امام مبین در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۵: خط ۵:


==معنای لغوی [[امام]] و مبین==
==معنای لغوی [[امام]] و مبین==
واژۀ امام از ریشه «ا ـ م ـ م»، معانی مختلفی دارد، از جمله به معنای [[الگو]] و [[پیشوا]] آمده است و واژه مبین از ریشه «بیان» به معنای [[کشف]] و [[ظهور]] است<ref>الصحاح، ج ۵، ص۲۰۸۲ ـ ۲۰۸۳؛ مفردات، ص۱۵۷ ـ ۱۵۸؛ التحقیق، ج۱، ص۳۶۶ ـ ۳۶۷، «بین».</ref>. دو واژه «مُبین» و «بیّن» هم معنا هستند؛ اما «مبین» از تأکید بیشتری برخوردار بوده و افزون بر ظهور و انکشاف، از حالت اظهار و کاشفیت برای دیگر اشیا نیز برخوردار است<ref>لسان العرب، ج ۱، ص۴۶۲؛ التحقیق، ج ۱، ص۳۶۷ ـ ۳۶۸.</ref>.<ref>[[علی معموری|معموری، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۴]]، ص۲۳۳.</ref>
واژۀ امام از ریشه «ا ـ م ـ م»، معانی مختلفی دارد، از جمله به معنای [[الگو]] و [[پیشوا]] آمده است و واژه مبین از ریشه «بیان» به معنای [[کشف]] و [[ظهور]] است<ref>الصحاح، ج ۵، ص۲۰۸۲ ـ ۲۰۸۳؛ مفردات، ص۱۵۷ ـ ۱۵۸؛ التحقیق، ج۱، ص۳۶۶ ـ ۳۶۷، «بین».</ref>. دو واژه «مُبین» و «بیّن» هم معنا هستند؛ اما «مبین» از تأکید بیشتری برخوردار بوده و افزون بر ظهور و انکشاف، از حالت اظهار و کاشفیت برای دیگر اشیا نیز برخوردار است<ref>لسان العرب، ج ۱، ص۴۶۲؛ التحقیق، ج ۱، ص۳۶۷ ـ ۳۶۸.</ref><ref>[[علی معموری|معموری، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۴]]، ص۲۳۳.</ref>


==[[آیات]] "[[امام مبین]]"==
==[[آیات]] "[[امام مبین]]==
تعبیر «[[امام مبین]]» دو بار در [[قرآن]] به‌کار رفته که بار نخست درباره [[علم]] جامع [[خداوند]] به [[اعمال]] و [[رفتار]] همه [[آدمیان]]: {{متن قرآن|إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ}}<ref>ما خود، مردگان را زنده می‌گردانیم و هر چه را پیش فرستاده‌اند و آنچه را از آنان بر جای مانده است می‌نگاریم و هر چیزی را در نوشته‌ای روشن  بر شمرده‌ایم؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref> و بار دوم در [[ارتباط]] با [[نزول]] [[عذاب]] بر دو [[شهر]] [[قوم]] [[لوط]] و [[شعیب]]: {{متن قرآن|فَانتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَإِنَّهُمَا لَإِمَامٍ مُّبِينٍ}}<ref> پس از آنان داد ستاندیم و (نشانه‌های) آن دو شهر ([[لوط]] و ایکه) بر سر راهی آشکار است؛ سوره حجر، آیه ۷۹.</ref>.<ref>[[علی معموری|معموری، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۴]]، ص۲۳۲.</ref>
تعبیر «[[امام مبین]]» دو بار در [[قرآن]] به‌کار رفته که بار نخست درباره [[علم]] جامع [[خداوند]] به [[اعمال]] و [[رفتار]] همه [[آدمیان]]: {{متن قرآن|إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ}}<ref>ما خود، مردگان را زنده می‌گردانیم و هر چه را پیش فرستاده‌اند و آنچه را از آنان بر جای مانده است می‌نگاریم و هر چیزی را در نوشته‌ای روشن  بر شمرده‌ایم؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref> و بار دوم در [[ارتباط]] با [[نزول]] [[عذاب]] بر دو [[شهر]] [[قوم]] [[لوط]] و [[شعیب]]: {{متن قرآن|فَانتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَإِنَّهُمَا لَإِمَامٍ مُّبِينٍ}}<ref> پس از آنان داد ستاندیم و (نشانه‌های) آن دو شهر ([[لوط]] و ایکه) بر سر راهی آشکار است؛ سوره حجر، آیه ۷۹.</ref><ref>[[علی معموری|معموری، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۴]]، ص۲۳۲.</ref>


==[[تفسیر]] "[[امام مبین]]" در [[آیات]]==
==[[تفسیر]] "[[امام مبین]]" در [[آیات]]==
خط ۲۲: خط ۲۲:
واژۀ [[امام مبین]] بر اساس دیدگاه‌های وختلف و [[روایات]] بر مصادیقی خاص [[تطبیق]] شده است مانند:
واژۀ [[امام مبین]] بر اساس دیدگاه‌های وختلف و [[روایات]] بر مصادیقی خاص [[تطبیق]] شده است مانند:
#برخی [[فیلسوفان]] و [[عارفان]] در دیدگاهی تأویلی، [[امام مبین]] را نه به معنای کتابی حاوی علومی خاص، بلکه آن را موجودی مجرد دانسته‌اند که [[حقیقت]] همه اشیا در آن موجود بوده و [[قرآن]] و [[کلیه]] [[شرایع آسمانی]] از آن پدید می‌آیند<ref> تفسير صدر المتالهين، ج ۵، ص ۳۵؛ اسفار، ج ۶، ص ۲۹۵ ـ ۲۹۶، ۳۹۴؛ ج ۷، ص ۳۸، ۴۸.</ref>. [[انسان کامل]] از دیدگاه آنان همان [[امام مبین]] است که تجلی جامع و کامل کتاب‌های دیگر [[الهی]] ([[ام الکتاب]]، [[لوح محفوظ]]، کتاب محو و [[اثبات]]، [[کتاب مسطور]]) بوده<ref>شرح الاسماء، ص ۱۵۷ ـ ۱۵۸.</ref> و همه موجودات [[جهان]]، تابع و تحت [[تدبیر]] وی هستند<ref>رحمة من‌الرحمن، ج ۳، ص ۴۶۳؛ اسفار، ج ۶، ص ۲۹۶؛ نمونه، ج ۱۸، ص ۳۳۶.</ref>.
#برخی [[فیلسوفان]] و [[عارفان]] در دیدگاهی تأویلی، [[امام مبین]] را نه به معنای کتابی حاوی علومی خاص، بلکه آن را موجودی مجرد دانسته‌اند که [[حقیقت]] همه اشیا در آن موجود بوده و [[قرآن]] و [[کلیه]] [[شرایع آسمانی]] از آن پدید می‌آیند<ref> تفسير صدر المتالهين، ج ۵، ص ۳۵؛ اسفار، ج ۶، ص ۲۹۵ ـ ۲۹۶، ۳۹۴؛ ج ۷، ص ۳۸، ۴۸.</ref>. [[انسان کامل]] از دیدگاه آنان همان [[امام مبین]] است که تجلی جامع و کامل کتاب‌های دیگر [[الهی]] ([[ام الکتاب]]، [[لوح محفوظ]]، کتاب محو و [[اثبات]]، [[کتاب مسطور]]) بوده<ref>شرح الاسماء، ص ۱۵۷ ـ ۱۵۸.</ref> و همه موجودات [[جهان]]، تابع و تحت [[تدبیر]] وی هستند<ref>رحمة من‌الرحمن، ج ۳، ص ۴۶۳؛ اسفار، ج ۶، ص ۲۹۶؛ نمونه، ج ۱۸، ص ۳۳۶.</ref>.
#در [[روایات شیعه]] نیز [[امام مبین]]، بر [[امیرمؤمنان]]{{ع}}<ref>تفسير قمى، ج ۲، ص ۱۸۷؛ معانى‌الاخبار، ج ۱، ص ۲۲۵؛ الفضائل، ص ۹۴.</ref> و سایر [[امامان]]{{عم}}<ref>مناقب، ج ۲، ص ۲۴۸.</ref> [[تطبیق]] شده است که به واسطه [[پیامبر|رسول خدا]]{{صل}}، [[علم]] همه چیز در او احصا و به [[ودیعه]] نهاده شده است<ref>بحرانی، البرهان، ج ۴، ص ۵۶۹.</ref>. باید دانست، مضمون این [[روایات]] مربوط به بطن و [[تأویل قرآن]] است و مانعی ندارد که [[خداوند]] همه معلوماتی که در [[کتاب مبین]] و [[لوح محفوظ]] است را به بنده‌ای که به [[توحید]] [[خالص]] رسیده بدهد و [[امام علی]]{{ع}} بعد از [[پیامبر]]{{صل}}، کسی است که به این مرتبه رسیده است<ref>طباطبایی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج ۱۷، ص ۱۰۲.</ref>.<ref>[http://www.pasokhgoo.ir/node/56459 وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی]</ref>
#در [[روایات شیعه]] نیز [[امام مبین]]، بر [[امیرمؤمنان]]{{ع}}<ref>تفسير قمى، ج ۲، ص ۱۸۷؛ معانى‌الاخبار، ج ۱، ص ۲۲۵؛ الفضائل، ص ۹۴.</ref> و سایر [[امامان]]{{عم}}<ref>مناقب، ج ۲، ص ۲۴۸.</ref> [[تطبیق]] شده است که به واسطه [[پیامبر|رسول خدا]]{{صل}}، [[علم]] همه چیز در او احصا و به [[ودیعه]] نهاده شده است<ref>بحرانی، البرهان، ج ۴، ص ۵۶۹.</ref>. باید دانست، مضمون این [[روایات]] مربوط به بطن و [[تأویل قرآن]] است و مانعی ندارد که [[خداوند]] همه معلوماتی که در [[کتاب مبین]] و [[لوح محفوظ]] است را به بنده‌ای که به [[توحید]] [[خالص]] رسیده بدهد و [[امام علی]]{{ع}} بعد از [[پیامبر]]{{صل}}، کسی است که به این مرتبه رسیده است<ref>طباطبایی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج ۱۷، ص ۱۰۲.</ref><ref>[http://www.pasokhgoo.ir/node/56459 وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی]</ref>
#گاهی نیز [[امام مبین]]، کتابی حاوی همه حوادث [[جهان]]<ref>نوادر المعجزات، ص ۱۳۱ ـ ۱۳۲.</ref> یا [[وصیت]] [[نامه]] [[پیامبر]]{{صل}}<ref>نورالثقلين، ج ۴، ص ۳۷۸.</ref> دانسته شده که بر آن حضرت نازل گشته است<ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/38.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص ۲۳۴.]</ref>.
#گاهی نیز [[امام مبین]]، کتابی حاوی همه حوادث [[جهان]]<ref>نوادر المعجزات، ص ۱۳۱ ـ ۱۳۲.</ref> یا [[وصیت]] [[نامه]] [[پیامبر]]{{صل}}<ref>نورالثقلين، ج ۴، ص ۳۷۸.</ref> دانسته شده که بر آن حضرت نازل گشته است<ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/38.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص ۲۳۴.]</ref>.


خط ۳۵: خط ۳۵:
ظاهر [[آیه]] [[حکم]] می‏‌کند [[کتاب اعمال]] [[امت]] و کتاب افراد غیر از [[امام مبین]] است، چون بین آن دو فرق گذاشته، یکی را خاص اشخاص و دیگری را خاص [[امت‌ها]] و سومی‌ را برای عموم موجودات خوانده است و نیز تعبیر را در یکی به [[کتابت]] آورده، و در دیگری به احصاء.
ظاهر [[آیه]] [[حکم]] می‏‌کند [[کتاب اعمال]] [[امت]] و کتاب افراد غیر از [[امام مبین]] است، چون بین آن دو فرق گذاشته، یکی را خاص اشخاص و دیگری را خاص [[امت‌ها]] و سومی‌ را برای عموم موجودات خوانده است و نیز تعبیر را در یکی به [[کتابت]] آورده، و در دیگری به احصاء.


منظور از " [[امام مبین]]" [[لوح محفوظ]] است، لوحی که از دگرگون شدن و [[تغییر]] پیدا کردن، محفوظ است و مشتمل است بر تمامی‌ جزئیاتی که [[خدای سبحان]] قضایش را در [[خلق]] رانده، در نتیجه آمار همه چیز در آن هست و این کتاب در [[کلام]] [[خدای تعالی]] با اسم‌های مختلفی نامیده شده: [[لوح محفوظ]]، [[ام الکتاب]]، [[کتاب مبین]] و [[امام مبین]] که در هر یک از این اسمای چهارگانه عنایتی مخصوص هست. [[آیه شریفه]] نسبت به ما قبل در معنای تعلیل است، گویا فرموده آنچه گفتیم و آنچه از اوصاف آنان که کلمه [[عذاب]] بر ایشان حتمی‌شده برشمردیم، و آنچه در باره [[پیروان]] [[قرآن]] گفتیم که به [[غیب]] از پروردگارشان [[خشیت]] دارند، همه [[مطابق با واقع]] است؛ زیرا زمام [[حیات]] همه به دست ماست و [[اعمال]] و آثارشان نزد ما محفوظ است، پس ما در هر حال به سرانجام هر یک از دو گروه، [[علم]] و اطلاع داریم<ref>طباطبایی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج ۱۷، ص ۹۶-۹۸.</ref>.<ref>[http://www.pasokhgoo.ir/node/56459 وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی]</ref>
منظور از " [[امام مبین]]" [[لوح محفوظ]] است، لوحی که از دگرگون شدن و [[تغییر]] پیدا کردن، محفوظ است و مشتمل است بر تمامی‌ جزئیاتی که [[خدای سبحان]] قضایش را در [[خلق]] رانده، در نتیجه آمار همه چیز در آن هست و این کتاب در [[کلام]] [[خدای تعالی]] با اسم‌های مختلفی نامیده شده: [[لوح محفوظ]]، [[ام الکتاب]]، [[کتاب مبین]] و [[امام مبین]] که در هر یک از این اسمای چهارگانه عنایتی مخصوص هست. [[آیه شریفه]] نسبت به ما قبل در معنای تعلیل است، گویا فرموده آنچه گفتیم و آنچه از اوصاف آنان که کلمه [[عذاب]] بر ایشان حتمی‌شده برشمردیم، و آنچه در باره [[پیروان]] [[قرآن]] گفتیم که به [[غیب]] از پروردگارشان [[خشیت]] دارند، همه [[مطابق با واقع]] است؛ زیرا زمام [[حیات]] همه به دست ماست و [[اعمال]] و آثارشان نزد ما محفوظ است، پس ما در هر حال به سرانجام هر یک از دو گروه، [[علم]] و اطلاع داریم<ref>طباطبایی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج ۱۷، ص ۹۶-۹۸.</ref><ref>[http://www.pasokhgoo.ir/node/56459 وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی]</ref>


=='''[[:رده:آثار امام مبین|منبع‌شناسی جامع امام مبین]]'''==
==[[:رده:آثار امام مبین|منبع‌شناسی جامع امام مبین]]==
{{منبع جامع}}
{{منبع جامع}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امام مبین|کتاب‌شناسی امام مبین]]؛
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امام مبین|کتاب‌شناسی امام مبین]]؛
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش