]] را تماشا نکنند و فرمود: «از بس مردم ما را در این حال تماشا کردند، خوار شدیم»<ref>بحار الانوار، ج۴۵، ص۱۲۷.</ref>.

یکی از اعتراض‌های شدید حضرت زینب{{س}} به یزید این بود: «آیا از [[عدالت]] است که [[کنیزان]] خود را در حرم‌سرا پوشیده نگاه داشته‌ای و [[دختران پیامبر]] را به صورت اسیر شهر به شهر می‌گردانی، حجاب آنها را هتک کرده، چهره‌هایشان را در معرض دید همگان قرار داده‌ای که دور و نزدیک به صورت آنها نگاه کنند؟!»<ref>الاحتجاج، ج۲، ص۳۵.</ref>.<ref>[[سید مجتبی غیوری|غیوری، سید مجتبی]]، [[امام حسین و تربیت دینی (مقاله)|مقاله «امام حسین و تربیت دینی»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۷ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۷]] ص ۶۹.</ref>

== عمل به [[تکلیف]] ==

حضرت وقتی می‌خواست از [[مکه]] به سوی [[کوفه]] خارج شود، در جواب [[ابن عباس]] که او را از رفتن به سوی [[عراق]] برحذر می‌داشت، فرمود: «با آن‌که می‌دانم تو از روی [[خیرخواهی]] و [[شفقت]] چنین می‌گویی، اما من [[تصمیم]] خود را گرفته‌ام»<ref>کلمات الامام الحسین{{ع}}، ص۳۰۸ و ۳۲۱.</ref>.

 

== [[غیرت]] ==

 

== [[فتوت]] و [[جوانمردی]] ==

[[امام حسین]]{{ع}} و یارانش [[زیباترین]] جلوه‌های جوانمردی و فتوت را در [[حماسه عاشورا]] از خود نشان دادند، چه با حمایتشان از [[حق]]، چه با جانبازی در رکاب [[امام]] خویش تا [[شهادت]] و چه در برخورد [[انسانی]] با دیگران حتی [[دشمنان]]. در [[کوفه]] وقتی «[[هانی]]» را به [[اتهام]] پنهان کردن «مسلم» در خانه‌اش دستگیر کرده و به [[دارالاماره]] بردند، [[ابن زیاد]] از او خواست که «مسلم» را تحویل دهد، ولی او این را [[نامردی]] دانست و در جواب گفت: «به [[خدا]] [[سوگند]]! هرگز او را نخواهم آورد، آیا مهمان خود را بیاورم و تحویل دهم تا او را بکشی؟ به خدا قسم! اگر تنهای تنها و بدون [[یاور]] هم باشم، او را تحویل نخواهم داد تا در راه او کشته شوم»<ref>مسند الإمام الشهید، ج۱، ص۳۲۱-۳۲۲.</ref>.

== [[مواسات]] ==

یکی از زیباترین خصلت‌های [[اخلاقی]]، مواسات؛ یعنی غم‌خواری و [[همدردی]] و [[یاری کردن]] دیگران است. از جلوه‌های بارز مواسات در [[حادثه عاشورا]]، صحنه‌ای است که میان [[بنی‌هاشم]] و دیگر [[یاران امام]]{{ع}} پیش آمد و هر گروه حاضر بودند پیش‌مرگ دیگری شوند. در [[شب عاشورا]] [[حضرت ابوالفضل]]{{ع}} در [[خیمه]] بنی‌هاشم این‌گونه ایراد سخن کرد: «فردا صبح، شما نخستین گروهی باشید که به میدان می‌روید، ما پیش از آنان به استقبال [[مرگ]] می‌رویم تا [[مردم]] نگویند [[اصحاب]] را جلو فرستادند.».. و بنی‌هاشم هم برخاستند و شمشیرها را کشیدند و گفتند: «ما هم با تو هم‌عقیده‌ایم»، از طرف دیگر، در [[خیمه]] [[اصحاب]] [[حبیب بن مظاهر]] [[سخنرانی]] کرده و در ضمن سخنانش گفت: «صبح که شد، شما اولین نفراتی باشید که به میدان می‌روید، ما زودتر به [[مبارزه]] می‌پردازیم، مبادا که یکی از [[بنی‌هاشم]] خون‌آلود شود، در حالی که هنوز جانی در [[بدن]] و خونی در رگ داریم! تا [[مردم]] نگویند سروران خویش را به [[جنگ]] فرستادند و از [[فداکاری]] مضایقه کردند» و بعد همه با شمشیرهای آخته گفتند: «ما با تو هم‌عقیده‌ایم»<ref>کلمات الامام الحسین{{ع}}، ص۴۰۹.</ref>.<ref>[[سید مجتبی غیوری|غیوری، سید مجتبی]]، [[امام حسین و تربیت دینی (مقاله)|مقاله «امام حسین و تربیت دینی»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۷ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۷]] ص ۷۳.</ref>

== [[وفا]] ==

و در [[زیارت امام حسین]]{{ع}} خطاب به آن حضرت می‌گوییم: {{متن حدیث|أَشْهَدُ أَنَّكَ وَفَيْتَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ جَاهَدْتَ فِي سَبِيلِهِ حَتَّى أَتَاكَ الْيَقِينُ}}<ref>[[سید مجتبی غیوری|غیوری، سید مجتبی]]، [[امام حسین و تربیت دینی (مقاله)|مقاله «امام حسین و تربیت دینی»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۷ (کتاب)|فرهنگ عاشورایی ج۷]] ص ۷۴.</ref>.

# [[پرونده:1100818.jpg|22px]] [[سید مجتبی غیوری|غیوری، سید مجتبی]]، [[امام حسین و تربیت دینی (مقاله)|مقاله «امام حسین و تربیت دینی»]]، [[فرهنگ عاشورایی ج۷ (کتاب)|'''فرهنگ عاشورایی ج۷''']]