آخرت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۸ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲
جز
خط ۳۱: خط ۳۱:
در [[آیات]] و [[روایات]] صفاتی برای [[آخرت]] بیان شده است که برخی از آنها عبارت‌اند از:
در [[آیات]] و [[روایات]] صفاتی برای [[آخرت]] بیان شده است که برخی از آنها عبارت‌اند از:
#در [[جهان آخرت]]، از [[نظام اجتماعی]] و [[تعاون]] و مدنیت، همانگونه که در [[دنیا]] وجود دارد، خبری نیست. در آن [[جهان]]، هر انسانی به نتیجه‌ [[اندیشه]] و گفتار و [[کردار]] خویش می‌رسد و با آنچه در [[دنیا]] کرده است، قرین می‌گردد: {{متن قرآن|وَأَن لَّيْسَ لِلإِنسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى}}<ref>سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.  
#در [[جهان آخرت]]، از [[نظام اجتماعی]] و [[تعاون]] و مدنیت، همانگونه که در [[دنیا]] وجود دارد، خبری نیست. در آن [[جهان]]، هر انسانی به نتیجه‌ [[اندیشه]] و گفتار و [[کردار]] خویش می‌رسد و با آنچه در [[دنیا]] کرده است، قرین می‌گردد: {{متن قرآن|وَأَن لَّيْسَ لِلإِنسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى}}<ref>سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.  
#[[حقیقت]] [[ناب]] تنها در آخرت برای [[انسان]] آشکار می‌گردد و از این رو، [[شک و تردید]] در آنجا برای کسی پیش نمی‌آید و [[اختلاف]] نظری میان [[انسان‌ها]] رخ نمی‌دهد: {{متن قرآن|لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ}}<ref>سوره ق، آیه ۲۲.</ref>.  
# [[حقیقت]] [[ناب]] تنها در آخرت برای [[انسان]] آشکار می‌گردد و از این رو، [[شک و تردید]] در آنجا برای کسی پیش نمی‌آید و [[اختلاف]] نظری میان [[انسان‌ها]] رخ نمی‌دهد: {{متن قرآن|لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ}}<ref>سوره ق، آیه ۲۲.</ref>.  
#[[انسان]] در آخرت متوجه می‌شود مؤثر [[راستین]] در وقایع جهان، تنها [[خداوند]] بوده و علل و اسباب دیگر تأثیر مستقلی نداشته‌اند: {{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ}}<ref>سوره نور، ۲۵.</ref>.  
# [[انسان]] در آخرت متوجه می‌شود مؤثر [[راستین]] در وقایع جهان، تنها [[خداوند]] بوده و علل و اسباب دیگر تأثیر مستقلی نداشته‌اند: {{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ}}<ref>سوره نور، ۲۵.</ref>.  
#آنچه در [[آخرت]] به [[آدمی]] می‌رسد، یا [[نعمت]] است و یا نقمت.
#آنچه در [[آخرت]] به [[آدمی]] می‌رسد، یا [[نعمت]] است و یا نقمت.
#[[لذت]] و [[رنج]] در آن [[جهان]] به گونه‌ای دیگر است و با [[دنیا]] قیاس‌پذیر نیست: آنان که در [[جهان آخرت]]، به [[سعادت]] [[بهشت]] دست می‌یابند، خواهند دید آنچه [[جان‌ها]] [[آرزو]] می‌کنند و جاودانه در آن خواهند زیست: {{متن قرآن|يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الأَنفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>سوره زخرف، ۷۱.</ref>. از نعمت‌هایی که [[مؤمنان]] بدان می‌رسند، [[زندگی]] در [[بهشت]] است؛ بهشتی که همانند [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] بزرگ است و البته [[خشنودی خدا]]، نعمتی است بسیار بزرگ‌تر که در [[آخرت]] نصیب [[مؤمنان]] می‌گردد: {{متن قرآن| وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۳۳</ref>، {{متن قرآن|سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ السَّمَاء وَالأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ}}<ref>سوره حدید، آیه ۲۱.</ref> و آنان که به [[دوزخ]] افتند، به کیفرهایی بزرگ گرفتار می‌آیند: {{متن قرآن|إِلاَّ مَن تَوَلَّى وَكَفَرَ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الأَكْبَرَ}}<ref>سوره غاشیه، آیه ۲۳ و ۲۴.</ref>.  
# [[لذت]] و [[رنج]] در آن [[جهان]] به گونه‌ای دیگر است و با [[دنیا]] قیاس‌پذیر نیست: آنان که در [[جهان آخرت]]، به [[سعادت]] [[بهشت]] دست می‌یابند، خواهند دید آنچه [[جان‌ها]] [[آرزو]] می‌کنند و جاودانه در آن خواهند زیست: {{متن قرآن|يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الأَنفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>سوره زخرف، ۷۱.</ref>. از نعمت‌هایی که [[مؤمنان]] بدان می‌رسند، [[زندگی]] در [[بهشت]] است؛ بهشتی که همانند [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] بزرگ است و البته [[خشنودی خدا]]، نعمتی است بسیار بزرگ‌تر که در [[آخرت]] نصیب [[مؤمنان]] می‌گردد: {{متن قرآن| وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۳۳</ref>، {{متن قرآن|سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ السَّمَاء وَالأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ}}<ref>سوره حدید، آیه ۲۱.</ref> و آنان که به [[دوزخ]] افتند، به کیفرهایی بزرگ گرفتار می‌آیند: {{متن قرآن|إِلاَّ مَن تَوَلَّى وَكَفَرَ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الأَكْبَرَ}}<ref>سوره غاشیه، آیه ۲۳ و ۲۴.</ref>.  
#[[انسان]] در [[دنیا]] توانِ آن را ندارد که به تمام و کمال، نتیجه کوشش‌های خویش را به‌دست آورد؛ ولی در [[آخرت]]، آن را به گونه کامل می‌بیند و هیچ عاملی مانع آن نیست: {{متن قرآن|فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}<ref>سوره زلزال، آیه ۷ و ۸.</ref>.  
# [[انسان]] در [[دنیا]] توانِ آن را ندارد که به تمام و کمال، نتیجه کوشش‌های خویش را به‌دست آورد؛ ولی در [[آخرت]]، آن را به گونه کامل می‌بیند و هیچ عاملی مانع آن نیست: {{متن قرآن|فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}<ref>سوره زلزال، آیه ۷ و ۸.</ref>.  
#آنچه [[آدمی]] در [[دنیا]] می‌کند، همانند بذری است که می‌کارد و در [[آخرت]] نتیجه می‌دهد و آنان که در [[دنیا]] تنها برای بهره‌های [[دنیوی]] می‌کوشند، نصیبی از [[آخرت]] نخواهند برد: {{متن قرآن|مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ }}<ref>سوره شوری، آیه ۲۰.</ref>.
#آنچه [[آدمی]] در [[دنیا]] می‌کند، همانند بذری است که می‌کارد و در [[آخرت]] نتیجه می‌دهد و آنان که در [[دنیا]] تنها برای بهره‌های [[دنیوی]] می‌کوشند، نصیبی از [[آخرت]] نخواهند برد: {{متن قرآن|مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ }}<ref>سوره شوری، آیه ۲۰.</ref>.
#از دیدگاه [[قرآن]]، نه تنها [[انسان]] که همه آفریدگان در [[آخرت]] محشور می‌شوند و به [[بندگی]] [[خدا]] اقرار می‌کنند: {{متن قرآن|إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا}}<ref>سوره مریم، آیه ۹۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.
#از دیدگاه [[قرآن]]، نه تنها [[انسان]] که همه آفریدگان در [[آخرت]] محشور می‌شوند و به [[بندگی]] [[خدا]] اقرار می‌کنند: {{متن قرآن|إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا}}<ref>سوره مریم، آیه ۹۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.
خط ۱۱۰: خط ۱۱۰:


[[دلایل]] عمده بر [[اثبات]] [[عالم آخرت]] عبارت است از:
[[دلایل]] عمده بر [[اثبات]] [[عالم آخرت]] عبارت است از:
#[[برهان]] وجود [[حبّ]] بقاء در [[انسان]]: [[دنیا]] جای بقاء و [[زندگی]] [[جاودانی]] نیست و چنانچه عالم [[آخرتی]] نباشد، وجود "[[حب]] بقاء" در [[انسان]] لغو و [[بیهوده]] خواهد بود. در صورتی که [[خداوند حکیم]] است و کار لغو و [[بیهوده]] از او سر نمی‌زند.
# [[برهان]] وجود [[حبّ]] بقاء در [[انسان]]: [[دنیا]] جای بقاء و [[زندگی]] [[جاودانی]] نیست و چنانچه عالم [[آخرتی]] نباشد، وجود "[[حب]] بقاء" در [[انسان]] لغو و [[بیهوده]] خواهد بود. در صورتی که [[خداوند حکیم]] است و کار لغو و [[بیهوده]] از او سر نمی‌زند.
#[[عدل خداوند]] اقتضای [[معاد]] را دارد تا داد [[مظلوم]] را از [[ظالم]] بستاند و اگر [[آخرتی]] نباشد، [[عدل الهی]] کامل نخواهد بود.
# [[عدل خداوند]] اقتضای [[معاد]] را دارد تا داد [[مظلوم]] را از [[ظالم]] بستاند و اگر [[آخرتی]] نباشد، [[عدل الهی]] کامل نخواهد بود.
#[[برهان امکان]]: [[دنیا]] ممکن الوجود است، [[قدرت]] [[واجب]] الوجود ([[خدا]]) بر آن تعلق گرفته و ایجادش کرده است. [[آخرت]] نیز از نظر [[عقلی]] ممکن الوجود است، یعنی هیچ دلیلی بر امتناعش وجود ندارد. پس [[آخرت]] نیز از نظر امکان وجودی مثل دنیاست و [[حکم]] آن نیز مثل [[دنیا]] می‌شود، یعنی [[قدرت خدا]] بر آن تعلق گرفته و به هستی می‌رسد و به قول [[خواجه نصیر طوسی]] ، "[[حکم]] دو همانند یکی است و شنیدن دلالت می‌کند بر ممکن بودن همانندها"<ref>{{عربی|"حكم المثلين واحد و السمع دلَّ إمكان التماثُل"}}؛ کشف المراد، ص۴۲۴.</ref>؛
# [[برهان امکان]]: [[دنیا]] ممکن الوجود است، [[قدرت]] [[واجب]] الوجود ([[خدا]]) بر آن تعلق گرفته و ایجادش کرده است. [[آخرت]] نیز از نظر [[عقلی]] ممکن الوجود است، یعنی هیچ دلیلی بر امتناعش وجود ندارد. پس [[آخرت]] نیز از نظر امکان وجودی مثل دنیاست و [[حکم]] آن نیز مثل [[دنیا]] می‌شود، یعنی [[قدرت خدا]] بر آن تعلق گرفته و به هستی می‌رسد و به قول [[خواجه نصیر طوسی]] ، "[[حکم]] دو همانند یکی است و شنیدن دلالت می‌کند بر ممکن بودن همانندها"<ref>{{عربی|"حكم المثلين واحد و السمع دلَّ إمكان التماثُل"}}؛ کشف المراد، ص۴۲۴.</ref>؛
#[[وجوب]] [[وفای به عهد]] که [[خدا]] خود وعده‌اش را داده و هرگز هم تخلّف نخواهد کرد.
# [[وجوب]] [[وفای به عهد]] که [[خدا]] خود وعده‌اش را داده و هرگز هم تخلّف نخواهد کرد.
#اصالت [[روح]] که جوهری مجرّد از ماده است و [[روح]] فنا و نابودی ندارد<ref>زندگی جاوید یا حیات اخروی، ص۱۱.</ref><ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[آخرت - کوشا (مقاله)|مقاله «آخرت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۳۱-۳۳.</ref>
#اصالت [[روح]] که جوهری مجرّد از ماده است و [[روح]] فنا و نابودی ندارد<ref>زندگی جاوید یا حیات اخروی، ص۱۱.</ref><ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[آخرت - کوشا (مقاله)|مقاله «آخرت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۳۱-۳۳.</ref>


۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش